Iuramentum. j.

cōſenſu partiū et iudicis territorij. ix. q. ij. ep̄m cuꝫduobꝰ ſequentibꝰ. c. vide glo. in. c. vt litigantes: deoffi. ordi. li. vj. Fallit etiā hoc in ep̄o expulſo. Sedque ſunt voluntarie iuriſditionis poſſunt vbiqꝫexerceri. l. ij. ff. de offi. ꝓcon. ⁊. c. nouit. de offi. le. et16 ¶ Quō debet iudicare? ℟. ꝙ ſedere debet vt no.ibi glo.in. d. §. ſedebūt.¶ Temerariū iudiciū qd̓ vniuerſaliter ꝓhibet̉ dicitur ſex modis. pͥmo ex ꝑte iudicātis ꝑ vſurpationem officij ſibi nō impoſiti. Scd̓o ꝓpter indignitatē. Ro. c. xiiij. tu qͥs es qui iudicas. Tercio ꝓpignorantiā ex ꝑte vero rei eſt. Quarto qn̄ iudicat̉ꝑſona quantū ad euentū futurū. qꝛ nemo deſperandus eſt. de pe. di. vij. nemo. Quinto qn̄ iudicatur intētio incerta. Sexto qn̄ iudicat̉ factū occultum. qꝛ de incertis ⁊ occultis temerariū eſt iudicare ẜm glo. ſuꝑ illud Math̓. vij. nolite iudicare ⁊cͣ.et pͥme ad Coꝝ. iiij. ⁊ de reg. iur. c. eſtote. ⁊ in p̄dictis modis cōiter eſt peccatū mortale. qꝛ ꝯͣ p̄ceptuxp̄i Math̓. vij. nolite iudicare. vide p̄ceptū. §. vij⁊ infra p̄ſumptio pͥmo.Primo eſt aſſeruramNtumtio vel negatiode aliquo licito poſſibili ⁊ honeſto ſaęre rei atteſtatione firmata ẜm Goffre.Hoſti. Archi. et in aut̓. de mā. pͥn. §. ſꝫ neqꝫ. et no.xxij. q. j. §. j. vnde dr̄ iurare qꝛ qͣſi ꝓ iure introductū eſt vt qd̓ ſub inuocatione diuini teſtimonij dr̄ꝓ vero habeat̉.1 ¶ Quot modis iurat̉? ℟. ꝙ duobꝰ mōis. primoſolo ſermone ſicut in veteri lege dicebant viuit dominus viuit aīa mea. hoc addat mihi dn̄s .j. Re.xij. xxij. q. j. et iurabāt. In pͥmitiua eccleſia. teſtis ēmihi deus. deū inuoco in teſtem. veritatē dico inxp̄o ⁊ nō mentior. teſtis eſt mihi conſcīa. xxij. q. j. ſipeccatū. ⁊ ſic deus te adiuuet. xxxv. q. vj. de parentela. Itē ꝑ euangeliū xp̄i ꝑ crucē ꝑ ordinē ſacrū. ꝑſanctos. vt no. in. c. ſi aliqͦ. xxij. q. j.¶ Sed vtrum liceat iurare ꝑ creaturas? ℟. ẜm .ſ.Bona. in. iij. di. xix. ar. ij. q. ij. ꝙ iurare per creaturas aliqn̄ ſit ꝑ imp̄cationē. vt cū dicit̉. ita viuat filius meus. ⁊ iſto mō nō inuocat̉ creatura ad teſtificanduꝫ ſꝫ oppignorat̉ ipſa creatura creatori. ẜmꝙ dicit Aug. ⁊ licet iurare ſic. qꝛ licet oīs creaturaſit creatoris tn̄ ſolatiuꝫ eius nobis a deo cōceſſumeſt. ⁊ ideo tanꝙͣ noſtrū deo oppignorare poſſumꝰAliqn̄ iurat̉ ꝑ creaturas ⁊ inuocant̉ in teſtē ẜm ſe⁊ ſic nō licet iurare. quia ſic eſſet credere in eis eſſealiqͥd numinis rōne cuiꝰ veritas poſſet dici ⁊ confirmari. Et ſic intelligit̉ iſtud Math̓. v. nolite iudicare neqꝫ ꝑ celū ⁊cͣ. ⁊ iſtud. xxij. q. j. ſi qͥs ꝑ capillū.et. c. conſidera. Aliqn̄ inuocat̉ creatura in teſtē inquantū relucet in ea diuine veritatis veſtigium ⁊ſic iurare eſt iurare ꝑ deuꝫ qͥ relucet in ea ⁊ ſic licetiurare ⁊ de hoc habes ꝑ Hoſti. Goſ. ⁊ Ber. in. c.⁊ ſi xp̄s. de iureiuran.¶ Quid de acceptantibꝰ iuramentū idolatrarumvel cogētibꝰ eos iurare ꝑ deos ſuos? ℟. ſan. Bo.vbi sͣ. ar. iij. ꝙ in iuramento facto ꝑ idolū eſt duoconſiderari aut idoli venerationem et ſic non licet

