TERTIVSribus: quæ tunc ab diis poſſideri aſſerāt. Atꝗ ad ſpectaculū ueniētes in proximo uico ꝑnoctent. In-terdiu uero aquā infundāt ꝓpter aquarū inopiā: hæc hūc in modū ſe habere cōſtans indigenaꝝ opioio eſt: quibus & credi opus eſt. Quæ aūt uulgo & tenuioribus ſimiliter dixit minime. Poſidonius Solis ſtrepenim uulgo dici tradidit ſolē infinitimis Oceani littoribus maiorē occidere ingēti cū ſtrepitu pin­ tus in occade ac eo in ꝓfundū īcidēte in illo reſtinguēdo pelagus efferueſcat. Hoc quoqꝫ mēdaciū eſſe: & illud ſunoctē poſt occaſū e ueſtigio ſubſeꝗ. Haud enī e ueſtigio uerū ſenſim poſtea: ſicut & apud alia mariamagna. Nā ubi ſol ad mōtes occidat amplius poſt occaſum diei tēpus obuenire ob diffuſā circūcir-ca lucis claritatē. Ibi autē neqꝫ plus neqꝫ eueſtigio aſſequit̉: aut adiungit̉ obſcuritas: quēadmodū &in cāpis ſolet ingētibus. Apparentē uero magnitudinis imaginē augeri in ortu: ſimiliter & in occaſuin maribus. Cauſa eſt quia plures & humidis ſurſū uapores eleuant̉: ꝑ quos ſicut per ſiſtulas fractusintuitus latiores ſuſcipit imagines: ueluti ꝑ aridā tenuēqꝫ nebulā occidentē uel oriētē ſolē ſiue lunāaſpiciat: quādo & rubicūdū ſydus apparet. Falſitatē uero cōuiciſſe inꝗt: cū dies. xxx. Gadibus obuerſatus ipſos obſeruaſſet occaſus. Artemidorus autē ſolē centies ampliorē occidere aſſerit. Cōtinuoqꝫnoctē occupare: ut ipſe ꝗdē ꝑſpexit. Hoc in ſacro promontorio deprehēdi nō pōt: ſiꝗs ſentētiæ eiusmentē intēdat. Ait enī noctu inābulare neminē. Ita neqꝫ ſole occidēte ullus ſane inabularet mox: utnox occupat. Quod ꝗdē nullo alio in loco littoris Oceani euenit. Nā Gades ad oceanū ſunt. Cōtrauero Poſidonius & alij cōplures teſtimonio ſunt. Cōtinētis autē ad ſacrū ꝓmōtoriū maritima hæcquidē principiū eſt Hiſpaniæ lateris occidui uſqꝫ ad Tagi fluminis eruptionē. Auſtralis autē laterisinitiū ad aliuuſqꝫ fluuiū Anam & eius egreſſum. Ab oriētalibus uero uterqꝫ partibus defert̉. Alter Anas fluuiquidē retro in occeſum curſu elabit̉ altero lōge maior. Verū Anas ſeſe flectit in auſtrū mediā inter utamnes regione diſterminās: quā Celtæ maiori ex parte incolunt: & Luſitanoꝝ plæriqꝫ: quos ex ulte Celtæriore Tagi regione in Coloniā Romani traduxere. In ſuꝑioribus aūt partibus Carpetani Oretaniqꝫ Carpetan& Vettōnū frequētes habitāt Ager iſte mediocrē feracitatē habet. Reliquus ad orientē & meridiē Oretaniiacens: ſi ad uniuerſum cōferat̉ orbem: excellētiſſimus eſt ob eorū uirtutē bonorū: quæ terra creat& pelagus. Hic eſt quē flumen Betis alluit iiſdē ex locis naſcēs ex ꝗbus Anas & Tagus mediæ inter Betis fluuiutrunqꝫ magnitudinis exiſtēs ab ſui primordio: ſicut Anas in occaſum fluitans: inde in auſtrum de­ usflectens in idē littus excurrit. Regio ipſa a flumine Betica uocitat̉. Ab incolis autē Turdetania. Inco Beticalæ uero ipſi Turdetani & Turduli appellant̉. Sunt qui eoſdē arbitrantur eſſe: ſunt ꝗ diuerſos. E qui Turdetāiabus eſt Polybius qui Turdetanis Turdulos finitimos ad ſeptentrionē eſſe dicit. Hoc autē in tēpore Turdulinulla inter eos apparent confinia. Hi inter hiſpaniæ populos ſapientia putantur excellere: Et litterarum ſtudiis utuntur: Et memorandæ uolumina uetuſtatis habēt. Vatum Codices: Leges quoqꝫ uerſibus conſcriptas e ſex annorū millibus ut aiunt. Cæteri etiam hiſpani uſum habent litterarū: nonuno quidem genere: haud enim una lingua eſt. hæc autē plaga intra Anam ad ortum quidē uſqꝫ adOretaniam protendit̉. A meridie uero ab eius eruptione uſqꝫ ad Anæ maritimū tractum: & uſqꝫ accolumnas. De ipſa latiore explicandū eſt oratione: Et de propinquioribus locis quantū ad perdiſcē-da regionis ingenia: feracitatēqꝫ conducit. In hanc maritimæ partē & Betis & Anas erumpunt. hincnouiſſima Mauritaniæ plaga inter Atlanticū incidēs pelagus fretū ad colūnas efficit. Quo extrariū Mauritāiacū mediterraneo mare cōiungit̉. hīc & eā hiſpaniæ partē quam Baſtitani ſeu Baſtuli uocat. incolūt: BaſtitaniCalpe mons eſt: circuitu quidē nō magnus admodū altitudine uero ingēs & arrectus: adeo ut lōgin Baſtuliquis inſulæ formā præferat. E noſtro igit̉ ad exterius nauigātibus mare hic ipſe dexter offert̉: Acu Calpeius radicibus ſita eſt urbs Calpe ſtad̓. xl. uetuſtū: & haud abiectū ſane oppidū. Id ſuperioribus annishiſpanorū nauale fuit. Plæriqꝫ: e ꝗbus Timoſthenes hanc ab Hercule ædificatā tradidere. Qui eam Menlariacognomine heracleā ſuperiori tēpore dicit. Oſtentari magnū etiā murū in circuitu & naualia. Inde BeloMenlaria optima habens ſalſamenta. Poſtea eſſe Belonē & urbē & fluuiū. hinc enauigationes ſunt.TingisMaxime ad Meuritaniæ Tingin & mercatura & condiendoꝝ piſciū frequentia. Fuit & Zelis urbs ZelisTingi finitima. hanc ad ulteriorem ripam Romani Coloniā traduxere: ꝗbuſdā ex Tinge aſſumptis Iuliaaccolis: Et habitatoribus Roma eo dimiſſis: & urbi ipſi Iuliæ lozæ nomen indidere. Poſtea Gades lozaarguſto diſcreta freto inſula diſtans a Turdetania Calpe ſtad circiter. dcc. &. l. ſeu. dccc. ut alij perhi/ Gadesbent. hæcipſa inſula nihil ab aliis cæteris in rebus differt. Incolarū uero in nauigādo ſtrenuitate: Et Meneſthe-Romani populi caritate eo fœlicitatis incremētiqꝫ ꝑuenit: ut licet in extremo ſita orbe terraꝝ: uni­ us portusuerſas tamen noīs celebritate excellat. Cæterū de hacipſa tunc dicendū erit: quum de alijs cōmemo Aſtasrabimus. Deinde Meneſthei cognomine portus eſt. Et ad Aſtan & Nabraſin æſtuaria. Dicunt̉ autē NabraſisAtuaria refertæ marinis aquis cōualles inundationibus pelagi ꝑ quas in mediterranea īſtar fluuio Betis fluui-rum nauigātes aſcendūt: ad uicina præſertim oppida. Paulo poſt Betis bifariā partitus erumpit. In­ uster cuius oſtia intercepta inſula ſtad. c. ſiue (ut plæriſqꝫ placet) pluribus. a maritima ſeparatur. Ibi Me Meneſtheineſthei exiſtit oraculū. Et Capionis turris cōſiſtit in petra: quam circūcirca pelagus alluit. Ea ſicut oraculumrnarus mirum in modum ad nauigantium ſalutem ædificata eſt. Nā cum eiectus ab amne limus Capionisuadoſum reddat profundum: & latentibus ſub aqua ſaxis locus ipſe promineat: clarum aliquod in turrisædificandum fuit ſignum. his ſuperior eſt Betis nauigatio: Et Ebura oppidum: Et Luciferi templū Eburaquod luce dubiam appellant. Deinceps ſunt cæterorū æſtuariorum enauigationes: & cum reliquis Sacrū ꝓmōquo Anæ fluminis oſtia. E quibus ſurſum nauigatio exhibetur. Inde nouiſſimū eſt ſacrum promō torium