D Ltando procedunt. Aliud eſt credere. aliudillud quo credit̉. Predictum aūt eſt fidemid eſſe quo credit̉. Sic ergo credere nō ē fides. quia credere nō ē id quo creditur Addunt quoqꝫ. virtus opus dei tm̄ eſt. quamip̄e ſolus facit in nob̓. Ip̄a ergo nō ē vſusvel actus liberi arbitrij. ſed credere eſt actHaruꝫ ſnīaꝝliberi arbitrij. non eſt itaqꝫ virtus. Premiiudiciū lectoſis alijſqꝫ rōnibus ac teſtimonijs innitunt̉ri relinquit̉vtriqꝫ Horū aūt iudiciū diligētis lectorisrelinquo exanimi: ad alia ꝓperās.Iſta ē diſtinctio. xxvij. huiꝰ ſecūdi libri. In qua quidem diſtinctione magiſter poſtꝙͣegit d̓ efficacia gratie liberi arbitrij generaliter. acde efficacia virtutis ſpecialiter. Et circa hoc tria fac̄Nam primo tractat de virtute oſtendens qualiter recte capiat̉ Secundo agit de gratia oſtendens ꝙ ſineipſa nemo ꝓprie mereat̉. Tertio repellit quādā ſententiam que nō recte circa virtutem opinat̉. Primiquidem facit a principio diſtinctionis vſqꝫ ibi. Cū ergo ex gratia. Scd̓ꝫ ab inde vſqꝫ ibi. Alij vero dicūtTertiū vero vſqꝫ ad finem diſtinctionis. In ſpecialiſententia magiſtri ſtat in tribus ꝓpoſitionibꝰ. quarum prima eſt hec. Uirtus que eſt bona mētis qͣlitas cenſenda non eſt actus neqꝫ motꝰ animi vere dicenda. Hanc em̄ ꝓpoſitioneꝫ magiſter ꝓbans dicitꝙ quedā ſunt magna bona hominū. cuiuſmodi ſuntꝟtutes quibus nemo male vti poteſt. Quedam aūtſunt bona minima. vt bona temꝑalia. quedam auteꝫmedia. vt potentia anime. ⁊ illis quidam minimis etmedijs bonis tam bn̄ ꝙͣ male vti poſſunt homines īter q̄ media ẜm beatū Auguſtinū eſt liberum arbitrium. cuius vſum beatus Augꝰ alicubi nomīat opusvirtutis. alicubi aūt virtutē. ⁊ ſic ſibbijpſi ꝯtrariꝰ videt̉. Quā contrarietatem magiſter ſoluens adducitrōnem quandam q̄propter ip̄aꝫ virtutē nō eē actumſed magis qualitatem ꝓbat. ſic arguens. Cauſa virtutis in nobis deus eſt. ⁊ noſipſi ſumꝰ cuiuſlibet actꝰnoſtri. ⁊ ꝑ conſequens vſus liberi arbitrij qͥ ē actusnoſter nō eſt virtus. ⁊ gratia cum ſit virtus vel ꝟtitis ſimilis. etiam non eſt actus noſter. Iſtiꝰ argumēti magiſter minorem ſupponit. maiorem aūt multipliciter probat .ſ. ꝙ cauſa virtutis in nobis ſit deus. etꝙ virtus ſit bona qualitas mētis qua nullꝰ male vtitur. primo in cōmuni ꝑ virtutis diffinitionē quaꝫ beatus Augꝰ ponit dicens ꝙ deus in nobis ſine nobisoꝑatur virtutem. que eſt bona mentis qualitas quarecte viuitur ⁊ qua nullus male vtit̉. Secundo probat eam in ſpeciali de virtute iuſticie. de qua beatusAuguſtinus ait. ꝙ nullus eam in homine efficit niſdeus. Tertio probat eam ſpecialiter de fide quā ẜmapoſtolum ſolus deus infundit. Et ſubdit ꝙ omnismotus ⁊ effectus mentis ex libero arbitrio eſt. ſꝫ bonus quidem eſt ex gratia ⁊ libero arbitrio ſimul. motus autem ⁊ effectus malus ex libero arbitrio. quodprobat autoritate beati Auguſtini. Ex qua vna cuꝫpredictis infert. ꝙ virtus non eſt motus vel affectusanimi. ſed qualitas animaꝫ informans. quod d̓ gratia que etiam virtus dici poteſt aſſerit fore cēſenduꝫSecunda propoſitio eſt hec Quāuis abſqꝫ liberoarbitrio mereri non poſſumus. gratia