176 Nr. 103. 1512 Dezember 12.

pedem significari Sipontinus in Martialis epigrammate XXXV.retulit. 1 Animal utrunque pygardurn Ioannes Tortellius appellat. 2Ambrosius Calepinus ex eodem Plinio pygardi in caprearum generemetninit, licet in pygargo postea Sipontino ipsi assentiri videatur. 3Tanta est varietas autorum vel etiam librariorum, ut, quid sitcredendum, non satis sciam. Modica est haec differentia et literaeunius inversio. Ego erubescens, quod Graecas literas non di-dicerim, ab erudito quodam petiveram vocabuli huius apud BibliamGraecam expressionem; is, valetudine adversa cum torqueretur,paucis respondit: multa me ex ingenio deducere, hoc sibi dixissesufficeret literam Graecam pygargum, non pygardurn habere, quemSuidas etiam de aquilarum genere referret; 4 nee Mosen (quam-vis enumeraret illum inter animalia quadrupeda) asseruisse quadru-pedem, cum plus legi de arcanis mysteriis quam ordini aut ele-gantiis studuisset. Quodsi ita, errorem etapudluvenalem, Plinium,Calderinum, Tortellium, Mancinellum et Calepinum deprehen-demus ab alio nondum annotatum, litera quoque d ubique expungideberet. Tum etiam<Moses>pygargum ut aquilam edendum simul etpermisisse<t> et inhibuisse<t>; inquit enim: „Hoc est animal, quodcomedere debetis, bovem et ovem, cervum et capream, bubalum,tragelaphum, pygargum, orygem, chamaelopardalim", B etsubiungit:„Omnesaves mundas comedite, immundasne comedetis, aquilamseil, et gryphem, haliaetum, ixon et vulturem ac miluurn."" Contra-rietatem hanc legis credet nemo, vel etiam pygargum ab aquila utspeciem a suo genere distinxeris. Sed legem ipsam de quadrupedibusutordine non ineleganti constitutam sane perspiciamus. Moses ipsepost eorum annumerationem inquit: „Omne animal, quod in duaspartes findit ungulam et ruminat, comedetis." 7 Sic pygargum deaquilarum genere ruminantem cognoscere non possum. Est autemruminare eibum revocare ad rumen denuoque conficiendo con-

1 Mit „Sipontinus" ist der große Philolog Nicolaus Perotlus, 1458—80Erzbischof von Siponte, gemeint. Über pygargus handelt er in seinem unterdemTitel „Cornucopiae" oft gedruckten Martial-Kommentar beim 35. Epigramm.

2 Ioannes Tortellius (vgl. oben S. 51 Anm. 6) s. v. pygardus.

:1 Ambrosii Calepini Dictionarium (seit 1502 oft gedrudü; vgl. überdieses bis ins 18. Jahrhundert fahrende lateinisdie Lexikon J. E. Sandys,History of classical scholarship 2 [1908] S. 373f.) s. v. pygardus und pygargus

1 Suidas, Lexicon s. v. Ttvyagyos (ed. G. Bernhardy 2 S. 540).

5 5 Mos. 14, 4 f. ° 5 Mos. 14, 11 ff. ' 5 Mos. 14, 6.