nec recipere nec exigere. Aut cōſiderat̉ verbi confirmatio ſolū. ⁊ ſic licite exigit maxime ꝓ bono cōmuni: ſicut fecit Iacob ad Laban. xxij. queſtio j.mouet te.¶ Utrū ſit iuramentū dicere in veritate dico vo­ 4bis? ℟. Pa. in. d. c. et ſi xp̄s. ꝙ ſic. quia interponit̉deū qͥ eſt veritas ad cōfirmationē actus. hoc limito veꝝ qn̄ hoīes quibꝰ ſit habēt illud ꝓ iuramēto⁊ ille q̄ iurat ſic intēdit iurare. al̓s non credo. de qͦdic vt. jͣ. ꝑiuriū. in pͥn.¶ Utrū ſit neceſſe dicere iuro? ℟. Pa. in. d. c. ⁊ ſi 5xp̄s. ꝙ nō. ſꝫ ſufficit qd̓ ad cōfirmationē veritatisqͥs interponat deū implicite vel explicite.¶ Utrū omnis ſidei p̄ſtatio ſit iuramentum? ℟. 6Pa. in. c. querela. de iureiur. ꝙ ſic. ſꝫ nō ecōtrarioquia nō omne iuramentū eſt fidei p̄ſtatio. qꝛ tuncdicit̉ quis p̄ſtare fidē qn̄ ꝓmittit aliquid ꝑ fidemmeā vel ſic me deus adiuuet ⁊ hmōi. ⁊ ſic fidei preſtatio nō includit niſi iuramentū ꝓmiſſoriū ⁊ nōaſſertoriū vel ẜm alios differta iuramento ꝙ ſit ꝑlibrū vel rem ſacram. fidei aūt p̄ſtatio nō ſit cū int̓uentu rei ſacre ſꝫ melius dic ꝙ fidei preſtatio eſt cūaliqͥd ꝓmittit̉ ꝑ fidē ſine verbo iuro iuramentumv̓o eſt cū dicit iuro ꝑ deū vel ꝑ aliqͥd. vnde licet qͦad peccatū mortale nō ſit differētia. qꝛ ẜm Archi.in. c. j. de ſepul. li. vj. ⁊ Inno. ⁊ cōiter doc. in. c. et ſixp̄s. de iureiur. ſicut iuramentū eſt dicere iuro tibi ꝑ fidē meā vel euangeliū ſic etiā iuraruentū eſtdicere ꝓmitto tibi ꝑ fidem meā ſiue ſub fide mea.veꝝ eſt ꝙ quo ad penaꝫ ꝑiurij puta depoſitionisin clerico. vt in. c. querelā. de iureiuran. non inciditqͥs niſi exp̄ſſerit verbū iuro. ⁊ ſic ītellige iura q̄ ponunt vt diuerſa iuramentū ⁊ fidei p̄ſtationē. vt inc. ꝑueuit. de fideiuſ. ⁊ in. c. querelam. ne p̄la. vicesſuas. ⁊. c. ij. de ſpon. ſimplex v̓o ꝓmiſſio dr̄ q̄ neciuramento nec fidei p̄ſtatione firmat̉.¶ Scd̓o mō iurat̉ cū interuētu alicuiꝰ ſacre rei ſi­ 2cut cū iurat̉ in manu ep̄i vel ſacerdotis aut ſupereuāgelia vel corpus xp̄i. aut crucē ⁊ hmōi. vt lxiij.di. tibi dn̄o.uramentū. ij. Reſpō. ꝙ duQuotuplex ēplex aliud iudiciale aliud extraiudiciale. iudiciale ē qꝛ defert̉ in iudicio ⁊ iſtd̓aliqn̄ dicit̉ iuramentū de calūnia quo quis iuratſe bona fide nō animo calūniandi cauſaꝫ mouiſſevel rn̄dere ſeu aliqͥd aliud ꝓponere. vt. C. de iur.cal. l. ij. §. j. ff. fa. her. l. inter coheredes. §. qͥ familieher. Et no. ꝙ calūnia. eſt falſa petitio vel iniuſta repulſio facta ſcient̓. ar. eoꝝ que no. ff. ad turpil̓. l. j.§. calūniari. ij. q. iij. §. notandū. ⁊ iſtud iuramētūnō tm̄ debet eſſe de p̄terito ſꝫ etiā de futuro. d. §. qͥfa. her. Aliqn̄ ſolū dr̄ iudiciale ⁊ dicit̉ iurare in litēex eo ꝙ ꝓpter litē ſiue rē in litē .i. iudicio petitā preſtatur. vnde aliqn̄ dat̉ a iudice qn̄ deficientibꝰ probationibꝰ habens vnū teſtē vel famā ꝓ aliquo cōpellit eū iurare ſuꝑ quo ē fama. ⁊ dr̄ neceſſariū qͥaꝑs cui defert nō pōt ſine cauſa recuſare. vt in. c. fi.de iureiur. in pͥn. iūcta. ſuꝑſcriptione. ⁊ in. l. generaliter. C. de nō nu. pec. Appellat̉ etiā deciſoriū qꝛp̄ſtat̉ ad litis deciſionē vnde dicit̉ ꝙ maiorē habꝫ