tꝑalia qd̓ tn̄ limita ut dixi ī. c. nouit d̓ iudi. ¶ In. gl.ij. ibi ſiue int̓pretari. n̄ ītelligas īdiſtincte ut pro quolibꝫ dubio iurꝭ ſit recurrēdū ad principē. Nā ⁊ doc. datur ptās īterpretādi iura. ī. l. unica. C. de ꝓfeſ. qui inurbe conſtātino. li. x. ¶ Itē ⁊ iudices pn̄t interpretariiura ī cāis v̓tentibꝰ corā ſe. ut nō. Inn. ī. c. cū ſpāli deap. facit qd̓ hr̄ ī auc̄. iuſiurādū qd̓ p̄ſtat̉ ab eis. Sꝫ intellige glo. qn̄ īſurgit magna dubitatō ita ꝙ qn̄ princeps ſolꝰ īterp̄tat̉ iura n̄ pōt ꝯmode decidi ꝑ īferiorēiuxͣ ea q̄ dixi ī. c. j. sͣ. c. ul̓ ſalua gl. quoad īterp̄tatōeꝫneceſſariā q̄ oēs aſtrīgit. nā īterp̄tatō īferioris nō neceſſitat. uide gl. ī. c. j. de poſtu. p̄la. ¶ In gl. fi. ibi niſiſit ꝯſtō iuris naͣlis uult gͦ iſta gl. ꝙ ꝯſtō iuris naͣl̓ extendat̉ ad p̄terita ꝑ. c. cū tu d̓ uſuris. Et ſic ſētit ꝙ. c.cū tu de uſurꝭ ſit ꝯſtō iuris naͣl̓. ſꝫ ꝯͣ h̓ opponit̉. namius naͣle fuit editū cū rōabili creatura. ut. v. di. ī pͥn.⁊ qd̓ ibi nō. ī ſūma. ergo fruſtra ē dice̓ ꝙ extēdit̉ ad p̄terita. Itē. c. cū tu. ē ꝯſtō pape ⁊ n̄ iurꝭ naͣlis. So. intellige gl. ꝙ ꝯſtō iuris naͣlis ul̓ diuini declaratīa extēdit̉ ad pretita. rō qꝛ ille qͥ declarat nihil de nouo īducit. l. heredes palā. ff. de teſta un̄ potiꝰ ligat ꝯſtō ātiqͣꝙ noua d̓claratōia. nā h̓ cāu ceſſat rō. c. ij. sͣ. e. c. v̓ocū tu. ur̄ declarare ius naͣle .i. diuinū. n̄ eī d̓ nouo dānat uſurarios ſꝫ potiꝰ declarat eos a iure diuino īprobatos iō extēdit̉ ad pret̓ita. Sꝫ ad v̓te lꝫ qꝛ dcm̄ ſit uerū ī ſe tn̄ pōt calūniari quoad illd̓. c. cū tu. na. c. qꝛ īoībꝰ. eo. ti. appoſuit penā de nouo ꝯͣ uſurarios. ⁊ ſicreſpc̄u pene ꝯſtō erat noui iuris editoria. certū eī eſtꝙ ibi ꝯſtō ē ꝑtī declaratoria ⁊ ꝑtī ē noui iuris editoria lꝫ ꝯcernat p̄terita īquātū ē declaratoria n̄ tn̄ īquātū ē noui editoria. pone exēplū dic̄ ꝯſtō ꝙ nēo audeatuſuras exercere ⁊ quicūqꝫ exercuerit puniat̉ publicatōe oīuꝫ bonoꝝ. nā certe lꝫ ſcm̄ ſit dānatū de p̄terito tn̄ pena publicatōis cū ſit de nouo edita n̄ extēdit̉ad eos quſuras exercuerūt an̄ ꝯſtōnem. ut ī. c. ij. sͣ.eo. ⁊ meliꝰ ꝑ tex. iūcta gl. ī cle. unica in v̓bo deceterode uſuris. ⁊ in. c. unico de cle. n̄ refi. li. vj. uide glo. ⁊Pau. ī ꝓemio cle. ī v̓bo decctero. ex quibꝰ pꝫ ꝙ iſte ītellectꝰ gl. n̄ ē bonꝰ ad. c. cū tu. iō ītellige illud. c. ut patebit ex. jͣ. dicēdis. Et ut maͣ hꝰ. c. hēat̉ ꝑfecte cū q̄rit̉an ⁊ qn̄ ꝯſtō debeat extēdi ad pret̓ita ſubmittā dictado. An. addēdo ml̓ta dcā Bar. q̄ ipſe omiſit ī. l. oēsppl̓i. ff. de iuſti. ⁊ iu. ī v̓. ẜo querit̉ in. xiiij. colū. un̄ exoībꝰ aliquibꝰ additis ⁊ declaratꝭ diſtīgue ꝙ aut ī ꝯſtōne dr̄ ut extendat̉ ad prct̄ita. aut dr̄ ut extēdat̉ ad futura. aut ſimpl̓r diſponit n̄ faciēdo mētionē de pret̄ituel futuris. Prīo cāu aut p̄terita ſunt d̓ciſa