CALILex

ad futura? ℟. Pa. in. d. c. cognoſcentes ꝙ nō ne detur materia delinquendi. vt eſt tex. limitans hancmateriā in. l. cum lex. ff. de legi. per quā dicit Bar.ꝙ ſi ſtatuto cauetur ꝙ quilibet bānitus ſoluēs decem eximatur de banno: non habet locuꝫ reſpectueoꝝ qui banniuntur de futuro. quia daretur materia delinquendi. ſecus ſi ceſſaret hec ratio. quia licꝫloquatur per verba preterita vel preſentia extenditur ad futura. quia lex ſemper loquitur. l. arriani.C. de here.¶ Quomodo interpretatur. vide ſupra Interpretatio in principio.¶ Quādo lex incipit ligare? ℟. ꝙ ad hoc ꝙ lex ſitoportet vt conſtituatur. ſecundo vt promulgeturet publicatio eſt vltimꝰ actus perficiens legeꝫ ẜmglo. in cle. prologo per. l. humanū. C. de legi. Et iōpoſtqͣꝫ eſt ſolenniter edita ligat ſtatim ſcientes ſineexpectatione alterius temporis. vt no. Panor. ī. c.j. de poſtu. prela. ⁊ glo. ⁊ pau. in. c. ij. de re. eccle. nōalie. li. vj.z ¶ Sed qn̄ p̄ſumitur ſcientia legis. Rn̄. Pa. in. d.c. cognoſcentes ꝙ in legibꝰ et cōſtitutōibus inferiorum tempus eſt arbitrariū ſcd̓m loci qualitatenet ꝯditōnem ꝑſonarū. In legibus autē imperatorum preſumitur ſcientia poſt duos mēſes a publicatōne facta in ꝓuincia. vt in aut̓. vt facte noue cōſti. In ꝯſtitutiōe v̓o pape Io. an. ī. data. li. vi. vulvt leget poſt duos mēſes a publicatōne facta Rome ſꝫ rōnes ſue nō mihi placent. ⁊ iō idē dicam qꝛde conſtitutōne imꝑatoris. et ſic videt̉ etiaꝫ tenerePa. in. d. c. cognoſcētes. et lꝫ papa dicat̉ habere p̄des plūbeos hꝫ tamē epōs ⁊ archiep̄os: per quosnoticiam dare poteſt.14 ¶ Utrū volens ꝓbare ignorantiā ſit admittēdusRn̄. Pa. in. d. c. cognoſcentes ꝙ ſic ſine aliquo dubio. vt in. c. fi. qui mat. accu. po. et in. l. fina. ff. de decre. ab or. Et ſic pꝫ ꝙ in conſcīa nō ligatur ignorāsſine culpa ſua. aliter ſuperflue ⁊ fruſtratorie admitteretur ad probandum ignorantiam. Et hoc eſt ſine dubio qn̄ lex requirit dolum. facit glo. ī. c. ad faſariorū de cri. fal. al̓s ſecus eſſet. vides. Ignorātia§. iiij. ⁊ diſtingue vt ibi.15 ¶ Quomodo tollitur lex ſeu conſtitutio per cōſuetudinem. vide ſupra Conſuetudo. §. ix. ⁊. x. et īfraStatutum. §. xxj.16 ¶ Utꝝ tollatur ꝑ legem ꝯtrariam. Rn̄. Pa. in. c.cū acceſſiſſent de ꝯſtitu. et Bar. poſt Cy. vt̓ in. d. lom̄es populi dicunt ꝙ ſic. licet nō fiat mentio de pͥma: niſi habeat clauſulam derogatoriam ad ſecundam. quia tunc opus eſſet facere mentionem de pͥma. ar. l. ſi quis in principio. ff. de le. iij. et in. c. nonnulli de reſcrip. Aliqui tamē ī dicta. l. ſi quis dicūtꝙ ſi loquamur de priuilegio vel reſcripto et teſtamento que ſunt priuata lex: ſic oportet fiat mentioquando habēt clauſulam derogatoriam ad ſecundum. Si autem loquimur de legibꝰ et ſtatutis nōoportet fiat mentio etiam ſi habent clauſulam derogatoriam ad ſecūdum per cle. dudū de ſepultu.qꝛ cū p̄ſumant̉ om̄ia ſcire vident̉ ſciēter velle reuocare ſtatuēdo in ꝯtrariū. ſꝫ ſecūs eſt in pͥnata: q̄ eſtin facto: et mihi placet.

