Lex

uilegium conceſſum hominibus alicuiꝰ loci comp̄hendit etiam clericos illius loci. lꝫ non exprimat.Facit. c. dilecti de foro compe. nota Io. de lig. in capitulo clericus de foro compe. et Bal. in. l. cūctospopulos. C. de ſum. trini. et nota quando talis lexgeneraliter diſponēs poteſt ſe habere ad cōmoduꝫet incōmodum non poteſt dici preiudicialis. Exēplum ſtatutum diſponit ꝙ pͥmogenitus ſuccedatcerte ſecundogenitus licet ſit clericus nō ſuccedet.Similiter in ſtatuto quo maſculi excludunt mulieres non ſuccedet mulier qͣꝫuis ſit effecta religioſa.Et ideo om̄es leges diſponentes ſuper contractibus emp. vendi. locato: cōmodato: et huiuſmodi.ſi non contradicunt canonibus ſunt ſeruande etiāquo ad eccīaſticas ꝑſonas. Facit. c. j. de noui oper.nun. ⁊ eſt de mente Hoſtien̄. ⁊ Io. an. in capituloprimo vt lit. pen. Secus ſi ſimpliciter afferret preiudicium vt qni non facit inuentarium: vel qui infra tale tempus non adiuit hereditatem ſit priuatꝰet huiuſmodi. quia nunqͣꝫ poteſt eſſe ad cōmoduꝫeccleſiaſticorum. et ideo non tenentur. Similit̓ qͣndo ſtatuitur nec poſſit aliquid vendi nō ſubditis.Aut lex ciuilis eſt generalis et rationalis: ſed deuiat a iure canonico: tunc in foro ſeculari ſeruabitur.ſed non in foro eccleſiaſtico: neqꝫ in terris ſubiectisdominio eccleſie quia tunc debet ſeruari lex canonica in vtroqꝫ foro. Facit. c. ſi duobus de appella. ⁊quod no. ī capitulo ꝙ clericis de foro comꝑe. Autlex ciuilis diſponit ſuper materia ad eccleſiam pertinente: non diſponendo ipſam materiam. ſed tollendo lucrum qd̓ al̓s dederat: vel imponendo penam actionum explicanti. Exemplum primi de raptore contrahente matrimoniū cum rapta in quocaſu lex priuat om̄ibus bonis datis ſibi a raptore.⁊ ſic non valet. vt vult gloſa. nota. in. c. de puellis.xxxvj. queſtio. ij. et eam ſequi videtur fede. conſilio. xxxv. et mihi placet quia videt̉ intimidare matrimoniū. et ſic non eſt ſeruanda etiam quo ad nōeccīaſticos. Exemplum ſecundi lex punit mulierecontrahentem infra annum luctus. vt. G. de ſecūnup. quaſi per totum. ⁊ non valet ratōne predictaSed hoc limito niſi pena apponeretur fauore filiorum: ſicut lex que imponit penaꝫ matri. que agnouit tutelam filij tranſeunti ad ſecunda vota nō petito tutore filio. vt in. l. omnem matri. C. ad tertuquia tunc valet. Aut lex ciuilis diſponit circa accidentia temporalia ad actum ſpiritualem vt in ī dote: et tunc ſi non contradicit canoni valet. c. Raynutius. ⁊. c. Raynaldus de teſtamentis. ⁊ quod legitur et notatur in capitulo ſecundo. d̓ do. poſt diuor. re. E hoc verum niſi intimidet contractioneꝫmatrimonij. Si vero contradicit canoni tunc pendet ab illa queſtiōe cuius fori ſit cauſa dotis. ⁊ Inno. in capitulo de prudentia de do. poſt diuor. re⁊ Pan. tenent ꝙ eſt mixti fori. et ſic lex ſeruabitur īforo ſuo. ⁊ canon in ſuo foro. ⁊ locus erit preuentōni. c. cum ſit generale d̓ foro compe. Aut lex ciuilisprocedit circa actum ſpiritualē preſumendo et lexcanonica inuenitur cōtraria. puta lex preſumit matrimonium ſi maſculus et femina ſimul habitant.l. in libere. ff. de ritu. nup. ſi ſit libera et non facit q̄-

