Druckschrift 
Sententiarum libri IV : cum conclusionibus Henrici de Gorichen et problematibus S. Thomae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

LI.non ſolū ſimul eſſe poſſunt. ſꝫ mala om̄ino ſine bonis niſi in bonis eſſe poſſunt. Ethec duo contraria ita ſimul ſunt. vt ſi bonūnon eſſꝫ in quo eſſet. ꝓrſus nec malum eſſepotuiſſet. Quia non modo vbi conſiſteret.ſed vnde orietur corruptio non haberet niſi eſſet quod corrumꝑetur. qm̄ nihil eſt aliud corruptio. qͣꝫ boni exterminatio. Ex bonis ergo mala orta ſunt. niſi in bonis nonſunt. nec fuit prorſus vnd̓ orietur vlla mali natura niſi ex āgeli hominis natura bona. vn̄ primitꝰ orta eſt volūtas mala.Epilogū facit ad alia trāſiturꝰ. gExhiſ aperit quodpͥmo ſecūdo ſupra inueſtigandū diximusſcꝫ que fuerit origo mali. in qua re ſit. Exbona em̄ re ortum. in re bona cōſiſteremiſſis teſtimonijs ꝯprobat̉.Sententie illi qua dictuꝫ eſt bonūeſſe malū opponitur de prophetiaque ait. Ue his qui dicunt bonuꝫmalum.Ad hoc autē quoddictū eſt malū eſſe quod bonū eſt. quidā ſicopponunt. Si bonū maluꝫ eſſe dicimꝰ. incidimus in illā ſententiā ꝓpheticā vbi legit̉Ue his qui dicunt bonum malū. et malumbonū. Igit̉ ſi hanc maledictionē vitare volumus nullatenus dicere debemus bonuꝫeſſe malum. ecōuerſo. Hoc aūt Auguſtinus in eodē libro determinat dicens. id qd̓De termīati.dictum eſt in ꝓphetia intelligenduꝫ eſſe deAuguſtiniipſis rebus qͥbus homīes mali ſunt. dehominibꝰ. Vnde qui adulteriū dicit bonūin cadit illa ꝓphetica defeſtatio. inqui dicit malū eſſe bonū vel bonum eſſe iniquum. Qui em̄ dicit hoīem inquantū ēmalū eſſe. bonitatē eſſe iniquitateꝫ. opusdei culpat quod eſt homo. vitiū hominislaudat qd̓ eſt iniquitas.Iſta eſt diſtinctio. xxxiiij. hꝰ ſcd̓ilibri. In qua magiſter poſtꝙͣ egit de peccato actualprimorum parentum quo perſona corrumpit naturāet de peccato originali quo natura corrumpit perſonam. Incipit agere de peccato actuali adultorum.quo perſona corrumpit ſeipſam. Et tria facit. Namprimo inquirit a quo ſit malum. Secundo in quo ſitſubiectatū. Tertio infert quoddam ſequens correlērium. Primum facit vſqꝫ ibi. Oſtenſa origine mali.Secundum vſqꝫ ibi. Ideoqꝫ in his contrarijs. Tertium vſq ad finem diſtinctionis. In ſpeciali ſententia magiſtri ſtat in tribus propoſitionibus quarū prima eſt hec. Malum primum quo deturpatus fuitprimus homo non proceſſit neqꝫ originabatur niſi abono. Hanc magiſter probans dicit ſententialiterſit pocIIcreature rationalis primum peccatuꝫ proprie habuit cauſam efficientē. ſed voluntatem obliquaꝫ contra regulam iuſticie defectiue eligentem. Naꝫ dicitorigo cauſa primi peccati non fuit malum ſed tantūnatura bona et incorrupta. ſed aliorum