Iuramētum. iij.

CIXV

auctoritatē ꝙͣ res iudicata. vt in. l. ij. ff. de iureiur.⁊ iſtd̓ ꝓducit act̓. de iure ciuili. l. actori. C. de iureiur. Aliqn̄ etiā iſtud iudiciale dat̉ a ꝑte ꝑti ⁊ iſtudbene pōt recuſari. vt in. d. c. fi. Extra iudiciale v̓oiuramentū appellat̉ volūtariū qꝛ voluntate ⁊ excōuētione ꝑtiū ſuſcipit̉ ⁊ iſtud aliqn̄ dr̄ aſſertoriūqn̄ aſſerit̉ aliqͥd ſic eſſe vel nō eſſe. vt in. c. ſi v̓o. deiu reiur. Aliqn̄ dicit̉ obligationis introductoriuꝫvel ꝓmiſſoriū ſicut qn̄ ꝓmitto tibi dare vl̓ facerealiqͥd. vt in. c. cū cōtingat. de iureiur. Aliqn̄ dicit̉cōfirmatoriū ſicut cū filia renūciauit bonis paternis et iuramentū interponit tali renūciationi. vtin. c. ij. de pactis. li. vj. ⁊ in aut̓. ſacramēta puberū.C. ſi aduerſus venditionē.de his q̄ cōIramentu. lij. aderanda ſiin omni iuramento. vn̄ ſcias ẜm Hoſti. ⁊ Goſ. ꝙ ſeptem ſunt attendenda.et primo.1 ¶ Quis poteſt iurare. et dico ꝙ omnis qͥ eſt dolicapax. vnde nec pueri qͥ nō ſunt doli capaces obligant̉ ex iuramēto. xxij. q. v. c. ꝑuuli. nec furioſusxv. q. j. merito. nec etiā admittunt̉ ad iurandū. d.c. paruuli.2 ¶ Scd̓m cui fiendū eſt iuramētū? ℟. ꝙ in iudicōiudici cōpetēti. exͣ iudiciū pōt fieri cuicunqꝫ.3 ¶ Utrū clerici poſſint iurare? ℟. ꝙ nō. cuicunqꝫlaico ſuꝑ euāgelia. xxij. q. v. nullus eſt. hoc intellige niſi de licētia p̄lati ſui. vt in. c. j. de iura. calumhoc verū ſi iurat tanꝙͣ ſuperiori. ⁊ ſic ītellige. d. c.nullus aliter. ſic etiā ſine licētia. vt in. c. ex reſcpͥto.⁊. c. ꝑuenit. de iureiur. Itē nō poteſt iurare de calumnia niſi de licētia ſui ſuꝑioris niſi ille corā quolitigat ſit eius ſuperior ſꝫ habita licētia poteſt etiaꝫin manu laici iudicis. xxij. q. vij. c. nos. Itē ꝓhibetur iurare in actu teſtificandi ſine licētia ſuꝑiorisvt in. c. ꝙͣꝙͣ. xiiij. q. ij. Et intellige in manu laici. exceptis ergo tribꝰ caſibꝰ p̄dictis poteſt iurare licitoetiam in manu laici et ſine licentia alia. vt in. d. c.ex reſcripto. ⁊ peruenit no. Pa. in. c. pͥmo. de iuracalum.iuſta factū iuramentū nō tenet. ar. c. vlt. de pactis.⁊ clarius infra patebit.5 ¶ Quartū ꝑ qd̓ pōt iurari dictū eſt ſupra iuramētum primo.6 ¶ Quintū ad quid ſeu cur .ſ. ꝓ fine bono ⁊ licitoquia cuiꝰ finis bonus eſt ip̄m quoqꝫ bonū eſt. arviij. q. iij. c. artaldus. nā ſi ꝓ cauſa mala illicitū eſtvt ſunt cōiurationes cōſpiratōes ⁊ hmōi. ar. d. c.vlti. de pac. de re iudi. c. j.2 ¶ Utrū iurans ſine cauſa legitima peccet mortaliter? ℟. ꝙ ſi iuret qͥs ſine cauſa neceſſaria vt iſtaneceſſitas comp̄hendat vtilitatē nō ſolū ꝓximi ſꝫetiā ꝓpriā: qꝛ aliter nō credit̉ ei ſic nō peccat mortaliter. Facit. d. §. al̓s ea demum. ⁊. c. florentinumlxxxv. di. in glo. ꝙͣuis ſit ꝑiculoſum. vt patet in. c.ita ergo. xxij. q. j. in tex. et in glo. Si v̓o iuret ꝓ cauſa illegitima vl̓ inhoneſta aut illicita. cōiter eſt peccatū mortale. xxij. q. iiij. §. illicitū. qꝛ aſſumptio eſt