aliquo remedio deciſiuo. puta trāſactōe ſolutiōe ſnīa uel iuramēto. ⁊ tūc conſtō n̄ extēdit̉ ad pret̓ita lꝫ dicat̉ ut extēdat̉ ad preterita. qꝛ dꝫ intelligi de preteritꝭ n̄ d̓ciſis. utē tex. ī. l. cās. C. de tranſ. Rō pōt eē qꝛ ꝑ v̓ba gn̄aliapͥnceps n̄ ur̄ hūiſſe mentē inſtaurādi ⁊ reuocādi qōnes deciſas. ad hoc tex. cū gl. in. c. ex multiplici de deci. ¶ Quid āt ſi princeps dicat ꝙ extēdat̉ ad pret̓itaēt deciſa: glo. ſingularis ī. d. l. cas. dic̄ ꝙ tūc fit extenſio. ſꝫ Bar. al̓r dicit in. l. fi. C. ſi ꝯͣ ius ul̓ uti. pub. ibieī ſenſit ꝙ aut ē conſtō dictas ⁊ extēdit̉. aut reſcriptūpͥncipis ⁊ n̄ pōt pͥnceps h̓ face̓ cū magno preiudicioꝑtiū. pro h̓ qd̓ noͣ. ī. l. quotiens. C. de p̄ci. īꝑa. offe. ⁊qd̓ noͣ. gl. xxv. q. ij. reſcripta. Et ad v̓te qꝛ prīa fronteh̓ dcm̄ n̄ ur̄ ueꝝ ut fiat dr̄ia int̓ ſtatutū ⁊ reſcriptū. nāſi ſtatutū pōt ergo reſcriptuꝫ ipſiꝰ pͥncipis. qꝛ lex aſſumit uigore a ptāte ſtatuetis. ut ī. c. a nobis d̓ ſen. ex.Ite ſi pōt lege ꝯdere q̄ ꝯcernit oēs. gͦ fortiꝰ reſcriptūint̉ duos ꝯcedē. Ego ſuſtētādo h̓ dcm̄ redderē hācrōnē diuerſitatꝭ. lex ē oībus cōis ⁊ pro publica utilitatcedita. iiij. diſ. erit aūt. un̄ ex cā rōnabili bn̄ ualꝫ lexcū poſſet ex cā tollere ius alteri queſitū ut uidemꝰ inp̄ſcriptōe ⁊ ſil̓ibus. ⁊ dixi pleniꝰ ī. c. q̄ ī eccleſiaꝝ. sͣ. ę.reſcriptū v̓o ꝯcernit ꝑticulares ꝑſonas quibꝰ pͥncepsn̄ pōt enormiter preiudicare ī iure iā quēſito. ut dixiin. c. q̄ ī eccleſiaꝝ. sͣ. e. Nā ſi putat h̓ equū dꝫ face̓ legēgeneralē ad hoc facit qd̓ dixi ī. c. i. sͣ. e. ꝙ a ſtatuto generali nō pt̄ appellari ſꝫ a ꝑticulari ꝯcernēte certā ꝑſonā. ſic dicerē tn̄ ꝙ ſi ibi ſubeſſet cā rōabil̓ poſſet pͥnceps ēt ꝑ reſcriptū h̓ ꝯcedē ꝑ ea q̄ dixi ī. c. q̄ ī eccleſiarū. sͣ. e. ti. ⁊ recte ꝯſiderādo poſſet dici ꝙ ī effectu n̄ ēdr̄ia int̓ reſcriptū ⁊ ſtatutū. qꝛ etiā ſtatutū nō ualeretſine cā rōnabili abſorbēs ius alteriꝰ. ut dixi ī. c. j. sͣ. e.⁊ ī. d. c. q̄ ī eccleſiaꝝ. aut p̄terita n̄ ſūt deciſa ⁊ tūc autpēdēt ꝑ appellationē ⁊ nō fit ad illa extēſio. qꝛ cā dꝫdecidi ꝑ iudicē appellatōis ẜm ius qd̓ erat ī pͥma inſtātia. qꝛ iſte iudex ſuccedit loco pͥmi. ut ī auc̄. ut cumde ap. cogno. uide glo. ī. c. lꝫ. canō de elcc. li. vj. nō.Bar. ī. d. l. oēs ppl̓i. aut negocia p̄terita pēdēt ī pͥmaīſtātia. ⁊ adhuc dicit Bar. ꝙ ad illa nō ſit extēſio ꝑ idqd̓ hr̄ in auc̄. ī medio litis ſacras iuſſiōes nō fieri ſꝫillud poſſet limitari qn̄ ius emanat ad īſtātiā partꝭ pēdēte lite. ſecꝰ ſi ꝓprio motu pͥncipis ⁊ expͥme qd̓ uuliad p̄terita extēdi. Ad hoc qd̓ noͣ. Pau. ī. d. cle. diſpēdioſā. ⁊ eodē mō limitarē p̄cedēs mbrū. aut negociap̄terita n̄ ſūt deducta ī iudiciū. ſꝫ pendēt nec ſūt d̓ciſa⁊ tūc ꝯſtō extēdit̉ ad p̄terita exquo cauct̓ ī ea de preteritꝭ. ⁊ ī caſu ẜua iſtū tex. ⁊. l. leges