tamen principale merendi erit principiū. Hanc mgr̄ ponēs ſentētialiter dicit ꝙ ꝙͣuis nulluꝫ meritum ſit in homīe qd̓non fit per liberum arbitrium. principalis tamē cauſa merendi eſt ip̄a gratia gratum faciens ſed nō gratis data que eſt donum dei. qua ſauatur ⁊ iuuat̉ ho-XXVIIIminis voluntas. vt ſit bona ⁊ ꝓducat bonas hoperationes. ⁊ ſic ex gratia ⁊ libero arbitrio quod eſt anime potentia procedit primus bonus motus mentiscui correſpondet primum meritum hominis. Undeſubdit ꝙ gr̄a eſt qua virtutes mereri dicūtur inꝙͣtuꝫꝑ actus iſta meretur. Et infert ꝙ ex actibꝰ virtutumboni ſumus ⁊ iuſte viuimus. Et ꝙ beatus Auguſti.nus ī principio huiuꝰ diſtinctionis dicit vſū liberi arbitrij virtutem eſſe. ibi ſumpſit virtuteꝫ pro actu virtutis. quia alias ſibijpſi contradiceret. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Fides ⁊ charitas non ſunt motus ſeuaffectus mentis. ſed virtutes mentem mouentes.Hanc magiſter probans recitat quandā opinionemquorundam introductam ex verbis Auguſtini. quibus vt ſupra dictum eſt in prima propoſitione videt̉dicere Auguſ: ꝙ vſus liberi arbitrij ſit ꝟtus ⁊ vſusvirtutis. ⁊ dicit quoſdam opinatos fuiſſe ꝙ virtuteseſſent ꝓprie actus potentiarū naturalium. nō tamēomnes ſed tm̄ modo interiores in mēte. quas licꝫ deus faceret. nihilominꝰ liberi arbitrij dicerentur eſſeSed actus exteriores puta qui per corpus gerūturdixerunt eſſe ꝓprie actus virtutum ⁊ non virtutes.vnde dixerunt ꝙ dictum beati Auguſtini quo dixitvſum liberi arbitrij eſſe virtutem. ītelligi deberet demotu ſiue de actu interiori. quem ipſi virtutem dicebant. Quod confirmabant per hoc ꝙ idē beatꝰ Auguſtinus dicit ſuꝑ Iohannem ꝙ fides eſt credere qd̓nō vides. Cum ergo credere ſit motus mentis interor videtur ꝙ virtus fidei ſit interior mentis motus.Et ſimiliter dicebant de alijs virtutibus fore iudicādum. Sed magiſter illam opinionem remouens dic̄heati Auguſtini autoritates innuētes ꝙ fides ⁊ charitas ſint motus anime ſeu mentis non eſſe ſic intelligendas vt ſonant. ſed cum dicit ꝙ fides ſit crederequod non vides hoc eſt ac ſi diceret. Fides ē virtusmouens ad credendum quod non vides. ⁊ ſic de ſingulis virtutibus conformiter eſt. Et tantum in ſpePredicta repetit vt alia addat diffinitam aſſignationē ponēs d̓ gratia ⁊ libero arbitrio contra pelagiānos.O vero incō g xxoAocuſſe ⁊ incuntāter teneamusliberum arbitriuꝫ ſine gratiaApreueniente et adiuuante nōſufficere ad ſalutem ⁊ iuſticiam obtinendānec meritis p̄cedentibus gratiaꝫ dei aduocari. ſicut pelagiana hereſis tradit. Namvt ait Auguſtinus in primo libro retracta Aug. in li. detionum. Noui heretici Pelagiani liberuꝫ hereſibus.ſic aſſerunt voluntatis arbitriuꝫ. vt gratiedei non relinquant locum. quā ẜm meritanoſtra dari aſſerunt. Pelagianoruꝫ hereſis omniuꝫ recentiſſima a pelagio mona Que ſit herecho eſt exorta. Hi dei gratie qua predeſtiſis pelagianorū de gr̄a ⁊ linati ſumus. ⁊ qua meruimus de poteſtate pero arbitriotenebrarum erui. intantū inimici ſunt. vt ſine hac credant homīeꝫ poſſe facere omniadiuina mandata. Deniqꝫ pelagius a fratri