Nr. 103. 1512 Dezember 12. 175

ut ipse ait: qui turmatim sexcentis conclusionibus adoriantur etad palinodiam adigunt, recusantes protinus haereticos clamant.Ego eloquii divini cultores, eos seil., qui verbo et facto nobischristianis singulari sunt exemplo, non solum utiles, sed et per-necessarios veneror et observo, lividos, invidentes ac garrulitatiscongestores taediosos admodum (si qui sunt) abominari et de-testari soleo. Vellemque, si qui fidei et professionis nostrae pro-pugnatores essent, sacras nostras leges non verbo solum et clamore,sed et opere colerent; tunc nulla cum inflatis, si qui sunt, orireturcontroversia.

Sed rem meam aggredior: A Mose Deuteronomii capite XIV. 1inter quadrupeda, quae Hebraeis permiserat edenda, pygarguscommemoratur. Aristoteles autem in Libro animalium VI. pygargumgeneris ait esse aquilarum, cui cauda albicans nomen dederat;*ubi Aldus Manutius Theodoro Gaza interprete vocabula referensalbicillam vel nebrophonon, id est hinnulariam, dicit.» C. PliniusVeronensis libro Historiae suae naturalis X. et capite III. sub-scribens inquit: „Secundi generis aquilarum pygargus in oppidise t in campis albicante cauda, sicut alibi melanaetos nigricans". 4Idem libro VIII. capite XXXXIX. de semiferis animalibus ad calcem,si modo impressioni Parmensi fides est adhibenda, dixit: „Sunt etdamae et pygardi". 5 Hermolaus Barbarus in Castigationibus suisPlinianis pygargum aquilam assentiens, non quadrupedem refert. 0lunius Iuvenalis satyra XL:

Sumine cum magno lepus atque aper et pygardus, 7ubi ab ipso Domitio Calderino et Antonio Mancinello caprea esseinterpretatur. 8 Aldus pygargum impressit;" et aquilam et quadru-

1 5 Mos. 14, 5. 2 Aristot., Hist. animalium 6, 6 (563b).

3 Die erste Editio Aldina der Übersetzung der Tiergesdüdite und andererAristotelischer Sdiriften des Theodorus Gaza von 1504 (Panzer 8 S. 370Nr. 257) ist mir nidit zugänglich. * Plinius, Nat. hist. 10, 6.

5 Plinius, Nat. hist. 8, 214. Mit der impressio Parmensis ist wohl gemeint:Plinii Hist. naturalis cum correctiombus Philippi Beroaldi, Parmae 1481(Hain* 13094).

6 Hermolai Barbari castigationes Plinianii (wiederholt gedrudtt) adl 'b. 10, cap. 3. 7 Iuvenalis, Sat. 11, 138.

8 Iuvenalis cum tribus commentariis videl. Ant. Mancinelli, DomitiiCalderini, Georgii Vallae, Venetis 1492 (Hain * 9709), fol. 155.

0 Die erste Editio Aldina des luvenal ersdüen 1501; vgl. Panzer 8S- 341 Nr. 36.