Debitum cōiugale

¶ Tercia dr̄ modus debitꝰ naturalis. Et hoc dupliciter. Primo quo ad vas. qꝛ ſi fiat exͣ ⁊ ibi emittat̉ ſemē indubitanter eſt mortale gͣuiſſimū. xxxij.q. vij. c. adulterij. Scd̓o qͦ ad modū ſtandi naturalem. qͥ quidē eſt vt mulier iaceat in dorſo vir autēin ventre incūbat ei. qꝛ ſic faciliꝰ ꝯcipiūt mulieresniſi ꝑ accidens impediat̉. Deuiatio aūt ab iſto eſtlateralis ꝯcubitꝰ ⁊ maior ſedētis. ⁊ iteꝝ maior ſtātis: vel vxore ſuꝑgrediēte. maxima hoꝝ eſt eoꝝ qͥretro more iumentoꝝ. hunc vltimū modū qͥdā indiſtincte reputant mortale licꝫ in vaſe fiat. Pe. depal. vbi s. Hen. boich. in. c. inqͥſitioni. de ſen. ex. t.net ꝙ ſuꝑgreſſio mulieꝝ ſil̓r ē mortale niſi aliquaneceſſitate vl̓ rōnabili cā fiat. puta infirmitatis. vl̓ꝑiculi aborſus. qꝛ ſic ꝑuertens vſum ⁊ ritum ſacr̄iſciēter etiam in accidentibꝰ peccat mortaliter ſicutales Glo. Ray. tenet ꝙ q̄libet deuiatio a mō naturali ſi fiat cā voluptatis ampliꝰ ſic querende ſolum ꝙ eſt pctm̄ mortale. Tho. v̓o. in. iiij. diſ. xxxj.in lr̄a dicit ꝙ qͥdam dicunt fore ſignum mortalisꝯcupiſcentie aliqn̄. Aliqn̄ v̓o pctm̄ veniale. Aliqn̄nullum qn̄ ex iuſta cā puta infirmitatis. vel ꝓpterpericulum ꝓlis ſuffocāde. Alber. in. iiij. diſt. xxxj.dicit. ꝙ nihil eoꝝ q̄ facit maritus cū vxore ſeruato vaſe debito ẜm ſe eſt mortale. ſꝫ pōt eſſe ſignummortalis ꝯcupiſcētie. Tu v̓o deteſtaberis omnesiſtas deuiationes ⁊ periculoſas fore declarabis ⁊ꝑſuadebis vt deſiſtāt qͣntū poteris. tn̄ ſnīam nonp̄cipitabis. qꝛ vxor ꝑmittit̉ vt in ea homo delecteꝓpter fornicatōeꝫ vitandam. Et iō hoc tenebis ꝙqͣlitercūqꝫ opus incipiat̉ ⁊ quōcunqꝫ fiat: dūmodo in vaſe debito ſemen emittat̉ ⁊ taliter ꝙ mulierretinere eum poſſit nō erit mortale de ſe. Secus ſmulier taliter ſtaret ꝙ ex hoc ſemē retinere nō poſet. qꝛ eēt mortale. ꝙͣuis vir in vaſe emitteret. ⁊ ẜmhoc ꝯcor. p̄dictos doc.6 ¶ Sed qͥd de ea qͥ fricatōibꝰ oſculis ⁊ tactibꝰ delectat̉ non intendendo venire ad actum ꝯiugalemſꝫ finem in his ponere? ℟. Pe. de pal. vbi sͣ. tenetꝙ eſt pctm̄ mortale. ſꝫ ego nō credo niſi ſe vel alteꝝad pollutōꝫ extraordinariam ꝓuocaret. ⁊ ſic teneꝑ ea que sͣ. dicta ſunt.¶ Quid de illo qͥ ante ꝯpletōꝫ actꝰ ſe retrahit necſemen emittit etiam extra vas ne habeat plures filios? ℟. Pe. vbi sͣ. ꝙ non peccat mortaliter niſi exhoc mulier ad ſeminandum ꝓuocaret̉. Idē dicitde eo qͥ ne habeat filios abſtinet. qꝛ lꝫ appetere nōplures hr̄e ꝙͣ poſſit paſcere. nec tenet̉ actu inchoatum ꝯſūmare vxore non petente. Et eadem rōnevidet̉ ẜm eundem poſſe dici de muliere q̄ poſtꝙͣ ēcognita a viro vadit ſtatim ad mingendū. vel ſecito erigit vt emittat ſemen ne ꝯcipiat. Sed de haopinione valde dubito ꝓpter. c. aliqn̄. xxxij. q. ij. qd̓videt̉ innuere ꝙ ſit pctm̄ mortale. ſꝫ poſſet dici od. c. loquit̉ qn̄ qͥs ex ſola voluptate hoc facit vl̓ qn̄poſtꝙͣ ꝯceptio eſt facta q̄rit aborſum. ſꝫ Pe. intelli.git qn̄ hoc fit ex rōnabili cā. puta qꝛ nō poteſt eospaſcere ⁊ hmōi. ⁊ anteꝙͣ ꝯcipiat̉ in ventricula matris. ⁊ ſic poſſet teneri licet ſit periculoſa. Dare aūtvel reciꝑe venena ſterilitatis omnino eſt mortale.

