LIBERauſpicarent̉. Igit̉ Epheſum appulſos percontari: quonāmodo ex dea imperatū aſſequerentur. Porr-Ariſtarchæ matronæ admodū honoratæ: deā in ſomnis aſtitiſſe īperāte ut accepto quodā a ſacrisAriſtarcha mulacra: una cū Phocenſibus nauigationē Ariſtarcha ſubiret. Eo autē cōfecto: ut primum Colo-curſum expleuit: & Phanū ædificatū eſſe: & Ariſtarchā eximia ueneratione habitā: tēpliqꝫ ſacerdotadeſignatā. Subinde in ciuitatibus per colonias deductis: deā hanc ubiqꝫ honorē in primis aſſequiEt eundē diuinæ ſtatuæ ordinē: & reliqͣ eodē ritu ſeruari: quæ in ipſa Metropoli cōſueuere. CæterMaſſiliēſes rem urbanā ꝑ Optimates: & Ariſtocratiā regētes: oēs legū eꝗtate ſuꝑant: cōſiliū. dc. exuiris inſtituētes: ꝗ quo ad uita ſuꝑſit: id honoris genus habēt. Quos Timitos .i. honorificos appellantTimiturQuindecim uero ſenatus ſunt principes: ꝗbus quæ ad manus prōpta obueniūt. moderari at reg-datū eſt. Rurſum ex hiſce quindecim: tres ſunt præſides: quibus plurimū poteſtatis attribuit̉. Veriex his nemo Timitus creat: qui liberos nō habet. Neue de ciuiū ſanguine: tertiā ꝑ generationem or-tus ſit. Eorū leges Ionico de more: ſunt publice propoſitæ. Ipſoꝝ ager oliuetis ac uinetis natura cutus: ferēdis autē frumētis: ob aſperitatē ſane tenuior ac ſterilis: Eapropter mari magis ꝗͣ telluri fidciā habētes: nauigationē pro eoꝝ ingenio delegerūt. Poſtmodū tamē uirorum fortitudine ualentquoſdā uicinoꝝ campos occuparūt: eodē ſane roboreˣ quo & urbes cōdiderūt: nōnullas īter Hiſtnos: ꝗbus & Dianæ epheſiæ ſacra: more patrio tradiderūt: ut & græcanicis ritibus īmolarēt. Amni-Taurentiū Rhodani curſus nō parū cōmoditatis Barbaris affert accolis. Eſt & Taurentiū: & Olbia: & Antiplis: & Nicea: ad Sallyoꝝ gētem ꝑtinēs: & ad Ligures alpium incolas. lis adſunt naualia: & armamentOlbiaria. Suꝑiori uero tꝑe: magna nauiū facultas & armoꝝ. Inſtrumēta quoqꝫ tū ad nauigādi uſum: turAntipolisobſidēdis urbibus idonea. Quibus & aduerſus Barbaros obſiſtere ualuerūt: & Romani populi arNiceacitiā conciliarūt. Qui cū illis ꝑmultū utiles exiſterēt: magnū ex ipſis ſuſceperūt incrementū. SextiuSallyipotiſſimū redactis in poteſtatē Sallyis: nō longe a Maſſilia: ſui noīs ædificauit oppidū. Suæqꝫ appeSextiæ aq̄lationis aqͣs dixit calidas: quarū partē in frigidas ꝑmutatā eſſe ferūt. Ibi romanoꝝ præſidium colcans: Barbaros ex eis repreſſit littoribus: quæ ex Maſſilia ducūt in Italiā: cū eos penitus cohibenMaſſiliēſibus uires deeſſent. Nec ipſe plus ualeret: ꝗͣ quantū ꝑ portuoſa loca ex mari: aduerſus Bar-baros per ſtad̓. xii. īcurſaret. Per Thraconē uero ſtad. viii. Relictā autē ab iis regionē Maſſiliēſibus:tribuit. Cōplures in oppido ſuſpenſæ oſtēdunt̉ exuuiæ: quas ab illis rapuerāt: qui omni tēpore maria crudeliter uexantes: bellis naualibus ſuꝑati fuerāt. Prioribus ꝗdē annis: cū cæteris in rebus turuero ex romani populi amicicia eximia felicitate florebāt: de qua ꝑmulta quis capeſſeret indicia romani Auentinæ Dianæ ſimulacrū eodē modo diſponentes: apud Maſſiliēſes collocauerūt. In Pōpeiana uero aduerſus Cæſarē ſeditione: cū uicte