Druckschrift 
Sententiarum libri IV : cum conclusionibus Henrici de Gorichen et problematibus S. Thomae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Septeadā tab ll.4 hab. ae ī hor ꝓptesMos ſip omſo ad ꝓxipeGᵐ FDI.VEIne vx.meptaDe qro prece Quartum eſt furtuꝫ facie̓s vbi ſacrilegiū et rapina oīs ꝓhibet̉. em̄ rapināꝑmiſit qui furtū ꝓhibuit. ſed furti nominebene intelligi voluit omnē illicitā vſurpationem rei aliene. Sacrilegiū tribus modiscōmittit̉. qn̄ .ſ. vel ſacrum de ſacro vel nonſacrū de ſacro. vel ſacrum de non ſacro aufert̉. Sacrum vero d̓r quicquid mancipatum eſt cultui diuino vt eccleſia vel res eccleſie. Hic etiā vſura ꝓhibetur que ſub raPlero. ī qͣdaꝫ pina continetur. Vnde Hierony. vſurasquerere vel fraudare. aut rapere nihil ītereſt. Comoda fratri tuo et accipe quod dediſti. nihil ſuꝑfluum queras. quia ſuperabundantia in vſura computat̉. Eſt enimvſura vt ait Aug. qͥs plus exigit in iniuria vel qualibet re quā acceperit. ItemHierony. ſuꝑ Hierony. Putant aliqui vſuraꝫ tm̄ eſſe inEzechie.pecunia. ſed intelligant vſuram vocari ſuperabundantiā .ſ. quicquid eſt. ſi ab eo qd̓dederit plus eſt. vt ſi in hyeme debemꝰ decem modios. et in meſſe. xv. recipiamus.Si vero querit̉ de filijs iſrael qui domino iubente ab egyptijs mutuauerunt vaſaaurea et argētea et veſtes p̄cioſas aſporSifurtū fecetauerunt. vtꝝ furtū cōmiſerint. Dicimusrūt filii iſraelqn̄ expoliaue eos vt parerent deo iubente illd̓ feceruntrūt egyptios feciſſe furtū. nec omnino peccaſſe Vndegu. ſuper Augꝰ. Iſraelite furtū fecerunt. ſed deoiubente miniſteriū p̄buerūt hoc em̄ deusiuſſit qui legeꝫ dedit ſicut miniſter iudicisſine peccato occidit queꝫ lex p̄cipit occidiSed ſi id ſponte faciat homicida eſt. etiamſi eum occidat quē ſcit a iudice occidendūInfirmi autē ex cupiditate egyptios deceperunt magis ꝑmiſſi ſunt facere illisiure talia paſſi ſunt. qͣꝫ iuſſi. Hic opponitur etiam boni in iſto opere peccauerūt:qꝛ naturalem legem cui concordat euangeliū lex moralis p̄ceptiōis tranſgreſſi ſuntQue eſt. Quod tibi non vis alij ne fecerisQuā veritas ſcripſit in corde hominis. etqꝛ non legebat in corde. iterauit in tabulisvt voce forinſecus admota: rediret ad cor ibi inueniret quod extra legeret. hāc ergo illi p̄uaricari vidēt̉ in illo facto alijs facientes qd̓ nolebant ſibi fieri. Sed ibi ſubintelligendū eſt iniuſte vt non alij ſcꝫ iniuſte facias quod tibi vis fieri. Alioquinhuius preuaricator eſt iudex duꝫ punit reum nolens aliquid tale ſibi fieri. Ita etiamet illd̓ domini verbum. Omnia quecunqꝫvultis vt faciant vobis homines ⁊cͣ. DeDe qͥnto pre. bonis accipiendū ē que nobis inuicem exhibere debemus. Quintuꝫ p̄ceptum eſtXXXVIIrab l. vNon loqueris cōtra ꝓximum tuuꝫ falſum Augu. ſuperExoduꝫ ſcꝫ ſiteſtimoniuꝫ. vbi crimen mendacij periuꝰ 9? mēdacuamrij ꝓhibetur. Solet autem queri. vtruꝫ ibi ꝓhibet̉hibitū ſit omne mendacium? Quidam dicunt illud tm̄ ꝓhiberi quod obeſtdeſt ei cui dicit̉. Tale em̄ non eſt aduerſusꝓximuꝫ. vt ideo videat̉ hoc