DIdum ē quod in eodē ait .ſ. in noſtra poteſtate eſſe vt vel inſeri bonitate dei. vel excidiAugꝰ in li. d̓ ęius ſeueritate mereamur. Quia ī poteſtaduabꝰ aīabꝰte noſtra nō eſt niſi quod noſtrā ſequit̉ voluntatem. que cum p̄parat̉ a dn̄o. facile fitopus pietatis etiaꝫ illud qd̓ impoſſibile ⁊difficile fuit.Aliud teſtimoniūIn expoſitiōe quoqꝫ quarūdam ꝓpoſitionū epl̓e ad Roma.quedā Augꝰ. īterſerit. que vident̉ huic doctrine gratie aduerſari. Ait em̄. Quod credimus noſtrū eſt. qd̓ aūt bonum oꝑamurillius ē qui credentibꝰ dat ſpiritūſanctuꝫ.⁊ paulo poſt. Noſtrū ē credere ⁊ velle. Ilius aūt dare credentibus ⁊ volētibꝰ facultatem bn̄ oꝑandi ꝑ ſpm̄ſanctū. Quę qualiter intelligi debeant Augꝭ. in li. retractatioAugꝰ in li. renum aꝑit dicens. Verum eſt quideꝫ a deotracta. qͣliterhec accipide eſſe quod oꝑamur bonū. ſed eadem regulavtriuſqꝫ eſt. ⁊ volendi .ſ. ⁊ faciendi. ⁊ vtrūbeant.qꝫ ipſius eſt. quia ipſe p̄parat voluntatem⁊ vtrūqꝫ noſtrū ē. quia nō fit niſi volētibnobis Illa itaqꝫ ꝓfecto nō dixiſſem. ſi iamſcirem etiā ipſam fidem inter ſpūſſancti munera reperiri.Adhuc addit aliud qd̓ videt̉ contrarium.Illud etiam diligēter eſt inſpiciendū qd̓ Augꝰ in lib̓. ſentētiarū ꝓſperi ait .ſ. quia poſſe habere fidem. ſicut poſſe habere charitatē. natura ē hoīm.habere aūt fidem ſicut habere charitatemgr̄a eſt fideliū. Quod nō ita dictum eſt tanDetermīatiqꝫ ex libero arbitrio valeat haberi fides vl̓abdub duncharitas. ſed qꝛ aptitudinem naturalē habet mens hominis ad credendū vel diligēdum que dei gratia p̄uenta credit ⁊ diligitquod ſine gr̄a non valet.Teſtimonio Hieronymi aſtruitquid tenendum de gratia ⁊ liberoarbitrio. vbi triplex hereſis īdicatur ſcilicet Iouiniani. ManicheiPelagij.Id ergo de gratiā⁊ libero arbitrio indubitant̓ teneamus qd̓Hieronymꝰ ī explanatione fidei catholicead Damaſum papā. iouiniani ⁊ manicheiXXVIIIac pelagij errores collidēs docet. Liberuꝫinqͥt ſic ꝯfitemur arbitriuꝫ. vt dicamꝰ nosſemꝑ indigere dei auxilio. Et tam illos errare qͥ cū manicheo dicūt hoīeꝫ pctm̄ vitare non poſſe. qͣꝫ illos qͥ cū iouiniano aſſerūthoīeꝫ nō poſſe peccare. Vterqꝫ tollit arbitrij libertatem. Nos ꝟo dicimꝰ hoīeꝫ ſemper ⁊ peccare ⁊ nō poſſe peccare. vt ſꝑ nosliberi ꝯfiteamur eſſe arbitrij. Hec eſt fidesquā ī catholica eccleſia didicimus. ⁊ quāſemꝑ tenuimus.Iſta ē diſtinctio. xxviij. huiꝰ ſecūli libri. In qua magiſter oſtenſa efficienti gratia in libero arbitrio. Hic agit deſufficienti liberi arbitrij ſine gratia. Et tria facit. Nam pͥmo exprimit pelagianorum errorem. Secundo ſubdit eorum obiectiōes⁊ obiectionū ſolutiones. Tertio ſubiungit veritatisaffirmattōnem. Primum facit vſqꝫ ibi. Ꝙ autem dicunt. Secundum vſqꝫ ibi. Illud etiaꝫ diligent̓ Tertium vero vſqꝫ ad finem diſtinctionis Et tm̄ in generali. In ſpeciali ſententia magiſtri ſtat in tribus propoſitionibus. quarum prima eſt hec. Et ſi liberuꝫarbitrium in merito habeat magnam virtutem. tn̄ fine gratia non ſufficit homini ad ſaluteꝫ. Hanc magiſter inſinuans dicit ꝙ liberum arbitrium non ſufficithomini ſine gratia ad ſalutem. ꝙͣuis pelagiana hereſis oppoſitum videat̉ ſentire. Nam pelagianꝰ monachus a quo talis hereſis denominatur. intantuꝫ delibero arbitrio preſumebat ꝙ aſſerebat gratiam deidari ẜm eius merita. ⁊ etiam hominem poſſe implere mandata ſine gratia. Vnde increpatus a commonachis ſuis dicentibus. ad quid gratia tunc neceſſaria eſſet. ſi ſine gratia poſſemus adimplere mādata.Qui reſpondit ad hoc vt homo facilius cum gratiamandata dei adimpleri poſſet. Addidit etiam alia īconuenientia que dicebat ex hoc ſequentia .ſ. orationes quas faciunt etiam nihil conferre his pro quibꝰfiunt ſaltem infidelibus ⁊ peccatoribus. quia ex ſuaꝓpria voluntate conuertuntur ad deum. ⁊ nō ex noſtris orationibꝰ. ⁊ ꝙ gratia datur ẜm merita noſtra⁊ ꝙ ꝑuuli ſine originali peccato naſcunt̉. quod totuꝫeſt hereticum. Secunda ꝓpoſitio eſt hec licet viatoribus liberum arbitrium ſit innatū. tn̄ ſine gratianullus poteſt dei adimplere p̄ceptum nec vitare peccatum. Hanc magiſter inſinuans ponit qͥnqꝫ rōnesquibus heretici illi .ſ. pelagiani ſuam hereſim confirmabant. Quarum prima eſt talis. Homo per ſolumliberum arbitrium ſine gratia poteſt vitare peccatū⁊ facere bonum. ergo pōt ꝑ ſolū liberū arbitriuꝫ mereri. tenet conſequētia ex hoc. ꝙ non imputat̉ homini culpa quod vitare non poteſt. Aſſumptum ꝓbātheretici autoritate beati Auguſtini. qua dicūt ꝙ voluntas eſt qua peccat̉ ⁊ qua recte viuitur Et reſpondens magiſter dicit beatum Auguſtinum illam autoritatem in libro retractationum gloſaſſe. et diciteam cum additione fore intelligendam. ſcilꝫ ꝙ volūtas qua peccatur ⁊ recte viuitur. non poteſt ī bonuꝫdirigi. niſi ꝑ gratiā dei a pctō mādata iuuet̉. Secunda eſt Si mādata dei ſine gratia dei ſeruari non poſſunt. tunc aliqui non ſeruātes ea non peccant. vt patet de ꝑuulis natis in peccato originali. ſed ꝯſequēseſt falſum. ⁊ conſequētia patet autoritate beati Auguſtini dicentis ꝙ nullus debet reputari reus. iō qꝛnon fecit quod facere non potuit. Et reſpondēs magiſter dicit beatum Auguſtinuꝫ hoc ꝟbum ſcripſiſſe contra manicheos qui poſuerunt ī homine duas