parti ſeſe addixiſſent: magnā ſuæ felicitatis iacturā fecere. Tamen penes illos: nō pauca priſtinæ beatitudinis ueſtigia relinquunt̉. Maxime circa machinrum fabricā: apparatus nauales. Cū autē cōfines iuxta Barbati mitiore quot annis uictū accipiāt Etab rerū bellicaꝝ cogitatione: ad ciuiles iā inſtitutiones: terrarūqꝫ cultū: propter romanoꝝ uictoſeſe cōuertant: nec iis ipſis tantū circa p̄dicta ſtudiū amplius obuenit. Inditio ſunt res ipſæ ut hoc tepore cōſtitutæ ſūt. Nā primores urbis ad eloquētiæ: & philoſophādi artes uertunt̉. Adeo ut cū citas ipſa paulo ante Barbaris diſcēdi refugio remitteret̉: & Gallos Græcis familiares comparaſſet doctrina ingens Maſſiliæ: etiā cōtractus græca oratione ſcriberent̉. Hac ſane tempeſtate nobiliſſimeRomanos: pro Attica peregrinatiōe eo ad capeſſendas diſciplinas aduentare ſuaſit: ꝗ bonaꝝ artiurcupiditate capiant̉. Hos igit̉ Galli uidētes ſimul in pace degētes: ad tales uiuēdi ritus: eorū ocia ꝓn̄diſpoſuerūt aīs. Idqꝫ nō modo ꝑ uiros ſingulos: ſed etiā ꝑ cōia cōmoda. Nā & priuatim & publice ſapientes ſuſcipiūt p̄ceptores mercede collata: ut de medicis mos eſt. Frugalis autē uictus atqꝫ modiMaſſiliēſiū ſtie. Maſſiliēſiū: nō minimū quiſpiā illud ſignū poneret: Dos enim illis ampliſſima centū aurei ſuūAd ueſtē quinqꝫ. Ad mundū aureū quinqꝫ. Amplius uero nullo pacto licet. Cæſar aūt: & ſuccedelerMaſſiliēſiū porro ſecundū illū Imperatores: aduerſus patrata in bello delicta: modeſtius ſeſe habuere: antiqꝫmemores amiciciæ. Suoqꝫ iure uiuēdi poteſtatē ſeruare: quā ab urbis cōditæ primordio ciuitas nueſtisbuerat. Adeo ut miſſus in prouintiā Prætoribus: nō ciuitas ipſa: nō ſubditi parere neceſſum nabeatHæc quidē de Maſſilia. Iuxta montana Sallyoꝝ regio eſt: ab occaſu ad ſeptentrionē amplius uerSallyi& paulatim abſiſtēs a mari. Maritima inclinat ad occaſum: modicū a Maſſilienſiū urbe ꝓgreſſa:ca ſtad. c. ad promontoriū ingens admodū: uſqꝫ ad quaſdā lapidū exciſiones ideſt latomias. Hind niAphrodiſi ſinum curuari incipit: & Gallicū ſinum efficere ad Aphrodiſium hoc eſt Veneris promontoriū e-renes. Sunt qui Maſſilienſe nuncupant. Eſt uero ſinus duplex. In eadem enim circūſcriptione moexcurrit Sigius: duos diſterminās ſinus: & Blaſconē prope ſitā aſſumēs inſulam. His e ſinibus: madigiusquidē proprie Gallicus iterū appellat̉: in quē Rhodani oſtiū euomit̉. Minor aūt ad Narbonem itBlaſcoRhodanus ctans: uſqꝫ ad Pyrenen eſt. Narbo nāqꝫ ampliſſimū eius regionis Emporiū: ſupra exitum Atacisminis: Narbonenſemqꝫ lacum iacet. Rhodano autē adiacet oppidū: Emporiumqꝫ nō paruum tiſeNarbote. Hæc ipſa pari & inter ſe interuallo Emporia diſtant: & a memoratis promontoriis. Narbo quiab Aphrodiſio: Arelate uero ab Maſſilia. Vtrinqꝫ autē circa Narbonem labuntur amnes alii. Nō-Arelateli de Cemmenis montibus. Pleriqꝫ autem a Pyrenæ is habentes oppida: in quæ non longa eſt adRhuſceno uerſis fluuiis nauigatio: paruis quibuſdam nauiculis. E Pyrene quidem Rhuſceno: & llibiamnes exeunt. E quibus uterqꝫ eiuſdem nominis urbem habet. luxta Rhuſcenonem lacus eſt īeIlibirris
j