L.b.LI.Nunc ſuꝑeſt vt diſpoſitionē illā qualiter ꝑfecta ſit ordine ꝓſequamur. Sex diebꝰ ſicut docꝫ ſcripturageneſis diſtinxit deꝰ. et ī formas redegit ꝓprias cūcta que ſiml̓ materialiter fecerat.Perfecitqꝫ opꝰ ſuuꝫ die ſexto. ⁊ ſic deindedie ſeptimo requieuit ab om̄i oꝑe ſuo. id ēceſſauit nouā creaturā facere. Sex em̄ diebꝰ ſex rerū genera diſtinxit. nihilqꝫ poſteafecit. qd̓ in aliquo illoꝝ nō ꝯtineat̉. oꝑatꝰeſt tn̄ poſtea ſicut ꝟitas ī euāgelio ait. Pater meꝰ oꝑatur vſqꝫ nūc. ⁊ ego operor illd̓De quattuor modis diuine operationis.Quatuor enim moAgd 4ºª mdi§ dgnacriē Se q̓bꝫ fͦhꝫ cx. dis. vt ait Alcuinus ſuꝑ Gen̄. oꝑat̉ deusPrimo in ꝟbo oīa diſponēdo. Scd̓o ī madynō 5yletis S. 4teria informi qͣtuor elemētoꝝ de nihilo eāCx oꝝ.creando. vn̄. Qui viuit inet̓nū creauit omnia ſimul. Om̄ia .ſ. elementa. vel om̄ia corpora materialiter ſimul creauit Tertio peroꝑa ſex dieruꝫ varias diſtinxit creaturas.Quarto exprimordialibꝰ ſeminibꝰ nō incognite oriunt̉ nature. ſed note ſepius reformentur ne pereant.Iſta eſt diſtinctio. xij. hꝰ ſecundilibri. In qua magiſter poſtꝙͣ tractauit de natura pure ſpūali .ſ. angel̓. Incipit agere de natura pure corporali .ſ. de ꝓductione mundi ſenſibilis. Et tria circa hoc facit. Nam primo oſtendit qualiter deus mundum ſenſibilem primo creauit. Secundo vbi ipſuꝫ ꝓducens collocauit. Tertio qualiter ip̄m diſtinguensordinauit. Primū facit a principio diſtinctionis vſqꝫibi De qua re priuſꝙͣ tractemus. Scd̓m ab inde vſqꝫibi. Nunc ſuꝑeſt. Tertium vſqꝫ ad finem diſtinctiōisEt tm̄ in generali. In ſpeciali ſententia magiſtri ſtatin tribus ꝓpoſitionibus quarū prima eſt hec. Deus in principio materiam quatuor elementoꝝ informem. id eſt. indiſtinctam creauit. Hanc ꝓpoſitioneꝫmagiſter ꝓbans ꝓponit ꝙ diuina ſapientia ſiml̓ cuꝫangelica natura intaeriam in quattuor elementis cōfuſam et informem ꝓduxit. quam in ſex diebus ꝑfecte formauit ⁊ diſtinxit. Et ſubdit ꝙ aliquiſancti ſcꝫbeatus Auguſtinus ⁊ ſui dixerunt om̄ia ſimul in materia et etiam diſtincta ẜm formas fuiſſę ꝓducta.Alij vero dixerunt ſcꝫ beatus Grego. ⁊ Beda ꝙ primo fuit materia rudis atqꝫ informis creata. de quapoſtmodū ꝑ ſex dierū interualla res corꝑales ẜm ꝓprias ſpeciēs ſunt formate. quā opinionem magiſterapprobat ꝓpter plurimoꝝ doctoꝝ ſententiā ⁊ ſacreſcripture autoritatē. Poſtea dicit ꝙ illa informis materia in pͥncipio Gen̄. vbi eius ꝓductio legit̉ diuerſonomine eſt vocata. Nominat̉ em̄ primo terra. vt ibi.In pͥncipio creauit deus celū ⁊ terram. id eſt. illaminformē materiam. ⁊ exprimit̉ nomine terrę. nō quidem ꝓpter terreſtrem ſubſtantiam. ſed ꝓpter ſpecioſitatis carentiam. Secūdo exprimitur ibi nomineūt º. .. l ſiFqꝫ aol ſcui.ū Iſit̉ al. jͣ n. cap.A Rbi. ꝯILabyſſi: ibi cū dicit̉. ⁊ tenebre erant ſuꝑ faciem abyſſi.et hoc ꝓpter defectū diſtinctionis quā diſtinctiōe carebat. Etiam nomīatur ibi aqua. cū ſubdit̉. Et ſpiritus dn̄i ferebat̉ ſuꝑ aquas. Nam ſicut aqua habetmultam fluxibilitatem. ſic materia illa habet fluxibilitatem ⁊ diuerſam potentialitatem ad diuerſas formas recipiendas. Hmōi aūt diuerſis nominibus fuit materia appellata ne crederetur vnius forme receptiua. ſi vno nomine fuiſſet