ſacratiſſime. C.de legi. facit. c. pe. de offi. le. li. vj. ꝑ p̄dicta det̓mīat̉qō. dicit ſtatutū ꝙ extātibꝰ maſcul̓ excludat̉ feīa ī ſucceſſione cōi parētibꝰ ⁊ uolumus hoc extēdi ad preterita. Si enī frat̉ ⁊ ſoror diuiſerāt hereditatem an̄ ſtatutū nō extedit̉ ꝯſtō ad illud negociū ſecus ſi nō diuiſerāt ſꝫ negociū pēdebat tc̄ limitādū ut. sͣ. dixi. utrū pedeat ī iudicio ul̓ nc. ¶ Quoad ſecūdū m̄brū pͥncipale qn̄ ꝯſtō expreſſe dicit ut extēdat̉ ad futura ⁊ tūc nōē dubiū. qꝛ ꝓpriū ſtatuti ē ut ꝯcernat futura n̄ preterita. ut h ⁊. d. l. leges ſacratiſſime. ¶ Uenio ad t̓tiū qn̄ꝯſtō ſimpl̓r loqͥt̉ nō faciēdo mētionē de preteritꝭ nec d̓futuris. ⁊ tūc aut ꝯſtō uenit declarādo. qꝛ ē iuris ātiqͥd̓claratoria ⁊ extēdit̉ ad p̄terita. ut. sͣ. dixi. niſi ꝑtī eētd̓claratoria. ⁊ ꝑtī editoria. qꝛ tūc ꝗtenus edit d̓ nouodicēdū ē ut de ꝯſtōne noui iuris editoria. ut. sͣ. dixi.aut ꝯſtō uenit ānullando actum. ⁊ tunc dicit Bar. ꝙaut cā ānullatōis ē de preterito ⁊ extenditur ad preterita. ut ī. l. fi. C. de pac. al̓s ſecꝰ. hoc dictū limitareꝫqn̄ cā nullitatꝭ ē d̓ p̄terito ita ꝙ īferebat nullitatē ipſoiure. ſecꝰ aūt ſi actꝰ tenebat ſꝫ ī odiū īducit̉ de nouocaſſatio. qꝛ tūc nō dꝫ extēdi ad p̄terita ꝑ id qd̓ dixi īc. ij. sͣ. e. facit tex. cū gl. ī v̓bo d̓ cetero ī cle. i. d̓ uſuris.Aut ꝯſtō uenit cōfirmāda ⁊ nō extendit̉ ad p̄teritaper rōnē hꝰ lr̄e. Aut ꝯſtō aliqͥd de nouo edit. ⁊ tūc ſiconcernit p̄paratoria iudicij ſeu ordinatoria quoadꝓceſſū extendit̉ ad preterita negocia etiā pendētia īiudicio quoad ꝓceſſū futuꝝ. l. ij. C. de iura. calū. no.Bar. ī. l. oēs ppl̓i. ff. d̓ iuſti. ⁊ iur̄. clariꝰ glo. ī. d. c. lꝫ ⁊cle. diſpēdioſā d̓ iudi. aut ſtatutū ꝯcernit deciſoria negocij. ⁊ tūc aut reperit factū ⁊ executionē d̓ p̄terito.aut ꝑtī de preterito ⁊ ꝑtī d̓ futuro. aut factū d̓ preterto ⁊ executionē d̓ futuro. pͥmo cāu qn̄ factū ⁊ executoſunt de preterito certum eſt ꝙ ꝯſtō ad talia nō extenditur. ut ī. c. ij. sͣ. eo. qd̓ eſt uerū ſiue ſtatutū de nouoinducat delictū ſiue factū dānatū augmētet ꝑ pena.ut ī. d. cle. i. de uſuris. Si aūt factū ē ꝑtī de preterito⁊ ꝑti de futuro. exēplū in cle. i. de teſta. emanauit ibiſtatutū ut rectores hoſpitaliū teneant̉ redde̓ rōnē d̓negocijs gerendis aliqui rectores tempore cōſtonisaliqua adminiſtrauerāt ⁊ aliqua ī eodē āno erat admīſtrāda nūqͥd tencāt̉ redde̓ rōnē de toto āno exqͣaliqͣ negocia illiꝰ āni erāt geſta ⁊ aliqͣ gerēda. gl. nōbilis ibi dicit ꝙ ſi gerēda ſūt oīno ſeꝑata a geſtis tenēt̉ redde̓ rōnē d̓ gerēdis. ſecꝰ ſi n̄ ſūt ſeꝑata ſꝫ oīnoꝯnexa cū geſtis. ſicut enī nō tenet̉ d̓ geſtis ita nec degerēdis exqͦ oīno hn̄t depēdētiā a geſtis. ⁊ ide dic īſil̓ibus t̓minis. ⁊ tene hoc mēti qꝛ facit ad multa. Siv̓o ꝯſtō reſpicit factū d̓ p̄terito ſꝫ executionē d̓ futuro⁊ tunc