Iniuſticia

InBer. vero ⁊ Lau. in. c. ſuſcepimus. de homici. reſtringit hoc ad clericos. Sed ego dico ẜm doctrinam Alex. in tercia parte ſumme ꝙ etiam ꝑcutiendo licet neceſſitate cogente. ſi iniuria aliter vitari ſ̄pōt. ⁊ nedum laicis. ſꝫ etiam clericis. de quo videsͣClericus. x. ⁊ homicidiū. iij. ⁊ defenſio. §. iij.6 ¶ Utrū iniuriatus teneat̉ eā remittere. Rn̄. glo. īc. ſi quis contriſtatus. lxxxx. di. ꝙ nō quo ad actionem .ſ. vt ſatiſfactionē habeat. xxiij. q. iiij. ſi illic. immo dicit ꝙ benefacit agendo vt ſatiſfaciat. xlv. diſet qui emendat. xxiij. q. v. de occidendis. quia iniuriator tenet̉ ne dū petere veniā ſed etiam ſatiſfacere de dāno dato ex iniuria ſi pōt. aliter non poteſtabſolui. niſi iniuriatus remiſiſſet actionē iniurie liberaliter quo ad cōſcientiam. Sed raucorem cordis etiam iniuriante nō ſatiſfaciendo tenet̉ iniuriatus dimittere. vt de peniten. di. v. capitulo vltimoImmo nunqͣꝫ debet admittere eo quia non licetaliquē odio habere. xxiij. q. iiij. cū in lege. xj. q. iij. c.in turba.Z ¶ Quō dimittit̉ ſeu tollit̉ actio iniuriarum. Rn̄.ꝙ tribus modis. Primo remiſſione. vt ꝑ ſupplicationem aut p̄ces. xxiij. q. iiij. ſi illis. aut per pactumff. de pac. l. ſi tibi decē. §. j. Scd̓o remittit̉ diſſimulatōe. ff. d̓ iniur. l. nō. ſolū. §. i. ⁊ Inſti. eo. §. vlti. Un̄ſi iniuria illata ⁊ ꝑ annum vtilem ſi eſt per mētumaut continuum. ſi alio modo eſt illata non agit aboletur. l. ſi cum exceptione. §. in cauſe. ff. qd̓ me. caiſa. ⁊. C. de iniu. qd̓ no. in glo. l. ſi non conuicij Poſet tamen indirecte agere etiam poſt annum ꝑ viāexceptionis. puta ſi eſſet excommunicatus iniuriator ne abſolueret̉ ẜm Ho. ⁊ Pa. in. c. ea noſcit̉. deſenten. excom. Item tercio remittit̉ actio iniuriarūſalutatione. deoſculatione. comeſtione ⁊ huiuſmodi ſignis. Nam hmōi ſigna ſunt reconciliationisſicut ſubtractio eſt ſignū inimicicie. vt no. glo. in. c.cum Adrianus. lxiij. di. ⁊ in. c. cū ſuper abbatia. deoffi. dele. Quod intelligo verū niſi a principio prouocaſſet aduerſarium. citare eū faciendo. quia tūcꝑ oſculū ⁊ p̄dicta ſigna nō tolleret̉. niſi expreſſe renunciet̉ vel tranſigat̉. Et ſic intellige p̄dictam. l. nōſolum. §. j. Non credo etiam ꝙ tollat̉ actio iniuriarum. ſi homo exhibet ſigna que neceſſario tenet̉exhibere inimico. quia ꝑ illa non dicit̉ quis reconciliatus. ⁊ ꝓ hͦ facit qd̓ no. Bar. in. d. l. ſi tibi decē.ꝙ infirmus ſacerdoti dicendo ꝙ remittit iniuria:ſibi illatam. intelligit̉ remiſiſſe odium ⁊ non ſatiſfactionem iniurie. qd̓ no. Item tollit̉ actio iniuriarum quocienſcunqꝫ quis incitat iudicē vt torqueat iniuriantem eo ipſo qd̓ ipſum torquet aūt condemnat ad vindictam remittit̉ iniuria. Unde aliāſatiſfactionē ꝓ iniuria petere nō poterit. vt ē bonꝰtextus. ⁊ ibi Bar. in. l. ſed ⁊ ſi vnius. §. ſi ante iudicem. ff. de iniur. niſi proteſteris ꝙ ex hoc non vistibi p̄iudicari. quin ꝓ tuo īter eſſe poſſis agere actionem iniuriarum. vt. l. fi. ff. de iniur. Item remittitur per mortem. quia iniuriarum actio n̄ trāſit adheredem ante litis cōteſtationē moriente iniuriatovt. l. iniuriarū. in prin. ff. de iniur. Et hec omnia limita ẜm Pa. in. c. olim. de iniur. quo ad actioneminiuriarū vera. ſꝫ non quo ad damna ⁊ expenſas.

