Conſuetudohanc facultatē. ⁊ ex rancore animi faciūt vindictāSecus ſi dat̉. vt miniſtro legis vt faciat iuſticiam.qꝛ ſtatutū poteſt illos cōſanguineos miniſtros legis facere. xxiij. q. v. non eſt crudelis. Per predictaetiā pōt ſolui qͣſtio. nunqͥd valeat ſtatutū: vt bānitus poſſit impune occidi. Et dicēdū ꝙ ſic. ſi fiat excauſa rōnabili vt qꝛ bānitus eſt hoſtis ciuitatis deio ꝑ Bar. in. d. l. oēs populi.An autē valeat cōſuetudo aut ſtatuta q̄ vigentin aliquibꝰ ciuitatibꝰ: maxime florentie: vt bona filiorum et vxoꝝ. ⁊ etiaꝫ ipſi filij poſſint capi ꝓ delicto fallentie .ſ. qn̄ pater fallit: ſeu cedit foro. Et ideꝫin ſimilibꝰ caſibꝰ. nā amore cōiugis ⁊ filioꝝ ſepe homines retrahuntur ab illa fallentia. Illa tn̄ ſtatutaẜm Panor. in. c. ex ꝑte. de conſue. ſunt iniqua. qn̄ex neceſſitate quis inducit̉ ad fallendū. Sed quiamulti fallunt ex ꝓpoſito. ideo emanarūt illa ſtatutaAn aūt ceſſante rōne ſtatuti ſit obſeruandū illudſtatutū cū tanta iniquitate ⁊ damno filiorū ⁊ vxorum. Panor. remittit ſe ad no. ꝑ Inno. in. c. quiapleriqꝫ de īmu. ec. Similis tn̄ caſus habet̉ in. l. fi.C. de p̓mipil. li. xij. vbi bona mulieꝝ ſunt obnoxiaꝓ culpa mariti. ⁊ etiā bona filij etiam emancipati.Et dicunt̉ primipilarij illi qui deferebant in bellopͥma pila .i. tela. ⁊ ꝓpter magnū piculum qd̓ vertebatur in eis cū erant pͥmi in bello fuit indicta iſtaſpecialitas: vt ſi ipſi cōdēnati: ꝙ ſe praue geſſiſſentin officio. ⁊ non haberent vnde ſoluerent: poteritmanꝰ extendi ad bona vxoꝝ et filioꝝ. Et hoc fuitſtatutū. quia ꝓpter gemitus vxoꝝ et filioꝝ male gerebant eoꝝ officiū.Sed oritur queſtio pulcra: quare valet cōſuetudio cōtra canones ⁊ nō ſtatutū. Et quare ſecularibus ꝑſonis fuit indultū vt legē poſſint condere ꝯͣleges imperatoꝝ. ⁊ nō ſic fuit indultū viris eccleſiaſticis: vt poſſint ꝯͣ canones ſtatuere. Rn̄deo Panor. in. d. c. fi. dicit iſtā fuiſſe rōnē. quia ius ciuile finaliter tendit in bonū publicū ⁊ vtilitatē priuatorum. vnde ſi populus vult ſibi p̄iudicare legē ꝯtracondendo. Imꝑator nō curabit. quia pōt populꝰin hoc renunciare fauori ſuo: vt in. c. ad apoſtolicāde regula. Item quia mores hominū ſunt diuerſi.Ideo voluit imperator. vt quiſqꝫ populus poſſitfacere legē. non tn̄ cōtra honeſtatē nec contra iurareſeruata principi. ſꝫ in p̄iudiciū duntaxat eoꝝ. adhoc. d. l. om̄s populi. ⁊ qd̓ ibi notat Bar. Sed iuscanonicū principalit̓ intendit hominē dirigere indeū vt veniat ad bonū publicū eccleſiaſticū vndeſtatutū contra editū ab inferioribꝰ p̄ſumit̉ temerarium ⁊ ambitioſum ⁊ fini eterno contrariū. Ideonō poteſt papa dare poteſtatē ſtatuendi cōtra canones. Sed cōſuetudo tolerat̉. quia ſurgit ex tacito conſenſu: ⁊ non p̄ſumit̉ tanta ambitio. Dicit tn̄Bal. vnū ſingulare dictū ꝑ. l. ſi hominē. ff. mandati. ꝙ ex cauſa vrgenti ⁊ veriſimiliter nō p̄uiſa a canone poteſt fieri ſtatutū contra canonē. ⁊ multumbene facit illa lex. Ibi em̄ dicit̉ ꝙ ſi dedi mandatūſpeciale alicui: vt manumittat aliquē ſeruum. certepoteſt procurator generalis domini ex noua cauſainterdicere ꝓcuratori ſpeciali. ne manumittat: qͣſiex noua cauſa per dominū non conſiderata poſſitꝓcurator generalis venire cōtra mandatū ſpeciale ipſius domini. Ita dicendum in inferioribus vtpoſſint ex noua ⁊ vrgenti cauſa ſtatutū edere contra ſpeciale ſtatutū ſuperioris. Et ꝑ hoc dictum etillam legem: tene menti iſtud dictum ſingulare. ꝙex noua cauſa poteſt legatus generalis prohiberedelegato pape ſpeciali: ne ꝓcedat in cauſa ſibi commiſſa. qͣꝫꝙ in illa cauſa delegatus ſpecialis dicaturmaior legato generali. vt in. c. ſtuduiſti. de offi. le.Sed hoc admittitur ex noua cauſa non conſiderata per papam.QQue autē requirant̉ ad conſuetudinē inducendam. Glo. in. c. fi. de cōſue. in principio enumeratx. vel. xj. In fi. tamē videt̉ recedere a p̄dictis. ⁊ ſolūexigere duo. Primo ꝙ ſit rōnabilis. Secundo ꝙſit p̄ſcripta. non tamē intelligendo vt conſuetudop̄ſcribatur: ſiue p̄ſcribat dominiū alicuius rei. ſꝫ debet eſſe p̄ſcripta .i. obtenta ꝑ curſum tꝑis requi ſitiad p̄ſcriptionē.Quantū v̓o tp̄s requirat̉ ad conſuetudineꝫ inducendam. Panor. in. d. c. fi. dicit ꝙ varie ſunt opiniones. Sed concludit. ꝙ aūt querit̉ de iure ciuiliaut canonico. Primo caſu cōmuniter tenet̉ vt ſufficiat tēpus. x. annoꝝ etiā ſi cōſuetudo ſit ꝯrra iusquod ꝓbant legiſte hac rōne. Iura requirunt longum tēpus ad inducendū cōſuetudinē. vt. C. queſit lon. cōſue. in rubeo ⁊ nigro. Sed longū tp̄s dicitur. x. annoꝝ. vt. C. de p̄ſ. lon. tē. per totū. De iurev̓o canonico. dic ꝙ aut conſuetudo eſt p̄ter ius. etſufficit tēpus. x. annoꝝ. ad hoc glo. notabilis in. c.fi. e. ti. li. vj. qd̓ videt̉ limitandū niſi conſuetudo veniat ad detrahendū iuri alicuius eccleſie. quia tūcſicut in p̄ſcriptione eccleſie requirit̉ tēpus. xl. annorum. Ita in cōſuetudine. Et hoc eſt notabile dictūInno. in. c. cū dilectus. eo. ti. qd̓ eſt bene notandū.videtur tn̄ Inno. reſtringere. quando conſuetudoeſt contra eccleſiā particularē. Secus ſi contra eccleſiam vniuerſalem. Sed panor. dicit non videread hoc bonā rōnem diuerſitatis. quia nō debet eēminus fauorabile totū corpus eccleſie: ꝙͣ aliqd̓ mēbrum eccleſie. Aut cōſuetudo eſt cōtra ius canonicum. Et tūc requirit̉ tēpus. xl. annoꝝ. ⁊ in hoc caſu requirit̉ ꝙ cōſuetudo ſit p̄ſcripta. Et quare maius tempus requirat̉ qn̄ eſt cōtra ius: ꝙͣ quādo eſtp̄ter. patet. Verūtame videt̉ veriſſimū ꝙ vbi conſuetudo venit contra ea que ſunt reſeruata principi in ſignū ſpālis pͥuilegij. tūc vtroqꝫ iure requirit̉tp̄s. de cuiꝰ inicio nō eſt memoria. vt in. c. ſuꝑ quibuſdam de verb̓. ſig.Quero quot actus vel vices requirant̉ ad inducendā conſuetudinē. Rn̄. panor. vbi sͣ. dicit ꝙ dehoc ſunt multe opiniones. Sed cōmunis opinioeſt ꝙ requirunt̉ tot actus. ⁊ ita notarij. vt veriſil̓rtrāſierint in noticiā populi. Nā nō actus. ſꝫ tacitꝰꝯſenſus ppl̓i inducit ꝯſuetudinē. vn̄ vbicūqꝫ ex cōiecturis hr̄ tacitus ꝯſenſus populi. tūc nō curaturde magna frequētia actuū.An autē vnicus actus notorius inducat cōſuetudinē. Quidā dixerūt ꝙ ſic. Sed Bar. contra. ind. l. de quibꝰ. quia conſuetudo introducitur ex frequentia morum. ſed ceſſat frequentia vbi eſt niſi