vocata. Vſitatis etiā nominibus eſt vocata. ꝓpter ruditateꝫ populi cui moyſes ſcripſit et contulit manuductionem. Et ſubdit ꝙetiam in Geū. dicitur ſuꝑ faciem abyſſi. id eſt. illiꝰ nature erant tenebre confuſe. id eſt. lucis abſentia. quetenebre nulle res ſunt ſed tm̄ lucis abſentia ſeu priuatio. Contra quod videtur eſſe illud Dan̄. Bnedicite lux et tenebre dn̄o. vbi tenebre inter res reales nominant̉. Ad quod reſpondet ꝙ tenebre qn̄qꝫ dicuntlucis abſentiam. et ſic nihil ſunt. qn̄qꝫ aerem oſcurūet ſic ſunt aliqua creatura. Secunda ꝓpoſitio ē hecDeus confuſam materiam elementorum in eodeꝫ loco vbi nūc eſt creāda collocauit. Hanc ꝓpoſitionemmagiſter ꝓbans dicit adhuc duo de illa materia eſſediſtinguenda. Quoꝝ primum eſt qūo illa materia d̓cta ſit informis. cum tn̄ om̄i forma nō caruit. Ad qd̓rn̄det ꝙ dicit̉ informis non ꝓpter carentiam omnisforme. ſed quia formam confuſaꝫ habebat et non diſtinctam. vel quia formata nō fuit ſicut poſtea formabatur. Secunduꝫ eſt vbi fuerit illa materia creata ⁊ꝙͣtum ſpacium occupauit. Et rn̄det ꝙ creabatur inillo loco vbi nunc eſt mundus. et occupabat ſpaciumcuiſlibet elementi. et extendebat̉ etiam ẜm aliquosvltra locuꝫ firmamenti ẜm ꝙ erat meteria illa in ꝑteinferiori ſpiſſior ⁊ groſſior. in ꝑte vero ſuꝑiori rarioret ſubtilior. Vnde de ꝑte illa rariori aquas que ſuntſupra firmamentū dicunt eſſe factas. Tertia ꝓpoſitio eſt hec. Deus qui in principio confuſam materiaꝫcreauit quā in ſex diebus ꝑfecte mundū ꝯplendo diſtinxit et formauit. die ſeptimo ab eius ꝓpagatiōneceſſauit. Hanc em̄ ꝓpoſitionē magiſter ꝓbans dicitꝙ ꝑfecta rerū ꝓductio ⁊ formatio ſit expedita in dierum ſenario. ita ꝙ nihil poſtmodum eſt productum.quod in primis creatis aliquo modo nō ꝯtineret̉. etilla de cauſa dicit̉ deꝰ ſeptimo die quieuiſſe. eo ꝙ ceſſauit nouas creaturas producere. Sed contra hocobijcit per dictum dn̄i noſtri ieſu chriſti. qui ait patrēſuum et ſe vſqꝫ modo operari. ergo vt videtur deusnō quieuit ab om̄i oꝑe die ſeptimo. Et hoc cōfirmat̉tali ratione. Si deus die ſeptimo quieuiſſet ab omniopere. tūc nō ꝓduceretur amplius de nouo aliquidin rerum natura. ſed hoc eſt falſum. ergo nō quieuitdie ſeptimo. Et ꝙ hoc ſit verū patet. Nam quia multa ſunt generabilia. nondū tn̄ genita. ſed ſolum in potentia que eſt ad maximum determinate. ideo in futuro ſunt aliqua ad eſſe ſpecificum in potentia q̄ poſtea acctualiter erunt. ideo nō ſunt omnia ſeptimo diediuina virtute creatiua producta. Ad quod reſpondens dicit deum quadrupliciter operari ad rerum ꝓductioneꝫ. Uno modo eternaliter omnia in verbo diſponendo. Secundo temporaliter materiam informem producendo. Tertio modo materiam ſex diebꝰconfuſam ẜm ſpecies diſtinguendo. Quarto ex ſeminibus rebus inditis creata ne pereant reformando.Et licet deus ẜm tres primos modos operandi dieſeptimo quieuerat. quo ad quartum modum tamenſemper oꝑatur. Et de illo intelligi habet dictum xp̄iſuperius allegatum. Et tm̄ in ſpeciali.Que fuerit prima diſtinctionis operatio.
Druckschrift
Sententiarum libri IV : cum conclusionibus Henrici de Gorichen et problematibus S. Thomae
Entstehung
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten