Iber

nam variuꝫª ⁊ mutabile ſemper femina ꝓducit. vita: ſi īnocēs ⁊ integerᵇ actu. nam ſi vita bona defueritfide carebitᵉ: non .n. poteſt iuſticiaⁱcuꝫ ſcelerato hoīe habere commercium.I Dem.¶ Dicit ꝗd ſit pactū ⁊ vn̄ dicaturActum dicitur inter partesex pace conueniēs ſcripturalegibusʸ ac moribus comprobata:dictum pactuꝫᵍ quaſi ex pace factū.¶ Dem in eodem.¶ Hic iſidorus ponit ethymologiam iuris prout habetur in iure: n̄prout eſt generale nomen.Us dcm̄ʰ eſt a iure poſſidendo. hoc enim iure poſſideturquod iuſteˡ: h̓ iuſte quod bene: qd̓autem male poſſidetur: alienumᵏeſt: maleˡ auteꝫ poſſidet qui vel ſuismale vtitur: uel aliena preſumitᵐ.OAſcalis canonicis ſcī martini.¶ Quicquid fidelis offert eccleneoblatiōis noīe continet̉: ⁊ a ſecularibus poſſideri non debet.Auſa carpēſis plebis: ⁊ īfra.Ceterum primitieⁿ decime⁊ oblationes in ſolisº eccleſiarumbonis precipue numerantur. Oblationes vero dicimus quecunqꝫde proprijs ⁊ licitisᵖ rebus eccleſiea fidelibus offeruntur. quicūqꝫ igitur eas per poteſtatemq ſecularemobtinet: proculdubio contra deum⁊ ſanctorum patrum nititur ſāctiones. quinimmo ⁊ qui accipit: ⁊ quitradit raptor ⁊ ſacrilegusᶠ iudicat̉.A Lexander tertius.¶ Solus ſacerdos poteſt ſacramentum extreme vnctionis infirmo conferre. h. primo. In anno bſexti ſeruari debet loci conſuetudocircadiem ſancti mathie feſtandūdum tamen vigilia continuetur feUeſiuit. F. T. et infra. Nos¶ Litaqꝫ tibi. t. duximus rn̄den-

dum ꝙ ſacerdos vno preſente clerico ⁊ etiam ſolusᵉ poteſt infirmuꝫvngere. ¶ Feſtuꝫ vero beati mathie iuxta cōſuetudinē eccleſiaſticāvigilia eatenus precedat ut nec probixſeto nec pro quolibet alio mō inter ſe ⁊ ſolennitatem aliam diemadmittat. in qua vtiqꝫ vigilia niſivenerit in dominicaᵗ ieiunium celebretur. ipſuꝫ aūt feſtum ſiue fiat inprecedenti dieª ſiue in ſequenti: quiduo quaſiˣ pro vno reputātur: nullus error: ſꝫ conſuetudoʸ eccleſie teneatur. ¶ Eleſtinus tertius.¶ Per verbum ſtatuo ⁊ precipiodiffinitiua ſententia ferri poteſt.¶ N his que ambiguitatem cōtinent: ⁊ īfra. Innotuit ap.noſtro: ꝙ cuꝫ inter magiſtruꝫ. M.⁊ conuerſos hoſpitalis ſancti ſimpliciani ſuper eodem hoſpitali inpreſentia mediol. archiepiſcopi q̄ſtio verteretur: ip̄e archiepiſcopuspoſt cognitionem cauſe in prolatione ſentētie his verbis n̄ fuit vſus:talem partemᶻ condemno vel talēabſoluo ſed pronunciauit ita: ſtatuo ⁊ precipio: ⁊ infra. Y Attēdentes igitur ꝙ hoc verbum ſtatuorem perfectamᵉ ſignificat: ⁊ cumeffectu non verbotenus accipitur.Item ſecundū greg. quod precipiturᵍ imperatur: ⁊ quod imperaturneceſſe eſt fieri: ⁊ aliquando ſi nonfiat penam habet. ¶Conſiderantes nihilominus: ꝙ non debet aliquis conſiderare verba ſed voluntatem: cum non intentio verbis: ſꝫverbaᵍ intentioni debeant deſeruire: interpretamurˣ procuratoribusvtriuſqꝫ partis preſentibus ⁊ diffinimus ꝙ prefati archiepiſcopi verba tali forma prolata ꝑpetuo valiture ſnīe obtineant firmitatem.Nnocē. iij. patriarche grāden.¶ Beneficiuꝫ principis ratiſſimeinterpretari debet.

in teſtamentis mulier nō admittit̉. inſti. de teſta. §. teſtes. Ber.Uariū. C. de inoffi. teſta. filia. ⁊. argu. C. de inſti. ⁊ ſubſtitu. reprehendenda.Integer. qꝛ debet eſſe teſtis bone fame ⁊ ſine omni ſuſpitione .i. q. vij. teſtesinfamis repellitur. ſupra de teſtibus cogendis. preterea.c ¶ Fide carebit. non credit̉ iuramēto ſuo. ar. ij. q. vij. non pōt. Ber.d ¶ Iuſticia cum ſcelerato: cumſit virtus. xxxij. queſtione .i. cuꝫrenunciatur ⁊ eſt ſummum bonum in vita colere iuſticiā. xij..q. ij. cū deuotiſſimā.☞ Textus iuris ciuilis aliterIctum dicitudiffinit in. l. i. ff. de pactis. Abbas ſiculus.e ¶ Scriptura. ⁊ etiam ſine ſcriptura pactum fit. ſed hoc ideodicit quia ſepe īteruenit ſcriptura: ⁊ ad probationem pacti interponitur.ẜ ¶ Cegibus. aliter non valeretniſi ſecūdū leges fieret. ff. d̓ pactis iuriſgentiuꝫ. §. pretor ait: ⁊.C. e. ti. pacta. Ber.¶ Pactuꝫ. dicitur pactū durum vel plurium conſenſus īidem. ff. de pac. l. i. §. i.dictunDiffinitur hic ius non ꝓut eſt genęrale nomen ſed prout applicatur ad certam remquando dicitur habeo ius in tali re: tunc enim dicitur ius a iure poſſidendo. Et ita intelligiſtū tex. Sed capiendo ius generaliter dicitur a iuſticia ⁊ eſtars boni ⁊ equi. vt. l. i. ff. de iuſti. ⁊ iure. ⁊ iſtud generale nomen habet multas ſpecies ſulſe naturale ciuile ⁊ gentium .i.di. ius. ⁊. §. ſe. Ab. ſi.h ¶ Ius dictum. hoc enim iure: hec verba habes. xiiij. q. iiij.quid dicam in fi.i ¶ Quod iuſte. non tamē ecōuerſo ẜm leges: quia iure poſſidet qui mala fide p̄ſcripſit. nontamen iuſte. sͣ. de preſcrip. vigilāti: ſecus ẜm canones: quiaqui malam fidem habet non pͥſcribit. eo. ti. quoniam omne.k ¶ Alienuꝫ .i. alijs debitum.l ¶ Male autem. vt auari. xlvij. diſtī. ſicut hi. ⁊. xiiij. q. iiij.quid dicam.m ¶ Preſumit. id eſt inuadit.Bernar.Auſa. Primo d̓ciſe narrat factum. ſecundo diffinit ibi ceterum. Ab. ſi.n ¶ Primicie: quid ſint primicie dicitur. sͣ. de deci. c. i.o ¶ Solis eccleſiaruꝫ. ſed quicappellatur hic eccleſia? dominus albericus dixit ꝙ bona ipſa ſunt loci concluſi muro ad inſtar vacantis hereditatis que vicem perſone obtinet. ff. de acquiren. re. domi. hereditas: alij dicuntꝙ ſunt vniuerſitatis illius loci. ar. xij. q. ij. nulli liceat. Hug. dixit ꝙ res iſte ſūdei: ⁊ cū oīa eiꝰ ſint iſta tn̄ ſpālitas: ar. i. q. iij. ſaluator. xvi. q. i. in canonibus. xjiij. qō. viij. ꝯuenior ⁊. xvi. queſtione. vij. omnes decime. ſupra de decimis tua. ij.vbi dicitur ꝙ deus in ſignuꝫ vnniuerſalis dominij decimas ſibi retinuit: quarūrerum vſum dominus clericis conceſſit. r.p ¶ Licitis. ⁊ ēt de illicitis pōt fieri elemoſyna dūmodo trāſferat̉ dominiū ⁊ nōcompetat repetitio. xiiij. q. v. nō ſane. ⁊. c. ꝗ habetis. ⁊. §. ſe. ⁊ de hoc plene tractatur. sͣ. de deci. ex tranſmiſſa. Ber.Poteſtatem. xij. q. ij. nulli. ⁊. c. ꝗcūqꝫ. xvi. q. ij. decimas omnes.¶ Sacrilegus qui bona eccleſiarū rapiunt ⁊ inuadunt ſacrilegi iudicātur ⁊ abeccleſia ſunt puniendi. xij. q. ij. nulli liceat. sͣ. de foro ꝯpe. cōqueſtus: ⁊ nō ſolumſacrilegis: ſed ēt iude furi ꝯparantur. xxiij. q. iiij. quid ergo. Ber.eſiuit Duo ſunt dicta: vt patet in rubro. Secundum ibi feſtum vero.Quib .ſi.g ¶ Etiam ſolus. argu. ꝯtra in apoſtolo vbi dicitur īfirmatur quis in vobis: inducat preſbyteros eccleſie qui orent ſuꝑ eum. ſupra de ſacra vnc. capi. vno: ⁊ ſic videtur ꝙ debeant eſſe plures: quia pluralis locutio duorum numero ad minus contenta eſt. iiij. queſtione. iij. ver. vbi numerus: hoc in

tellige in neceſſitate que legem non habet: de conſe. di. i. ſicut: ⁊ sͣ. de conſue. quando.¶ Dominica. quoniā in dominica ꝑꝑ reuerentiam nō eſt ieiunium celebrandum. xxx. di. capitulo vlti. ſed in ſabbato precedenti ieiunādum eſt. sͣ. de obſer. ieniu ¶ Die. ſcilicet biſextili.x ¶ Quaſi pro vno: ⁊ideo quia pro vno reputantur in tempore reſtitutionis: licet de momento ad momentum fiatcomputatio. ff. de mino.deniqꝫ. §. minoreꝫ. ⁊. ff.de verborum ſignificatione cum biſextus: ⁊ ꝓpter hoc facit ad tituluꝫ.Et argumen. cōtra hoc.ff. de ſta. lib. l. iiij. §. ſtichus. no. ꝙ annus ſolaris habet. ccclxv. dies: ⁊ſex horas. ⁊ ſic quattuoranni habent vltra p̄fatūnumeꝝ dierū. xxiiij. horas que coadunate faciunt vnū dieꝫ ꝗ ſuꝑabundat oī qͣrto anno: ⁊ dr̄ biſextus: quia bis ſedetur ⁊ſtatur in vna littera calendarij: ⁊ hi duo diespro vno computantur:⁊ interſeritur quinto dieexeunte februario: hoc ēſexto calendas martij. ⁊ſequenti die debent vigilie beati mathie celebrari. vnde verſus. Biſextum ſexte martis tenuere calende. Poſteriore die celebrantur feſta mathie. Sed ponealiquem ſuſpenſum perannum: ⁊ eſt tunc annusbiſextus nunquid in vltima die poſſet celebrare videtur ꝙ non quia hiduo dies quaſi pro vnoreputantur: argu. hic ⁊.ff. eo cum biſextus: ⁊. ff.de mino. deniqꝫ. §. minorem. Lau. dixit contra. argu. l. dicētis quodſi libertas tibi relicta eſtſi anno ſeruieris: dies illa non computatur in anno ſed tantum. ccclxv. dies. fr̄. de teſta. li. cum heres. §. ſtichus: ⁊ ſatis videtur: quia cum ſit penanon debet ampliari: ſedpotius reſtringi. de peniten. di. i. pene. t.y ¶ Conſuetudo. ſuprade obſer. ieiu. conſiliumlxxvi. diſtinctione vtināN his Due ſunt partes. Secunda ibi. Attendentes. Abbas ſi.xi. di. catholica.culus.Partem condemno. huiuſmodi verbis non fuit vſus vel equipollentibus: quia illud ſufficeret. ff. de arbitris quid tamen. §. i. ſupra de appellationibus ad audientiam. ala. vnde videbatur non valere ſententia quianon continebat abſolutionem vel condemnationeꝫ. ij. queſtione. vl. §. diffinitiua. C. de ſen. ⁊ īterlo. om. iudi. preſes. Item nota ꝙ pars ſi preſenseſt ꝯdemnanda eſt: quis debeat ꝯdēnari dn̄s an procurator: de hoc plensdictum eſt ſupra. de ele. querelam.⁊ ¶ Rem perfectam. ſic. ff. quod quiſqꝫ iur. l. i. §. vltimo. de pe. diſtinctune. i. §. hec aūt verba. ff. de vſu. videamus. §. īfamia. C. de ſen. pal. l. vlt.⁊ .i. q. iij. §. notandum. in fi.ꝯ ¶ Quod precipitur. xiiij. q. i. quod precipitur.z ¶ Uerba intentioni. ſic. sͣ. e. intelligentia. ⁊. c. ꝓpterea: vbi de hoc: ⁊ i.y ¶ Interpretamur. que interpretatio generalis eſt ⁊ ius facit: ⁊ ab omniueſtione .i. marchion.bus obſeruanda eſt. ſupra titu. proximo inter alia. ⁊. C. de le. l. i. ⁊ interpretari debuit potius vt res valeret ꝙͣ periret ex quo in dubium reuocabaturff. de re. du. quotiens. ij. ff. de verborum obli. quotiens. ⁊. jͣ. eo. abbate.