xiti
QVARTVSxxxvii iager quem alluit: exiguus ſupra mare refertus ſalinis. Habet & effoſiles Ceſtrias piſces. Nam ſi quis Ceſtriæduos aut tris fodiat pedes: & in limoſam aquā fuſcinam demiſerit piſcem eximiæ magnitudinis fi-rum penetrat. Limo autē inſtar anguillaꝝ aliter. Hæc quidē flumina e Pyrenæo monte inter Nar-bouē: & Aphrodiſiū ex utraqꝫ Narbonis parte: ac etiā ex Cēmeno mōte ferunt̉ in mare: quo ex monre & Atax orit̉ & Obris & Rhauraris. Suꝑ altero quidē ciuitas admodū munita: apud Narbonē ſitaAtaxeſt Blittera. Suꝑ altero autē Agatha: a Maſſiliēſibus ædificata maritima quā dixi regio: unū illud de Obriseffoſſilibus mirandū habet piſcibus. Alteꝝ longe fere mirabilius quod dicā. Nā in medio Maſſiliæ Rhauraris& Rhodani ubi erūpit ſpatio campus eſt: a mari centena diſtans ſtadia. Tāta enim ipſius diametros Blitteraexiſtit: cū forma cōſtet circuli. Ab eo uero quod accidit petroſus appellat̉: lapidibus ꝗ manus īpleāt Agathapleniſſimus. Sub ꝗbus gramen exorit̉: a quo pecoribus pabuli ſuppeditat̉ ubertas. In medio ſalle ſcarent aquæ: Saliſqꝫ uis magna. Vniuerſa circūadiacens ora: uentis expoſita eſt. Egregie autē campumhunc Melāboriū: uentus uehemēs terribilis & uiolētiſſimus procellis infeſtat. Quædā igit̉ ſaxa di Melāboriūſtrahi uerſariqꝫ tradūt. Et mortales e curribus fractos euolui: Ipſoſqꝫ uentoꝝ uiolētia: & ueſtibus &armis nudari. Dicit igit̉ Ariſtoteles: lapides a terra motibus: quos Braſtos ideſt ebullientes appellāt: Braſticiectos in plana: & ad curua loca prolapſos fuiſſe. Poſidonius uero lacū eū exiſtentē fluctuatione cōgelatū fuiſſe inꝗt: quapropter in plurimis diſpartitū eſſe lapides: ſicuti fluuiatilē glareā: littoreoſqꝫlapillos: leues ꝗdē: & magnitudine pares. Cauſamqꝫ reddit uterqꝫ: & ueriſimilis amborū eſt ſermo.Ita enim aggregatos eſſe lapides: nō ꝑ ſeipſos cōſiſtere neceſſe eſt: uel ex humiditate cōpactos ingētibus e ſaxis per tot fragmēta diſcretos extitiſſe. Eſchylus uero: difficilē redditu rationē ꝑdiſcens: uelab alio ſuſcipiēs: in fabulæ locū expoſuit. Prometheus nāqꝫ in exponēdis Herculi uiis: quæ ad Heſ-peridas e Caucaſo ducunt: apud illū ſic loquit̉. Ad fortē Ligurū & timoris inſcium aduentabis exercitū: Vbi aperte ſcio: nullo de prœlio: aut Clypeo lamenta emittere in tranſeūdo. Nā ut tela te deſtituant: in fatoꝝ lege datū eſt. Ibi ne lapidē quidē ullū e terra captandū habebis: cum totus mollis lo-cus exiſtat. Spectas uero te opis egentē Iuppiter miſerebit̉: & nebulā intēdens: & rotundaꝝ hymbrēpetrarū infundens ſolū inundabit. Quarū ope cōgreſſus: facile Liguſticū uaſtabis exercitū. Poſido-nius igitur perinde ac ipſos Liguribus inieciſſe & accumulaſſe lapides: melius eſſet ꝗͣ Herculem torindiguiſſe lapidibus dixit: tāta uero illoꝝ multitudo īnumerabili turbæ neceſſaria fuit. Vnde ꝗ fa-bulā cōſcripſit: ꝗͣ qui fabulā abnegat: ueriſimiliora dixiſſe uiſus eſt. Verū cū poeta reliqua fatoꝝ le-ge data eſſe dixerit: de rei cauſa īdagantē: lamētari nō ꝑmittit. Nā in ipſis de ꝓuidētia & fato ſermo-nibus: talia rerū humanaꝝ: & natura factaꝝ ꝑmulta cōperies: ut de ipſis dicere liceat: hoc ꝗͣ illud: lōge p̄ſtātius factū eſt. Sicut hymbribus abūdare Aegyptū. Sed terrā ethiopiā nō irrigare. Parin quoqꝫdū iu Spartā nauigat: adiſſe naufragiū. Verū cū Helenā rapuiſſet: uiolati iuris nō Iuiſſe ſupplicia: cūtantā Græcoꝝ & Barbaroꝝ cladē ediderit: quod ī Iouē rettulit Euripides. Pater inꝗt Iuppiter Tro-ianis ꝗdē mala: Græcie uero cladē īferi cupies: hæc ſane decreuit. De Rhodani fluminis oſtiis Poly Rhodanusbius Timæū increpat. Eū nō quinqꝫ ſed duo habere dicēs oſtia. Artemidorus aūt tria inꝗt. Timæusuero poſtea obtuſa cernēs oſtia accedēte: & accumulato limo: ingreſſuqꝫ difficiles: nouā incidit foſ-lam: qua maximā amnis partē excipiens: Maſſiliēſibus uictoriā attribuit: eo ex bello: quod aduerſusAmbrones & Toygenos gerebat̉. Ex quo īmenſas opes cōpararūt: dum abeūtibus & redeuntibus ꝑ Ambronesfluuiū: uectigalia exigūt. Nūc tamen intrādi manet īportunitas: ꝓpter fluminis īpetū: aggeratūqꝫ li-Toygenimum: & locoꝝ humilitatē: Vnde ne ꝓpinquātes quidē: latentē ſub aqua terrā deſpiciāt. QuāobrēMaſſilienſes: ut quauis ratione locū hoſpitalē efficerēt: pro ſignis turres altas ædificauerunt. Itaqꝫ &ibide Dianæ epheſiæ tēplū cōdiderūt: ſumpto loco quē fluminis oſtia efficiunt Inſulā. Supra Rho-dani uero eruptiōes: lacus maris iacet. Lacū autē oſtiū appellāt. Oſtrea ſane cōtinet īnumerabilia ꝗdem: & alioquin aſpectu pulchra hunc pleriqꝫ oſtiis annumerāt Rhodani præſertimqꝫ ii qui illumſepte cōſtare oſtiis aſſerūt. Neqꝫ hoc neqꝫ illud recte dicētes. Mons nāqꝫ medius eſt: ꝗ ab amne lacūarceat. A Pyrene igit̉ iuxta Maſſiliā: maritima regio talis: & tanta quædā eſt. Alia uero ad Varū flu-uiū Ligureſqꝫ uicinas urbes Maſſiliēſiū habet Turoentiū: & Olbiā: & Antipolin: & Niceā: & nauale ToroentiūCæſaris auguſti: quod forū Iulii uocant. Hoc aūt inter Olbiā & Antipolin cōſtructum eſt: diſtans a Olbiamaſſiſia ſtad. vi. milibus. Cæteꝝ uarus Antipolis & Niceæ medius eſt. Hinc quidē. xx. ſtad̓. Inde ue Antipolisro. lx. diſtans. Adeo ut Nicea: ſecundū huius tēporis terminū deſignatū ad Italiā ꝑtineat: licet in maſ Nicealiſſeſiū iure ſit. Maſſiliēſes enim hæc aduerſus: inſtantes Barbaros: ædificarunt oppida: liberū eē ma Forū Iuliiſe cupiētes: cū in eoꝝ poteſtate ꝓuintia foret: quæ ualida & montana eſt. Qua ꝗdē Maſſiliā ſpectatVarus flu-ſatitudine campeſtriū locoꝝ mediocrē reliꝗt: uerſus orientē uero euntibus præruptam omnino ad uiusſuare uiam: uixqꝫ permeabilē habet. Prima quidē Sallyes occupāt: ultima uero Italiæ coniuncti Li-gures: de quibus deinceps habēdus eſt ſermo. Impræſentia autē tantū adiiciā: quod cū Antipolis inHarbonēſibus iacet partibus: & Nicea in Italicis. Nicea quidē in Maſſilienſiū iure ꝑmanet. Et ꝓuintiæ himirū exiſtit. Antipolis uero inter Italicas annumerat̉: cū Maſſiliēſibus iudicio contendens: abcoꝝ mandatis libera facta eſt: hiſce locorū anguſtiis: cū Maſſiliēſibus inchoatis: Inſulæ Stoechades Stoechadeſuicumbunt. Tres quidē digna ſatis amplitudine. Sed duæ pereſiguæ eas exercent Maſſilienſes opereruitico. Quo in loco & impoſitū antiquitus præſidiū contra pyratarū impetū habebāt: ob egregiā Planaſiaportum facultatē. Poſt Stoechades Planaſia: & Lero ſunt: colonias habentes. In Lerone Phanum eſt Lerog ii