DI.phaniam celebrare nuptias. Qd̓ ſi factuꝫNicolaus ad fuerit ſeꝑent̉. Item Nicolaus papa. Necconſulta buvxorem ducere nec coniugia facere qͣdragēgarorumſimali tꝑe ꝯuenire poſſe vllo mō arbitror.Iſta eſt diſtinctio. xxxij. huiusquarti libri. In qua mgr̄ poſtꝙͣ ſuperius determinauit de bonis matrimonij quibus actus matrimonialis excuſat̉. Hic determinat de ip̄o actu ẜm ꝙ accipit rationem debiti. Et tria facit. Primo em̄ ꝓponitquō vir ⁊ mulier in ſoluendo ⁊ petendo cōiugij debtum par habeāt dominiū. Scd̓o on̄dit quō reddereꝯiugale debitum nulliꝰ ſit crimīs. Tertio ſubiungitquō nō quolibet die nec vir nec ml̓ier licite pōt petere. Primū ⁊ ſecundū a pͥncipio diſtin. vſqꝫ ibi. Et licet debitū poſcēti. Tertiū ꝟo vſqꝫ ad fi. di. In ſpēalſnīa mgr̄i ſtat in tribꝰ ꝓpoſitiōibꝰ quaꝝ pͥma ē hec.In ſoluendo ⁊ reddendo carnis debitum vir ⁊ vxorhabent par dominiū. Hanc magiſter inſinuans proponit pͥmo ꝙ cū vir in omnibus p̄ſit mulieri ſicut caput corpori. in redditione tn̄ debiti pares ſunt. qꝛ alter hꝫ alterius corporis ptātem vt alteri poſcēti nonlicet alteri debitū denegare. ſiue poſcat cauſa prolisꝓcreande ſiue incontinentie cauſa. quod autoritatbus confirmat. vbi etiam dicit ꝙ ſic habet alter alterius corporis ptātem. ꝙ ſicut nec mulier ad aliuꝫ virum: nec vir ad aliam mulierē poteſtatē hꝫ accedendi. ita nec ad continendum ſui corꝑis hꝫ poteſtatemniſi mutuo conſenſu. Scd̓a ꝓpoſitio ē hec. Licꝫ nullius crimīs ſit reddere debitū coniugale. tamē exigere vltra generandi neceſſitatem eſt delictum venialefornicari ꝟo aut mechari eſt mortale. Hanc magiſiinſinuans ſubdit ꝙ reddere coniugale debitum nullius eſt criminis. exigere ꝟo vltra generandi neceſſtatem venialis eſt culpe. ſꝫ fornicari aut mechari puniendi eſt crimīs. Poſtea ꝓbat pluribus autoritatibus ꝙ coniuges ne fraudent̉ ad inuicem carnale debitum ſine conſenſu cōmuni tenere non pn̄t. qd̓ ſupra ſuppoſuerat. Poſtea querit ſi vir vxori confenſerat vt continentiā deo offerat ⁊ a ſuo iure eā abſoluat. vtrum poſſit licentiam datā reuocare? Et reſpēdet ꝙ in hoc caſu ſi ei conſenſerat vouere ꝯtinentiā.⁊ votum ꝑhiberet hoc implere. hoc bn̄ poteſt. ſin autem poſt reuocare non pōt. Tertia ꝓpoſitio eſt hecNullus in matrimonio licite poteſt debitum carnisquolibet die exigere ſeu poſcere. Hanc magiſter inſinuans dicit. ꝙ licet debitū poſcenti ſit ꝑſoluendumnon tn̄ licet quolibet die exigere ſeu poſcere. ſicut indiebus feſtiuis ſiue ꝓceſſionis ⁊ ieiuniorū. qd̓ autoritatibus confirmat. Poſtea oſtendit ꝙ beatus Hieronymus vult ꝙ reddere debitum ſit qn̄qꝫ peccatuꝫquod eſt contra p̄dicta. Dicit enim beatus Hieronymus qui vxori debitum reddit non pōt orationibusvacare nec ſumere carnes agni .i. euchariſtiā. Dicitetiam ꝙ non ſemꝑ eſt reddendū debitū. vt in diebusqͥbus eſt orationibus vacandū