2iquia per hoc non tollit̉ qͥn agere poſſit ad reſtitutionem. ar. c. j. de iniurijs. ⁊ ſic ſerua in conſcientia. ⁊etiā ſi iniuriatus agere non tenet̉ ad intereſſe ⁊ dānum. qd̓ intulit niſi ipſe remittere velit. vt in. d. c. j.Nota tn̄ ẜm Ho. ī ſum. ti. de pe. ꝙ ſi iniuriatꝰ nolſet cōponere cū iniuriāte. vel nimis et grauaret eūtunc iniuriator in cōſcientia poſſet tenere arbitriūiudicis penitentie. ar. c. veniens. de iureiur. ⁊. c. ij.de arbitris.¶ Aduerte etiā quia ſi quis ſoluat pecuniā ꝓ re­ 8miſſione iniurie obtinenda infamis efficit̉ niſi pactum fiat autoritate iudicis. ff. de his qui no. infa.l. furti. §. pactus. no. Io. in. d. c. ſi illic. Similit̓ eſſetinfamis ſi eſſet cōdemnatus ꝑ iudicē. ſiue ciuilit̓.ſiue criminaliter agat̉. ff. de his qui no. infa. l. athletas. §. vltimo. Et ideo cū agit̉ cōtra aliquē conſtituat ꝓcuratorem vel faciat cōpromiſſum. vt sͣ. dictum eſt infamia. §. vj.¶ Quando autem iniuria dicat̉ enormis vl̓ atrox. ꝰvide enormis.Utꝝ ſit peccatū morNiuſtiCla tale. An̄. ẜm ſanctumTho. xxij. q. lxx. ar. j. q. xj. ꝙ iuiuſticia ēduplex. Una illegalis oppoſita iuſticielegali. ⁊ hec ẜm eſſentiam eſt viciū ſpeciale inqͣꝫtuꝫreſpicit obiectū ſpeciale .ſ. bonū cōmune quo cōtēnit. ſed quo ad occaſionem ē viciū generale. quiaꝑ contemptum boni communis p̄t hō ad omniapeccata deduci. ſic etiā oīa vicia inqͣꝫtum ſunt contra bonum commune rationem habent iuſticie qͣſi ab iniuſticia. Alia iniuſticia dicit̉ ẜm ineqͣlitateꝫquandā ad alterū. ꝓut .ſ. homo vult habere plusde bonis .ſ. diuitijs honoribus. ⁊ minus de malisſcꝫ laboribus expenſis. ⁊ ſic habet materiam ſpecialem ⁊ eſt viciū ſpeciale oppoſitū ꝑticulari iuſticie.de qua. jͣ. Iuſticia. Facere autē iniuſtum ex genereſuo peccatū mortale eſt. quia infert nocumentumꝓximo. qd̓ eſt cōtra charitatē. Excuſat̉ aūt vt nonſit mortale peccatū. vel rōne ignorātie ẜm philoſophum. v. ethicoꝝ. Iteꝫ ratione paruitatis. vt ſi qͥsauferat pomum alicui. quia deficit a ratione ꝑfectaeius qd̓ eſt iniuſtum facere inꝙͣtum reputari pōtnō eſſe oīno cōtra volūtatē eius qͥ hoc patit̉. ⁊ hocpbabiliter.Utꝝ ſit pecNobedie Nt lacatum mortaſe. Rn̄. diſtinguēdo. Aut eſt circa precepta diuina ⁊ ſciēter vel ex ignorantiaque non excuſat de qua ſupra Ignorantia. §. iiij.ſic ſemper ē mortale. facit. xxxij. di. §. porro. ⁊. lxxxj.di. c. ſi qui p̄ſbiteri ſunt. vbi dicit̉ Idolatria. ⁊. xiiijq. j. quiſquis. Si vero fiat contra ex ignorantia q̄excuſat ſic non peccat mortaliter. Aut inobediētiaeſt circa p̄cepta iuris poſitiui. ⁊ tunc diſtinguo. ꝙaut talis lex ſeu preceptum ꝑ longa tempora nonfuit receptum papa ſciente ⁊ tranſgreſſores nō puniente. ⁊ ſic non eſt mortale peccatum. immo excuſantur. Facit quod no. Pa. in. c. cū olim. de cle. coniuga. vbi declarat grecos nō peccare licet accipiātvxorem clerici eoꝝ. Ex quo no. ꝙ quando lex generalis recipitur ī vſuꝫ a certo genere ꝑſonarum ⁊