Ferienon ſine myſterio in dicto. c. conqueſtus. ⁊ in dic.ca. ꝓnunciandum. fuit facta mentio etiam de populo. vnde ſcias. ꝙ licet in ſpectātibꝰ ad iuriſditionem epiſcopi. poſſit ipſe cum capitulo facere ſtatuta. vt circa punitiones maleficioꝝ. vt in. c. vt animaꝝ. de ꝯſti. li. vj. Sed in alijs in quibꝰ vertit̉ int̓eſſe alioꝝ: non poteſt epiſcopus ſtatuere ſine conſenſu illoꝝ. vel ſaltem debent eſſe p̄ſentes. vt notabiliter dicit Inno. in. c. veſtra. de loca. Idem tenet Federi. Idem archi. in di. c. ꝓnunciandum.Credit tn̄ Panor. ꝙ vbi populus non haberet legitimam cāꝫ ꝯͣdicendi: non obſtaret ꝯͣdictio. Puta. Epiſcopus vult precipere feſtum ſancti alicuius. qui traxit originem de illo loco: vel quid ſiQuando debemus feſtū incipere? Rn̄. ꝙͣtumad feriationem a veſpera in veſperam. exͣ. e. om̄es.Et intellige veſperam .i. ſero .ſ. ab vltima parte diei precedentis ſeu vigilie .ſ. immediate poſt. xxiiij.horam vſqꝫ ad vltimam partem diei feſti. Et hocintelligendum videt̉ de iure. Secus vbi eſſet conſuetudo in contrarium: ꝓut de facto eſt quaſi vbiqꝫ. Et ideo arch. flo. in ſum. dicit ꝙ oꝑātes in ſabbatis. vel vigilijs feſtiuitatum vſqꝫ ad terciam horam noctis ⁊ vltra quaſi ad mediaꝫ noctem. ex eoꝙ ꝯmuniter perſone plus eo tempore in hec volunt ſibi ẜuire ꝙͣ alio. Et niſi quis illo temꝑe laboraret: vt ceteri: amitteret in magna parte concurſum ꝑſonaꝝ vnde ⁊ lucrum: videt̉ hoc poſſe tolerari. attento more generali patrie in hmōi. ꝙͣuisem̄ ſtatutum eccleſie in obẜuatione ceſſationis aboperibꝰ diebꝰ feſtiuis ſit de veſpera in veſperam.ſ. ſero. de conſe. diſt. iij. ꝓnunciandum. tamē mospatrie multum habet modificare inchoationem⁊ terminationem feſtoꝝ. cum etiaꝫ habeat tollere⁊ inſtituere ipſa feſta. ar. de conſe. diſt. iij. rogationes. Et precipue attento. ꝙ poſt ſero diei feſti poſſent laborare ẜm illud. c. ꝓnunciandum. cum tamen non operent̉ ꝯmuniter vſqꝫ ad mediam noctem. ⁊ ſic videt̉ admittenda talis compenſatioSero vigilie cū ſero feſtiuitatis. Si tamen ab officialibꝰ ad quos ſpectat talia regulare ordinaret̉. ꝙpoſt primam horam noctis. vel ſecundam ſub certa pena nullus oꝑaret̉ melius eſſet. ⁊ tunc omnestenerent̉ ẜuare. ⁊ ẜuando nulli eoꝝ fieret preiudiiꝑi quibꝰ abſtinendum eſt in feſtis? Rn̄det̉ vthomines meliꝰ poſſint vacare diuinis. debent abſtinere ab omni opere ſeruili .i. non ſolum a peccato. ſꝫ etiam a mechanicis ⁊ agricultura ⁊ hmōi. vtnec mercatum fiat. nec placitū. nec aliquis ad penam iudicet̉. vel ad mortem. nec iuramenta fiantniſi ꝓ pace. hec tn̄ intellige quo ad iuramēta iudicialia. In alijs v̓o ꝯſilium eſt.QQuid autem intelligat̉ ꝑ opus ẜuile: quod eſtꝓhibitum? Dic ẜm Ri. in. iij. diſt. xxxvij. ꝙ qd̓dam eſt opus ſeruile materialiter. ſꝫ non formaliter ſeu finaliter. vt eſt ſcribere vel portare ligna vl̓lapides. non ꝓpter lucrum ſꝫ ad edificationem eccleſiarum. ⁊ tale opus ſeruile non ꝓhibet̉ hoc precepto. Quoddam eſt opus ẜuile formaliter ⁊ finaliter. ſed non materialiter. vt cū quis in corde ſuomeditatur aliquod ſcientiale. ordinatum vt ad ꝓximum ⁊ ꝓprium finem ad lucrum temporale. vteſt in aduocato qui ſtudet ꝓpter lucrum conſeq̄ndum. Tale enim opus ſeruile non ꝓhibetur ſubpena peccati mortalis. Quoddam eſt opus ſeruile materialiter ⁊ finaliter ſeu formaliter. Quandoſcilicet ordinatur ad lucrum tanqͣꝫ ad ꝓximum ⁊ꝓprium finē: vt portare ligna vel lapides. vel ſcribere principaliter ꝓpter lucrum ⁊ huiuſmodi. Ethoc opus ſeruile prohibetur ꝓ pena peccati mortalis. Et hec diſtinctio facit ad multas queſtio¶ Et primo an liceat laborare in feſtis ad edificationem eccleſiarum ⁊ piorum locorum ꝓprios redditus non habentium. Et dicendum eſt per predictam diſtinctionem: ꝙ ſic. quia licet tale opusſit ſeruile materialiter: non tamen finaliter. Et ꝓpter hoc dic Monal. ꝙ diebus dominicis ⁊ precipuis feſtis etiam beate virginis er apoſtolorumPetri ⁊ Pauli. ⁊ etiam die paſſionis poſſunt homines arare agros pauperū: ⁊ laborare ad opuseorum. Et ſimiliter ſi non ſit prohibitum ad edificationem eccleſiarum ⁊ piorum locorum propriosredditus non habentium. vt ad portandum ligna ⁊ lapides ⁊ ſimilia. Dum tamen ꝓpter huiuſmodi laborem audire miſſam ⁊ diuina officia adque homo tenetur: non dimittat. Non tamen p̄dicta licet facere diebꝰ paſche ⁊ pentheco. niſi al̓sꝯſuetudo eſſet ꝑ ep̄m approbata. ⁊ non licet tunclaborare ꝑ totam diem. vel vſqꝫ ad magnam fatiationem.Secundo queritur an liceat ſcholaribꝰ vel doctoribus in feſtis ſtudere? Et patet reſponſio perpredicta ꝙ ſic. quia dato ꝙ tale ſtudium ſit ſeruile finaliter. non tamen eſt ſeruile materialiter. immo poteſt dici ꝙ in multis: tale ſtudium non eſtſeruile etiam finaliter. quia multi ſtudent: nō pͥncipaliter ꝓpter lucrum ſꝫ ꝓpter ſcientiam conſeq̄ndam. Et hoc eſt quod dicit Panormita. in. c. omnes. extra eo. ꝙ nullo iure ſtudium ꝓhibetur. immo ſuadetur in. c. nunqͣꝫ. de conſe. diſtī. v. Et maxime ſtudium ſuadendum eſt iuuenibus. quia relicto ſtudio: voluptatibus intendunt. immo adeccleſias vadunt vt videant pulcras dn̄as.Tercio queritur. vtrum ſcholares legentes diebus feſtiuis excuſentur. licet habeant aliqualeſalarium. Et patet reſponſio per predicta ꝙ ſic qꝛprincipaliter non legunt ꝓpter lucrum. Quia lectura datur eis potius vt doceantur qͣꝫ doceant:vt ſic ſe aſſuefaciant: nō tamen debent facere principaliter propter lucrum. Sed in conſequentiamnon nocet: dummodo legant illis horis: quibusneceſſario non inſtatur circa diuina. Doctores tamen legentes principaliter ꝓpter lucrum: neſcio apeccato excuſare. Idē de ſcholari. qꝛ tunt eēt opꝰẜuile ⁊ materialit̓ ⁊ finaliter.Quarto quero. an in p̄dictis diebus liceat venari. piſcari. vel aucupari. Reſponſio patet ex p̄dictis. Nam ſi quis talia operatur principaliterꝓpter lucrum: tunc ꝓhibetur. quia tunc eſt opus