vel euchariſtia ſumēda. Et reſpondet ꝙ dictum Hieronymi referenduꝫeſt ad eccleſie miniſtros. quibus non licet ſacramenta offerre vel myſteria celebrare tꝑe coniugalis amplexus. Vltimo dicit ꝙ ſicut in carnali commixtioneſic ⁊ in celebrandis nuptijs ſunt tempora obſeruanda. quia non quibuſcūqꝫ temporibus ſunt nuptie celebrande. Tempora quibus non ſunt nuptie celebrāde ſunt a ſeptuageſima vſqꝫ ad octauam paſce. ⁊ tribus ſeptimanis ante feſtum Iohannis baptiſte. etab aduentu domini vſqꝫ poſt epiphaniaꝫ. quod ſi factum fuerit ſeparentur. vt dicit magiſter. Et tm̄ inſpeciali.XXXIIIDe diuerſis cōiugij legibus. aDI. XXXUerit̉ hic deantiquis patribus qͥ pl̓es ſimullegunt̉ habuiſſe vxores vel concubinas vtrū peccauerīt; Ad qd̓ dicimusꝓ varietate temporū varia inuenit̉ diſpenſatio conditoris. Ab exordio em̄ tꝑis interduos tm̄ adam .ſ. ⁊ euam inchoatū eſt coniugiū. deo ꝑ os Ade dicente. Hō adherebit vxori ſue: ⁊ erūt duo ī carne vna. ⁊ ẜminchoatiōis modū inter duos tm̄ ꝑ omneꝫſucceſſionē tempoꝝ ꝯtraheret̉ cōiugiū. ſi pͥmi homīes in obedientia ꝑſtitiſſent. Poſteoꝝ ꝟo cōpulam filij ⁊ filie eorū mr̄imonioconiuncti ſunt. ſed vnus uni tm̄. Iō autēfratres ſororibus ſunt copulati. qꝛ nō erātalie mulieres vel viri. qͥbus ade filij vl̓ filieiungerent̉. Primus oīm Lamech duas legitur ſimul habuiſſe vxores. ⁊ hoc in eo arguitur. qꝛ ꝓ expletione carnal̓ voluptatisid feciſſe ꝑhibet̉ Poſtea ꝟo cum iam peneomēs homīes falſis dijs ẜuirent. paucis īcultū dei ꝑmanentibus cōſultum eſt a deoplures in matrimonio copulare ſibi. ne ill̓paucis deficientibꝰ: cultus noticia dei deficeret. Un̄ Abraam viuente vxore ad ancillam intrauit: ⁊ ex ea genuit Iacob etiaꝫliberis ⁊ ancill̓ ſe copulauit. Et filie Lothpr̄e ebrio vſe ſunt. Cum em̄ ceteris in idolatria relictis abraam ⁊ filios eius in peculiarem ppl̓m ſibi dn̄s elegiſſet. rite multarūfecunditate mulierū populi dei multiplicatio querebat̉. qꝛ in ſucceſſione ſanguiniserat ſucceſſio religionis. Vnde etiam in lege. maledicta erat ſterilis. que non relīquebat ſemen ſuper terram. Hinc etiā ſacerdotibus coniugia decreta ſunt. qꝛ in ſucceſſione familie. ſucceſſio eſt officij. Non gͦ abraāvel Iacob deliquit. qꝛ preter vxorem filios ex ancilla queſiuit. nec illorum exemplopreter coniugaleⁱ debitum. fecunditatem inaliqua licet alicui querere. cū illorum coniugia noſtrorū equant̉ virginitati. ⁊ īmoderatus vſus coniugij nr̄i tꝑis. turpitudinem fere imitet̉ fornicationis illius temporis. De hoc Augꝰ. ſic ait. Antiquis iuſtis Alguſti.nō fuit peccatū ꝙ pluribus feminis vtebātur. nec ꝯͣ naturam hoc ſaciebant. cum nonſaſciuiendi cauſa: ſed gignendi hoc facerētnec contra morem. qꝛ eo tꝑe ea fiebant̉. necꝯͣ p̄ceptum. qꝛ nulla lege erat prohibitum.Idem. Obijciunt̉ Iacob quatuor vxoresquod quando mos erat. crimen non erat.