ſtum de corpore. vt ibi lex canonica preſumit adulterium ſiue fornicationem. xxx. q. v. aliter. ⁊ ſic ſtandum eſt in vtroqꝫ foro iuri canonico. quia lex imitatur canones. c. clerici de iudi. Et ſcd̓m hoc limitaiura que dicunt leges ſeruandas: que nō cōtradicunt canonibus.¶ Utrum ī penalibus fiat extēſio legis? Rn̄. Io. Ide Imo. ⁊ ſequitur Ge. ī. c. ſi poſtꝙͣ de elec. libro ſexto. ꝙ ſcd̓m mentem comprehenſiuam ſic: et fortius in fauorabilibus: ſed ſcd̓m mentem extenſiuaꝫnon ſit in penalibus. capitulo ſtatutum. de elec. libro ſexto. In alijs autem non penalibus ſit extenſio ex idemptitate rationis. vide de hoc glo. et Gemi. in. c. ſepe de tempo. ordi. libro ſexto. et infra Pena. §. quīto.¶ Sed quomodo mēs comprehenſiua legis mō­ Eſtratur? ℟. ẜm Io. de Imo. et Ge. in dicto capitulo ſi poſtqͣꝫ. de ele. libro ſexto ꝙ ex quatuor. Primoex cōmuni vſu verborum. quia preualet omni rigore et ſignificationi verborum. ff. de leg. iij. l. librorum. §. ꝙ tamen caſius. ⁊ de conſue. c. cum dilectꝰSecundo ſi aliter intelligendo ſequeretur abſurdus ſenſus cum debeat eſſe poſſibilis et honeſta.iiij. diſtin. erit autem. ⁊ nota. Bar. in. l. omnes populi. ff. de iuſti. et iure. Exemplum lex dicit qui occiderit hominem capite puniatur. ſi ad literam deberet intelligi ſequeretur ꝙ occidens ſe defendendo: vel furioſus eſſet occidendus contra cle. ſi furiꝯſus de homi. quod eſt abſonū. Tercio monſtratur mens comprehenſiua quando in illa eſt exp̄ſſa ratio. quia ex illa vt dictum eſt colligitur menslegis. Facit clemē. j. de elec. Exemplum in capituloex parte. de paſtulan. vbi prohibitio de aduocando facta monachis extēditur ad canonicos. quialicet ſint diuerſi tamen quia cōſtitutio fundat ſe ſuper religione: ideo extenditur etiam ad canonicoset ideo omnis conſtitutō que habet reſpectum adreligionem: licet loquatur d̓ monachis comprehēdit etiam canonicas et omnes qui promittur triavota. ſecus ſi loqueretur de religione cum aliquaqualificatione. puta monachus niger ⁊ huiuſmodi. Quarto comprehenditur mens legis quandoper eandem conſtitutionem: vl̓ per aliam apparetid quod ibi eſt poſitum: gratia exempli fuiſſe poſitum. ſicut in. l. prima. ff. vti. poſſi. dicitur ꝙ licet v̓ba edicti loquantur de ede. tamen in fundo etiamhabet locum. vt in. §. hoc interdictum in omnibꝰibidem.¶ Qualiter deprehenditur mens extenſiua legis. LRn̄. Io. d̓ Imo. et Gemi. vbi ſupra ꝙ comprehēditur ex idemptitate rationis non ſcripte. vt in. l.C. de interdict. et re. Facit. ca. inter ceteras. de reſcrip. ⁊. c. ij. de tranſla. prela. Nam de ſimilibꝰ adſimilia idem iudicium eſt. vt in dicto capitulo d̓citur¶ Utrū lex ſeu conſtitutio concernat futura ſolū. 8Rn̄. Pa. in. c. cognoſcentes de cōſti. ꝙ ſic. ne afficiat aliquos ſine culpa. et hoc niſi caueat̉ in lege vtextendat̉ etiam ad preterita.¶ Utrum cū lex vel ſtatutū loquitur per verba ꝯpreteriti temporis indulgendo aliquid extendat̉.