addidiſſe ſcriptura. Sed de mendacio magna queſtio ēque nec cito explicari poteſt.Iſta eſt diſtinctio. xxxvij. huiustertij libri In qua magiſter poſtꝙͣ egit de habitibusvirtutū bonoꝝ. Incipit agere de his ꝯſiſtit ī actibus p̄ceptoꝝ. Et tria facit. Nam pͥmo p̄mittit q̄damde p̄ceptis generalia. Scd̓o determinat quedā deceptis que ſunt ad deū ſpecialiter ordinātia. Tertioexemplificat p̄cepta ſunt ſpecialiter ad ꝓximuꝫ ſonantia. Primū vſqꝫ ibi. Primū in pͥma. Scd̓m vſqꝫibi. In ſcd̓a ꝟo tabula. Tertiū vſqꝫ ad fineꝫ diſ. Inſpāli ſnīa magiſtri ſtat in tribus ꝓpoſitionibꝰ. quarum pͥma eſt hec. Decē ſunt decalogi nobis mādata 7a deo moyſen in duabus tabulis tradita vel dona.ta. Hanc magiſter inſinuans dicit ꝯſiderādū eſſe demandatis decalogi que in duobus mandatis ſcilꝫ dilectione dei ꝓximi complēt̉. decalogus ẜm magiſtrū habet decē mandata ſiue p̄cepta qꝛ decalogꝰeſt illud decacordū .i. decē cordarū pſalteriū de quod̓r in pal. In pſalterio decacordo pſallā tibi. Et ſūtilla decē p̄cepta filijs iſrael moyſen in duabꝰ tabulis digito dei ſcriptis tradita. ita tria ſunt ī pͥmatabula ordinant hoīem ad deū. ſeptē aūt que ſunt inſcd̓a tabula ordināt ad dilectionē ꝓximi. Scd̓a propoſitio. Vt tria mādata prime tabule ordināt hoīemad deū. ita ſeptē p̄cepta tabule ſcd̓e ordināt ad ꝓxi. Hāc mgr̄ inſinuās dicit. triū p̄ceptorū pͥme tabule que ordinant ad deuꝫ. Primū eſt adorabisdeos alienos. non facies ſculptile ſiue idolū ncqꝫ omnem ſimilitudinē. Iſtud p̄ceptū diuidit Origenes induo p̄cepta. diſtinguens inter idolum ſimilitudinēNaꝫ aliquis facit imaginē rei alicuius exiſtētis innatura. vt hoīs ſerpentis vel ouis d̓r facere ſimilitudinē. Si ꝟo facit imaginē alicuiꝰ qd̓ nunꝙͣ vidit oculus. ſed tm̄ fingit homīs animꝰ. eo natura ſil̓ehꝫ. d̓r facere idolū. Vn̄ apl̓s dicit. idolum nihil eſtin mūdo. Sed be. Aug. dicit ſit niſi vnū p̄ceptumqd̓ exprimit̉ his ꝟbis. habebis deos alienos. Illud ꝟo qd̓ addit̉. non facies ſculptile. eſt aliud pceptū ſed eiuſdem p̄cepti ꝑfectior explicatio. Et ſnīaiſta be. Aug. apparet verior. Ad autoritatē apoſtoli quā Origenes allegat ſe .ſ. idolum nihil ē ī mundo. illā exponit be. Aug. dicēs apl̓m velle dicereforma idoli eſt inter creaturas mundi computanda. qꝛ lꝫ materiā idoli deus creauit. formaꝫ tn̄ eiushoīm ꝑuerſitas edidit. id̓o idolū nihi eſt. qꝛ eiꝰ forma verbū dei facta non eſt. vt etiā pctm̄ nihil ē. verbū dei factū eſt. vt patet Ioh̓. j. Sꝫ cōtra illud obijcit magiſter et dicit. Cum beatꝰ Augu. alibidicat oīs forma et compago eſt facta per verbumquō tūc pōt eſſe verū forma idoli non ſit facta perverbū. Ad quod reſpondet dupliciier. pͥmo ẜmquoſdam poteſt dici forma idoli inꝙͣtum eſt a deoeſt. ſic etiā peccatuꝫ. et quicquid eſt inquantum eſt adeo eſt. Sed forma idoli non eſt a deo inquātum poſita eſt ad adorandū. quia ſic eſt creatura ſed magis ꝑuerſitas creature. ſicut etiā peccatum inꝙͣtumpeccatuꝫ non eſt a deo nec creatura ſed creature defectus. Secūdo rn̄deri poteſt ẜm alios hec ꝓpo