LI.nō eſſet amator pecunie. niſi ꝑ hoc putaretſe excellentiorē eſſe. Ideoqꝫ vt excellat: diuitias cupit. Tali homī ex ſuꝑbia oborit̉cupiditas. ⁊ eſt aliqͥs qui nō amaret excellere: niſi putaret ꝑ hͦ diuitias maiores hr̄e.Ideo gͦ excellere laborat. qꝛ diuitias habere amat. Huic innaſcit̉ ſuꝑbia .i. amor excellentie ex cupiditate. Patet gͦ ꝙ ex ſuperbia aliqn̄ cupiditas. ⁊ ex cupiditate aliqn̄ſuꝑbia orit̉. ⁊ ideo de vtraqꝫ recte dicit̉ ꝙſit radix omnis mali.Iſta eſt diſtinctio. xlij. huiꝰ ſecundi libri. In qua quidem diſtinctione magiſter oſtenſo qualiter ex ſimplici intentione vel voluntate actꝰexterior habet maliciā vel bonitatē. Determīat queſtiones quaſdam circa predicta. Et tria circa hoc facit. Primo em̄ inueſtigat actus exterioris cum peccato conuenientiam. Secundo oſtendit qualiter actuſpeccati tranſiens relinqͦt poſt ſe quandam reatꝰ obligationem. Tertio aſſignat variorū peccatorū diſtīctionem. Primum facit a pͥncipio diſtinctōis vſqꝫ ibiPreterea queri ſolet. Secundū vſqꝫ ibi. Modi aūtpeccatorum. Tertium vſqꝫ ad finem diſtinctionis.In ſpeciali ꝟo ſententia magiſtri ſtat in tribus propoſitionibus. quarum prima eſt hec. Quāuis voluntas ⁊ actus exterior ſunt duo actus diſtīcti realiter. vno tamen numero conformitate vel diſcōformitate boni vel mali dicunt̉ moraliter. Hanc enim ꝓpoſitionem magiſter ponens querit. Vtrū volūtas mala interior ⁊ oꝑatio mala exterior ſint duo peccata vl̓vnum? Et rn̄dens dicit ꝙ quidam dixerūt ꝙ ſint niſi vnum peccatū. Alij dicunt ꝙ ſint diuerſa peccata.qui ſuam opinionem contra primam tribus rationibus probant. Prīo ſic. Volūtas interior ⁊ actus exterior ſunt diuerſa. aut ergo ſūt diuerſa pctā. aut diuerſa non peccata. ſed non ſunt non peccata. qꝛ vtrūqꝫ eſt peccatum. ergo diuerſa ſunt peccata. Et reſpōdet magiſter pͥmam opinionem ſoluens dicens. ꝙ licet ſint duo actus. ſunt tamen vnum peccatum. quiaambo vnum contemptum faciūt. Secundo ſic. Si illi duo actus ſint tm̄ vnum peccatum ⁊ nō diuerſa. igitur nō magis debent puniri qͥ peccant actu exteriori⁊ interiori ſimul. ꝙͣ qͥ peccant interiori tm̄. qd̓ eſt incōueniēs. Vbi mgr̄ reſpondens dicit ꝙ qͥ peccat ambobus actibus ſimul plus punit̉ ꝙͣ qͥ peccat interiori tm̄. non ideo ꝙ illi duo actus ſint peccata diuerſaſed ideo quia ex pluribus factum eſt peccatuꝫ. Tertio ſic diuerſis mandatis ꝓhibet̉ actus ⁊ volūtas interior ⁊ actꝰ ext̓ior ergo ſunt diuerſa pctā Et rn̄dēsmgr̄ dicit ex diuerſitate mandatorū quibus illi duoactus ꝓhibent̉ non poſſe argui ꝙ ſint diuerſa peccata. quia ſicut vna charitas dei ⁊ ꝓximi diuerſis mādatis p̄cipitur. ſic etiam diuerſi actus vnum peccatum facientes diuerſis mandatis prohiberi poſſuntabſqꝫ hoc ꝙ ſint diuerſa peccata. Scd̓a ꝓpoſitioeſt hec. Anima ꝑ peccatum ſua pulchritudīe deſtituta poſt tranſitum interiorum ⁊ exteriorū actuuꝫ manet corrupta ⁊ polluta. Hanc enim ꝓpoſitioneꝫ magiſter probans querit. Vtrum expleto ⁊ trauſeunteactu tam interiori ꝙͣ exteriori remaneat peccatum.id eſt reatus culpe in homine. Et arguit ꝙ nō. quiavoluntas illa mala peracto actu vitioſo non eſt. neqꝫactus exterior eſt. neqꝫ homo vult poſtea quod antovolebat. ne ꝓ agit quod antea egit. Et reſpōdet magiſter ꝙ non ſit dubitandum quin peecatum trāſeatactu. licet tamen maneat reatus. id eſt obliget homiIInem ad penam. ſiue eternaꝫ. ſiue temporalē. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Peccatum ẜm quod ꝑ comꝑationem ad diuerſa varie accipit̉ diuerſimode diſtinguitur. Hanc ꝓpoſitionem magiſter ponens dicit.ꝙ peccatum diuiditur ꝙͣtum ad eius radicem ī duo.quod ꝓbat ꝑ beatū Auguſtinū dicenteꝫ ſuper illudpſal̓. Incenſa igni ⁊ ſuffoſſa ⁊cͣ. qd̓ ex duobus peccatur .ſ. ex cupiditate male incendente. ⁊ ex timore male humiliante. ad que duo omīa peccata mortalia reducunt̉. Nam omnis peccans. aut appetit non appetenda. aut timet non timēda. Alio mō diuidit̉ peccatum ꝙͣtum ad eius actuꝫ ſuꝑ btm̄ Hiero. ſuper Eꝫ.chielem dicentē. ꝙ tripliciter peccat̉. aut cogitatiōeaut locutiōe aut oꝑe. Et tribus his modis addit. b.Hiero. quartum .ſ. aut conſuetudine. Tertio diuiditur peccatum quo ad eius obiecta. ẜm quod dici cōſueuit ꝙ peccatur qn̄qꝫ in deum. vt cum aliquis male ſentit de deo ꝑ hereſim. vel in alijs q̄ dei ſunt. qn̄qꝫ in ꝓximū. vt cū eum in ſe vel in ſuis iniuſte ledit.Qn̄qꝫ tn̄ in ſemetip̄m. vt cum ſibi ⁊ nō alteri nocet.Quarto diuidit̉ peccatū quo ad nomen quo nomīatur. quia dicitur peccatum ẜm beatū Augu. ratione male actionis. vel quia ſcienter cōmittitur. Delictum ꝟo dicitur ratione ſignificatōnis boni. quia inquolibet peccato bonum deſerit̉. ⁊ malum oꝑat̉. veetiam quia ignoranter cōmittitur. Iſtis em̄ p̄miſſismagiſter enumerat ſeptem peccata mortalia capitaꝫlia ideo ſic dicta. qꝛ oīa alia cetera peccata ex iſtis ſeptem peccatis mortalibꝰ oriunt̉. que ſignificant̉ ꝑ ſeptem gentes qͣs dn̄s expulit ꝑ filios iſrl̓ de terra ꝓmiſſionis. Et tm̄ in ſpēali.De peccato in ſpūmſanctū qd̓ dicitur etiaꝫ peccatū ad morte. a OI.XIIIISt pretereaquoddā peccati genus cetergrauius ⁊ abominabiliꝰ: qd̓dicitur peccatum in ſpūmſanctū. De quo in euangelio veritas ait. Quipeccauerit in ſpūmſanctū nō remittet̉ ei neqꝫ hic neqꝫ in futuro. Et Ioh̓. in epl̓a canonica. Eſt peccatū ad mortē. nō ꝓ eo dico vt Quid ſit liuqͥs oret. Qui em̄ peccat in pr̄em remittet̉ ei peccatū⁊ qui peccat in filiū remittet̉ ei. qui autemblaſphemauerit in ſpūmſanctū nō remittetur ei neqꝫ hic neqꝫ in futuro. Sꝫ querit̉ˢQuorundaꝫqͥd ſit illud peccatū in ſpūmſanctum vl̓ ad Siqͦqt uiomortem: Quidam dicūt illud peccatū eſſe peccatūdeſperationis vel obſtinationis. Obſtinatio eſt indurate mentis in malicia pertinaciā: per quam homo fit impenitēs. Deſperatio eſt qua quis diffidit penitus de bomitate dei. eſtimans ſuam maliciā diuine bonitatis magnitudinem excedere. Sic̄ Chayn qͥ dixit. Maior eſt iniqͥtas mea qͣꝫ vt veniam merear. Vtrūqꝫ ꝟo dicitur peccatuꝫin ſpiritumſanctū. quia ſpirituſſanctus eſtamor patris ⁊ filij. ⁊ benignitas qua ſe inuicem ⁊ nos diligunt. que tanta eſt cuiꝰ finis
Druckschrift
Sententiarum libri IV : cum conclusionibus Henrici de Gorichen et problematibus S. Thomae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten