Societas¶ Et ꝑ p̄dicta patꝫ qͥd dd̓m de his qui mutuantpecuniā ad negociādū. hoc pacto ꝙ capitale ſit ſalnum .i. ſi ꝑit: ꝙ ꝑeat mercatori. ⁊ ſi qd̓ lucꝝ interueniat: illud diuidat̉. Et dic ꝙ ꝯͣctus eſt vſurariꝰ. Etidem eſt in effectu cum caſu p̄cedenti: licꝫ ſub alijsverbis.Quinto q̄ro. Pone ꝙ aliqͥs ponit in ſocietateoꝑam tm̄. Alius poni lib. xxx. ad terciam ꝑtem lucri ⁊ damni: hoc eſt ad lucꝝ ⁊ damnum. x. lib. xx. remanentibꝰ ſꝑ ſaluis. Hoc caſu poſito: niſi ille quioꝑam ponit mercedem recipiat ꝓ labore quem ſuſtinet ꝓ ꝯmercio. x. lib. quaꝝ lucꝝ ⁊ damnum ſpectat ad illum qͥ pecuniam dedit: vſurariꝰ eſt qͥ pecuniam dedit. Nam. xx. mutuauit mercanti proꝯmertio. x. ꝑtinentium ad lucꝝ ⁊ damnum illiꝰ qͥpecuniam dedit: cū ſit recepturus. xx. q̄ non ſtantꝑiculo ſuo ſicut ⁊ illiꝰ qͥ oꝑaꝫ gerit. gͦ eque bene deberent ſtare. xx. ad lucꝝ illius qͥ oꝑam ponit. quiaqͥ hꝫ onus. ꝯueniens eſt vt hēat emolumentū. Etiō ſi iſte qͥ oꝑam gerit nihil hēat ꝓ mercede laboris exhibiti in lucro. qd̓ accidit illi qͥ pecuniam dedit: vſura ꝯmittit̉. qꝛ poſito hoc caſu. ille qͥ pecuniam dedit nihil dꝫ hr̄e ꝓ. xx. ad ſimilitudinem mutuantis qͥ rōne mutui nihil pōt hr̄e vltra ſortem.Qn̄ em̄ ꝯͣhit̉ ſocietas. ita ꝙ vnus ponit pecuniaꝫ⁊ alius oꝑam. licitum eſt: dum tn̄ ẜuet̉ eqͥtas ſocialis. hoc aūt nō eſt in ꝓpoſito. qꝛ ſi mercator recipiens pecuniam ⁊ ponens oꝑam: poſtqͣꝫ emit merces ꝑderet eas: ꝑderet. xx. ⁊ oꝑam corꝑalem. Collator aūt pecunie nō ꝑderet niſi. x. ⁊ non oꝑaꝫ corporalem. Caſus ergo nō eſt licitus. ſꝫ in fraudemvſuraꝝ factus.¶ Sexto q̄ro. qͥd ſi vidua tradens quantitatē pecunie cum pacto ꝑ inſtr̄m firmato. ꝙ mercator eāaccipiens teneat̉ ei reddere dimidium vel duas ꝑtes lucri abſqꝫ omni ꝑiculo capitalis. an reſtituereobliget̉ hmōi lucꝝ ⁊ peccet mortalit̓: cū tn̄ apud ſeintendat firmiter ꝙ qͥcqͥd de capitali debite mercando ſine illius culpa ꝑdat̉: ſibi ꝑeat ⁊ nō mercatori. Rn̄. ſan. Ber. ꝙ iſta mulier reſtituere non tenet̉ ꝯpetens lucꝝ exinde habitū: lꝫ tn̄ peccat mortaliter. qꝛ ſeipſam diffamat ex tali pacto vſurariotam apud mercatorem ꝙͣ etiam apud ſcientes dehoc. cū det ipſis occaſionem ſcandali. Et etiam ſiipſa morte p̄ueniret̉ dicto inſtr̄o nō deſtructo. heredes ſui vellent forſitan ꝙ in ſuo robore maneretcuiꝰ cā efficax ꝓculdubio ipſa fuiſſet. ⁊ iō tenet̉ intentōꝫ ſuam autentice notam facere: ne forte morte ſubita p̄occuparet̉.¶ Septimo q̄ro. vtꝝ liceat tradere pecuniaꝫ mercatori ꝑ mare nauigaturo cum pacto ꝙ ſi nauiscum capitali ꝑiclitet̉: mercator nō teneat̉ redderetradēti capitale ſue pecunie. ꝙ ſi nō in mari: ſꝫ mercando amiſerit ſibi ad totum capitale reddenduꝫteneat̉. ⁊ ſi lucratus fuerit hēat ꝑtem lucri. Rn̄. ꝙꝯͣctus iſte eſt vſurarius: vtꝫ exͣ eo. c. fi. Et rō eſt. qꝛcapitale pecunie ſolum erat ad ꝑiculū tradentis:dum mercator erat in mari: vel itinere. Et ſic ꝓ illo tꝑe tm̄ currebat ad ſuum ꝑiculuꝫ. In actu tn̄ ⁊vſu mercandi vel ꝯmutandi: ſolum currit ad periculum mercatoris cui traditum eſt. ⁊ iō reſpectu ilFo. CCXXXVII.lius actus ⁊ vſus eſt