malorum. ideſt peccatorum ſequentiū extitit primo voluntas mala. nam iſte fuit ordo ingreſſus mali in munduꝫ quiabona natura fuit cauſa prime voluntatis male. prima voluntas mala cauſa fuit ſequentium prauarumvoluntatum malorū opeꝝ. Un̄ patet origo pri.ma cauſa peccati fuit bonū. ꝓxima autē et ſecūdariacauſa fuit mala voluntas que ortū habuit a bono. ethāc ꝓbat autoritate beati Auguſtini in enchiridionSecunda ꝓpoſitio eſt hec. Tam malum culp: ꝙͣ 75malum pene non pōt eſſe niſi ſubiectiue ſit in re bonaHanc magr̄ ꝓbans dicit ſubiectū mali niſi resbona eſſe pōt. malū nihil aliud eſt ꝙͣ corruptio boni. ergo vbi non eſt bonum non poſſit eſſe priuatioboni ꝯſequens eſt. malum non niſi in bono ſubiectari. vn̄ ſicut morbi et vulnera requirunt corꝑa in quoſunt vt in ſubiecto. ſic malū eſt in re bona vt in ſubiecto. Vnde concludit cum dicit̉ homo malus. idemeſt ac ſi diceret̉. bonū malum et hoc confirmat autoritate beati Auguſtini. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Exquo fallitur dialeticorum regula que dicit in eadeꝫre non poſſunt ſimul ſamel exiſtere contraria. Hācmagiſter probans dicit bonum et maluꝫ ſunt in eodem ſimul. eo malum in bono ſubiectatur. et malūa bono originatur. qd̓ non pōt dici de alijs cōtrarijsputa albo et nigro. dulci et amoro Poſtea ſoluſt qd̓dam dubiuꝫ. ſuperius dictū fuit dicere hominēmalum et dicere bonum malum. et hoc homo incideret ſententiam propheticam qua dicit̉. Ue qui dicitis bonum malum et malū bonum. Quod ſoluit exverbis Auguſtini dicētis cauſa qua bonus ſit malus puta fornicationem vel aliud hmōi dicere bonāhoc eſt incidere ſententiam ꝓphete. ſed hominemnatura eſt bonus dicere malum propter vitium prophetie contrariat̉. Et tantum in ſpeciali de ſentētia huius diſtinctionis.Quid ſit peccatum.Oſt hęc vide ē qͥd ſit pctm̄. Pctm̄ eſt (vt OIXXXVait Augꝰ) om̄e dictum vel fcm̄ Augꝰ ad fauvel ꝯcupituꝫ qd̓ fit ꝯtra legem ſtum.di. Idē in lib̓. de duabꝰ aīalibꝰPctm̄ ē volūtas retinēdi vl̓ ꝯſequēdi. qd̓iuſticia vetat. In vtraqꝫ aſſignatiōe actiali pctō agit̉ mortali. veniali. Ex pͥmadeſcpͥtiōe on̄dit̉ pctm̄ eſſe volūtas mala ſiue locutio oꝑatio praua .i. actꝰ malꝰ īterior qͣꝫ exterior. ex alt̓a ꝟo tm̄ on̄dit̉ aciīterior. Volūtas em̄ vt in ſuꝑioribꝰ dcm̄ ē.motꝰ animi ē. actꝰ īterior ē. Amb̓. qͣꝫ ī li.ꝑadiſo ait. Quid ē pctm̄ niſi legꝭ diuīe p̄ua Ambroſiricatō. celeſtiū īobediētia p̄ceptoꝝ Ergoī p̄uaricāte pctm̄ ē. ſꝫ ī mādāte culpa eſt. em̄ ꝯſiſte̓t pctm̄ ſi int̓dictio fuiſſet. ꝯſiſtēte aūt pctō ſolū malicia. ſꝫ etiāꝟtꝰ fortaſſe eſſꝫ Que niſi aliqͣ malicie fuiſſent ſemīa. vl̓ ſb̓ſiſtē vl̓ eminere poſſetEcce p̄uaricationē legis ī obediētiā diffinit ambroſius eſſe peccatū.