noīs dei inuanū. et ꝓbat̉ in. c. ſicut noſtris. de iureiur. ⁊ ibi ſentit glo. ⁊ Inno. ⁊ Pa. Facit. c. qui ſacramēto. xxij. q. iiij. Hoc intellige qn̄ aduertit. etde cā illicita. ⁊ de iuramēto ẜm ꝙ dico ꝑiuriū mortale. jͣ. periuriū.¶ Sextū quo ſit iurandū? ℟. ꝙ tres debet habe gre comites .ſ. veritatē iudiciū ⁊ iuſticiā. Hiere. iiijde iureiur. et ſi xp̄s. §. Iacobꝰ. xxij. q. ij. aīaduertēdum. Ratio eſt ẜm ſanctū Bona. vbi s. in lr̄a qꝛiuramentū cōparat̉ ad tria .ſ. ad rē de qua fit et ſicdebet̉ veritas q̄ eſt adeqͣtio rei ad ſermonē ad iurantē. ſcd̓o cōparat̉ a quo ꝓcedit ⁊ ſic debet̉ iudicium .ſ. diſcretōis. tercio cōparat̉ ad cām ꝓ qua fit⁊ ſic debet̉ iuſticia .ſ. vt cauſa ſit iuſta.¶ Utrū ſemꝑ ſit pctm̄ mortale qn̄ p̄dicta deficiūt ꝯ℟. Pa. in. d. c. et ſi xp̄s. ꝙ nō ſemꝑ ſꝫ aliqn̄ venialeẜm quantitatem culpe. vt no. Archi. in. d. c. aīaduertendū. qd̓ melius patebit. jͣ. ꝑiuriū in pͥn. cumqͥnqꝫ. §. ſe.¶ Utrum iurans ſine iudicio diſcretionis peccet 10mortalit̓ ſicut faciūt illi qͥ in quolibet verbo iurāt?℟. ꝙ cū iuramētū ꝓhibeat̉ nō qꝛ ſit malū ſꝫ ꝓpterꝑiculū ꝑiurij. Ideo ſi talis iurat falſum nō excuſatur a mortali ꝑ ea que dicā. jͣ. ꝑiurium in pͥn. ⁊ ẜmillā diſtinctionē. Si v̓o iurat verū ſic nō erit mortale peccatū. Uerū eſt ꝙ tenetur abſtinere ſicut amortali ꝓpter periculum quia de tali dicit̉ Eccleſiaſtici. xxxiij. vir multum iurans implebit̉ iniquitate.¶ Utrū inducens aliū ad iuranduꝫ quē ſcit falſo 11iuraturū vel nō ſeruaturū iuramentū peccet mortaliter? ℟. ẜm Ri. in. iij. di. xxxix. ꝙ aut facit vt ꝑſona publica ad inſtantiā partis: ⁊ ex ordine iuris⁊ ſic nō peccat. ſi v̓o facit vt ꝑſona publica. tn̄ contra ordinē iuris: aut vt ꝑſona pͥuata ſic peccat grauiter. ſꝫ dn̄s Gardi. in cle. vnica. de iuretur. dicit ꝙtalis vincit homicidā. xxij. q. v. ſi qͥs cōuictus. ⁊. c.ſe. et ſic patet ꝙ eſt mortale. ⁊ ex hoc cōcudit Pa.in. c. clericus. de coha. cle. et mulie. ꝙ nunꝙͣ eſt deferendū iuramentū illi contra quē eſt vehemensſuſpitio de trāſgreſſione ⁊ deferens peccat intellige mortalit̓ ẜm diſtinctionē dictam. alle. c. ille. xxij.q. v. et facit optime tex. dicti. c. clericis. vbi nō vultclericos cogi iurare dimittere concubinas qd̓ no.contra dātes ſecularibꝰ iuramēta ⁊ ſimilibꝰ qͥ nonſeruāt. et ideo ponāt potius penā et hoc quia taleiuramentū eſt cōtra iuſticiā. Non credo tn̄ mortaliter peccare illū qͥ dat iuramentū etiā vt ꝑſonapͥuata illi quē ſcit falſum iuraturuꝫ qn̄ ille eſt iamdiſpoſitus iurare. puta qꝛ obtulit ſe iurare quādohoc facit ex aliqͣ rōnabili cā. et de iſto nō loquit̉. c.ille. ſꝫ de eo qͥ inducit nō diſpoſitū iurare.¶ Utrū iurans vituperoſe ꝑ membra inhoneſta 12peccet mortalit̓? ℟. ꝙ tales ꝓprie ſunt blaſphemi.vt pꝫ in. c. ſi quis ꝑ capillū ibi alio mō blaſphemia⁊cͣ. xxij. q. j. ⁊ ideo ſic peccat mortalit̓ ſicut dictū eſtde blaſphemia. sͣ. in pͥn. Nā verbū alius facit poſitionē eiuſdē qͣlitatis regularitatis licet habeat exceptionē aliqn̄. vt in Iohāne ⁊ alij duo latrones.et no. Pa. in. c. accedens. de p̄ben. ⁊ ideo alio mōp̄ſupponit blaſphemiā. ſecus ſi iuraret ꝑ aliquod