CALIv¶ Utrū ex nō vſu inducatur ꝯſuetudo derogato 17ria legi. Rn̄. vt colligo ex Pa. in. c. Iohānes. d̓ cle.coniuga. ꝙ aut nō vſus habet in ſe actū tacitū contra diſpoſitōem iuris. et tūc inducit̉ ꝯſuetudo. Exemplum lex defert hereditatem cōmuniter ⁊ equaliter filijs tam maſculis qͣꝫ feminis. l. maximū vicium. C. de lib. p̄ter. ſꝫ conſuetudo defert pͥmogenito: vel ſolū maſculis: et ſecunduſgenitus vl̓ femine nunqͣꝫ ſunt vſe illa lege. ideo ꝯſuetudo inducitur ꝓpter actum contrarium legi. Si v̓o nō vſusnon habet actum contrarium nec tacitū nec expreſſum legi. ſic non inducitur conſuetudo cōtra legeꝫper non vſum. ſic verbi gratia. licet forte ſint plusꝙͣ centum anni ꝙ nullus vendidit hermofroditūnon tamē eſt abrogata. l. queritur. ff. de ſta. ho. quevult vt extimet̉ ẜm ſtatū preualentē. Similit̓ lꝫ nōagā ꝯtra eū qͥ mihi damnū dedit actōne legis aqͥlie nō tn̄ ꝑ hoc abrogat̉ illi legi. qꝛ illa lex nō neceſſitat ad agendū: ſꝫ dat facultatem.¶ Utrū actus geſtus contra legem ſit nullus ip̄o Iiure? Rn̄. ꝙ non in quattuor caſibus. Primo qn̄cauſa ꝓhibitōnis nō eſt perpetua ſꝫ temporalis. vtin capitulo primo de mat. cōtra. inter. eccleſie. et dicitur temporalis quando eſt reſtricta ad certum tēpus. puta prohibetur matrimonium propter venerationem certi diei. Similiter de profeſſione facta infra annum que ꝓhibetur in capitulo ad apoſtolicam de regularibus et trā. Secus ſi prohibitionis cauſa eſt perpetua. puta cū ꝓhibetur aliquidpropter malū quod inde ſequi poteſt. vt matrimonium propter conſanguinitatem et huiuſmodi. etſic intellige. l. non dubium. C. d̓ legibꝰ. ⁊. c. vides.x. di. et. c. cōtradicimus. xxxv. queſtione. iij. et. c. nōoportet. xxxiij. queſtio. iiij. Et iſta eſt theorica glo.in capitulo tua fraternitas de ſpo. duorum. Secūdo quando prohibitio legis concernit principalit̓fauorem alicuius: talis ꝓhibitio habet potius vimexhortationis reſpectu illius pro cuius fauore pͥncipaliter fit. quia poteſt renunciare. ꝓ hoc. iiij. diſ.§. hec et ſi legibus. hoc ponit Panor. in capituload apoſtolicam de regula. ⁊ infert quod poſſet perhoc intentari: licet ſtatuto caueatur: ne mulier poſſit contractum facere ſine pn̄tia duorū agnatorumꝙ valeat contractus ſine eorū preſentia. ſi ſtatutuꝫexpreſſe non annullet actum factum. Facit. l. ſi qͥsin conſcribendo. C. de pac. facit. d. c. ad apoſtolicāvbi patet obligationem acquiri deo: licet ſit actusprohibitus a lege fauore profiteri volentis. Tercio quādo lex dat certam formam ſuper eo qd̓ alicui conuenit ex ſua poteſtate. Exemplū epiſcopusex ſua iuriſditōne poteſt abſoluere ab excōmunicatione. vbi conditor canonis ſibi nō reſeruat. Attamē lex dicit ꝙ nō abſoluat: niſi faciat ſic vel ſic. Sifacit contrarium tenet tamen abſolutio. ſecus quādo lex dat poteſtatem illi qͥ eam al̓s non habet cuꝫtali forma. quia ſi non ſeruat formam nihil facit. hͦcapitur ex. d. Car. in clemē j. de iure patro. et concor. glo. ibidem. ⁊ Pau. Quarto quando lex punitꝯtrafacientem. quia tenet ſi expreſſe nō annullet factum contra. ſecus quando nō punit: ſꝫ ſolum prohibet quia ſic nō tenet. ⁊ ſic loquit̉ lex nō dubiuni

18