vt in. d. c. aliquando.¶ Quarta dicitur tempus debitum. Nam tem/ 28pore feſti orationis ⁊ communionis eſt abſtinendum.¶ Utrum peccet mortalit̓ qͥ exigit ſiue reddit tē­ 29pore ſolēnitatis? ℟. ẜm ꝯmuiter docto. in. iiij. diſt.xxxij. ꝙ non. Limitat ſan. Bo. ibidem. ar. iij. q. ij.niſi ꝯſcientia obliget. qꝛ credit mortale vel niſi intueniat ſacre diei ꝯtemptꝰ. Ale. tn̄ ſcd̓a ſcd̓e. in tractatu de adulterio tenet ꝙ ſi cognoſcit ꝓpter delectationem .ſ. explendam. ꝙ eſt mortale. Quod verum credo qn̄ interuenit ꝯtemptus ſacre diei ꝓpt̓talem delectationem ſatiandam. Et ſic concordatglo. que in ſumma. xxxiij. q. iiij. cum Ale. ꝯcordat.al̓s non. qꝛ circūſtantia que nō cadit ſub ſpāli ꝓhibitione non poteſt mutare ſpēm peccati niſi vt dictum eſt qn̄ rōne ꝯtemptꝰ. Nam nullo iure cauet̓ꝙ de p̄cepto nō cognoſcat̉ vxor in feſto. ſꝫ. c. xxxiij.q. iiij. ſunt de cōſilio. vtꝫ intuenti. ⁊ ſic etiam tenetRi. in. iiij. di. xxxij.¶ An poſſit ꝯmunicare qͥ reddidit? ℟. ẜm Ale. 30vbi sͣ. ⁊ Sco. in. iiij. di. xxxij. ꝙ ſic. nec de neceſſitate p̄cepti tenet̉ abſtinere. ſꝫ non debet ꝓpter reueretiam ſacramenti de bono ꝯſilio. niſi forte ſolēnitasaliud ſuaderet. vt dr̄ de pollutione. jͣ. Euchariſtiaiij. §. xxix. Idem tenet glo. in. c. ſciatis. xxxiij. q. iiij.de exigente. dummodo non cauſa ſatiande libidinis exegerit. ſꝫ tu breuiter dic. vt in. d. §. xxix. cumſequentibus.¶ Quinta dicitur qualitas perſone cum qua eſt Lconcubitus. vt non ſit menſtruata. vel vicina partui.¶ Sed nunquid peccat mortaliter qui cognoſcit.tempore menſtrui? ℟. ꝙ caſus dubius eſt int̓ docto. ſꝫ ſaluo meliori iudicio mihi videt̉ diſtingnendum vt colligo ex dictis ac rōnibꝰ theoliogorū iniiij. di. xxxij. Aut ex tali coitu poteſt fieri generatioꝓbabiliter: aut non. Si non. vtputa qꝛ ſenex velſterilis vel fluxum habet ⁊ hmōi. ⁊ tūc nō eſt peccatuꝫ mortale. nec in exigente. nec in reddente ẜmꝯmuniter docto. Nec ob. ꝙ illud Leui. xv. ⁊ Ezechi. xviij. dicit̉ preceptum morale. quia nō eſt morale reſpectu turpitudinis. al̓s eēt peccatum mortale etiam quando habet continuum ⁊ ad quantumcunqꝫ cuiuſcunqꝫ turpitudinis ire. quod eſtcontra docto. ꝯmuniter. Eſt ergo reſpectu periculi ꝓlis morale ſolum. facit. c. intelligentia. de verb.ſig. Si v̓o poteſt fieri generatio ꝓbabiliter. vt cuꝫnon habet continuum fluxum. vel eſt debite etatis etiam diſtinguo. aut conſiderat periculum ꝓlis .ſ. ꝙ poſſit generari leproſa que alio tempore generaret̉ ſana. ⁊ ꝯtemnit ꝓpter ſuam delectationemhabendam. ⁊ ſic peccat mortaliter tam exigens ꝙͣreddens iſto modo. Aut licet contemnat periculum ꝓlis. tamen exigit vel reddit ꝓpter fornicationem vitandam in ſe vel in alio. non principaliterꝓpter delectationem. ⁊ ſic nō peccat mortaliter taliter exigens vl̓ reddens. quia teuet̉ homo magisdiligere ſalutem ſuam vel proximum ꝙͣ bonumcorporis. proximi. aut non conſiderat periculum

⁊

26

25