ipſius mercantis. ꝓpterea ꝑtalem actum ipſi lucrat̉: ſicut ⁊ ſibi ſoli ꝑdit̉. ſcd̓oetiam in hoc caſu eſt ineqͣlitas ⁊ iniuſticia cum tradens eligat ſibi meliorem ꝑtem. ⁊ mercatori velitdeteriorem. Nam multoſepiꝰ in actu mercandi ⁊ꝯmutādi amittunt̉ merces ⁊ capitale. qͣꝫ amittāt̉in mari vel in itinere: gͦ ꝯͣctus oīno illicitus eſt. hecſan. Ber.Sctauo q̄ro. qn̄ vnus ponit pecuniam tm̄. ⁊ alter oꝑam tm̄. ex qͥbꝰ ꝑtibꝰ iſti intelligant̉ ſocij tamin lucro ꝙͣ in damno. Rn̄. Bal. in. l. j. C. ꝓ ſocio.ꝙ ex ꝑtibꝰ equalibꝰ. niſi aliud actum ſit. Et eſt rō.qꝛ ſocietas hꝫ inſtar fraternitatis. vnde ſicut interfrēs dꝫ ẜuari equalitas. ſic inter ſocios. ff. ꝓ ſo. l. ſinon fuerint.Nono q̄ro. Pone ꝙ in diuiſione ſocietatis ptꝰlonga tꝑa: ⁊ multos ſudores p̄cedentes nō inuenit̉ niſi ſolum capitale ſaluum. An totum illud capitale debeat hr̄e ille qͥ illud poſuit. an v̓o debeatequaliter diuidi. Glo. in. l. j. C. ꝓ ſocio. dicit ꝙ dꝫequaliter diuidi: niſi aliud actum ſit. ⁊ hoc de iureDe ꝯſuetudine aūt dicit ꝙ capitale dꝫ eſſe ſaluuꝫ.Iac. de are. dicit ꝙ nō ſolum de ꝯſuetudine: ſꝫ etiāde iure eſt ꝙ capitale ſit ſaluum. Idē tenet Bart.in. d. l. j. Quare em̄ ſocius meus dꝫ hr̄e pecuniamEt ſi dicis: qꝛ ponit oꝑam. Rº. ꝙ p̄cium oꝑe intefligit̉ eſſe corrn̄dens intuſorio pecunie: nō aūt ipſiſorti. Pro inde ſi vnus ponit cōmoditatē oꝑe: eqͥdem ⁊ alter ponit cōmoditatem pecunie. nō autēꝓprietatem. Finge em̄ ꝙ vnꝰ ponit in ſocietate. x.milia. alius oꝑaꝫ tm̄. Certe hic nulla pōt eſſe ꝓporcio: niſi de comodo oꝑe ad comodum pecunie: nōad ipſam talem ſortem. Propterea illud eſt exp̄ſſum qn̄ .ſ. in ſocietate ponit̉ pecus ex vna ꝑte ⁊ exalia oꝑa paſtoralis. Ideo ſicut ibi ſola damna velcōmoda in obuentōibꝰ ſunt ꝯmunia: nō aūt ip̄mpecus. vt. l. cuꝫ duobꝰ. ff. ꝓ ſocio. ſic hic vt dicamꝰꝙ intelligat̉ in dubio potiꝰ in ſocietate poſitꝰ vſusrei qͣꝫ ipſa res. Et ad hoc facit ſocidū ouium. qꝛ fetus. lana ⁊ hmōi diuidunt̉: nō oues ſocide date. ⁊lꝫ capita ſint mortua: tn̄ ſocietas in fetibꝰ durat. ff.e. l. ſi id qd̓. Et hoc qd̓ dico ꝙ oues date in ſocidaꝫnō ſunt cōes: intellige capitale ip̄m. ſi ineſtimatūdatū eſt. Et hec eſt natura ſocietatis q̄ eſt qd̓damintrinſecuꝫ oībꝰ ꝯͣctibꝰ: qd̓ nihil aliud eſt qͣꝫ diſpōq̄dam: quam lex vel ꝯſuetudo ſtatuit ſuꝑ ꝯͣctum.vt. ff. de pac. l. ſi vnꝰ. Ang. tn̄ de ꝑuſio in qͣdaꝫ ſuotractatū dicit ꝙ ſi aut ex pacto. aut ex ꝯſuetudineꝑiculū capitalis erat cōe: tūc cōiter dꝫ diuidi intereos. aut ꝑiculū non erat cōe inter eos. qꝛ pactū depericulo nō int̓uenit: nec ex ꝯſuetudine etiam eſtꝙ ꝑiculū ſit cōe. ⁊ tunc totū capitale erit illiꝰ qͥ totum poſuit. Congruit hec arbitrio boni viri: vt ille qͥ ꝑticipaturꝰ nō erat de ꝑiculo: non ꝑticipet deipſo capitali. Eſſet em̄ ꝯͣ ius fraternitatꝭ. l. veꝝ. ff.ꝓ ſocio. Itē cum ille qͥ pecuniaꝫ ponit eius comoditatem ꝯmunicare dicat̉ illi qͥ oꝑas tm̄ ponit. ⁊ille qͥ oꝑas ponit cōicet fructum ſue ꝑſone tm̄. Etideo capitale non eſt ꝯmunicandum. Et hec opinio Ang. ſi bene inſpicit̉ non videt̉ ꝯtrariari opinioni. Iac. de are.rr ij