Liber

uat: alterūª non ledat iusᵇ ſuū vnicuiqꝫ tribuat informatur. Sane diuerſas ꝯſtitutōesᶜ ⁊ decretales epiſtolas p̄deceſſoꝝ nr̄orū in diuerſadiſperſas volumina: quarum aliqua ꝓpter nimiam ſimilitudinēᵈ ⁊quedā ꝓpter cōtrarietatēᵉ non nulle etiam ꝓpter ſui ꝓlixitatē ꝯfuſionē inducere videbantur. alique vero vagabant̉ᶠ extra volumina ſupradicta que tanquā īcerte frequenter in iudicijs vacillabāt. Ad cōeꝫ⁊ maxime ſtudentiuꝫ vtilitatē ꝑ dilectūᵍ filiū fratrē raimundū capellanum ⁊ penitentiariū noſtrum illasī vnū volumē reſecatisʰ ſuperfluis

prouidimus redigēdas: adijcientes cōſtitutiones noſtras ⁊ decretales epiſtolas ꝑ quas nonnulla quein prioribus erāt dubia declarant̉ⁱvolētes igit̉ vt hac tantum cōpilatione vniuerſi vtant̉ in iudicijsᵏ ⁊in ſcholis: diſtrictius prohibemusne quis p̄ſumat aliam facere abſqꝫauctoritate ſedis apl̓ice ſpeciali.Rubrica De ſūma trinitate ⁊ fidecatholica.I Nno. in concilio generali.¶ Tractat de trinitate ⁊ ipſiꝰ operibus de fide ⁊ articulis fidei ⁊ deſacramentis eccleſie vbi etiaꝫ interſerit de ordine.

⁊ iure. l. iuſticia. §. i. ⁊ inſti. eo. ti. §. iuris precepta. ⁊ ſic ſunt intelligenda honeſte viuere quantum ad ſe: in his .ſ. que nobiſcum agimus: ⁊ que honeſtascirca matrimonium conſideratur. ff. de ritu nup. l. ſemper. xxxi. di. nicena. ⁊circa mores. ff. de tu. ⁊ cu. datis ab his. l. ſcire. §. pe. ⁊. §. vl. Ber.a ¶ Alteꝝ nō ledat. in his .ſ. q̄ circa alios agimus: vnde illud qd̓ tibi nō visfieri alijs nō facias ī prin. decretoꝝ di. i. hūanuꝫ genus ⁊jͣ. de ma. ⁊ obe. c. dilecti.b ¶ Ius ſuū vnicuiqꝫ. ſiue ſitena afficiendus ſiue premioremunerandus. di. iij. c. fi. ⁊jͣ. ti. proxi. c. firmiter. §. i. in fi.⁊ per hoc dicitur ſeruire deoſibi ⁊ proximo. ⁊ ſūmū bonū īvita eſt iuſticiā colere: ⁊ ius ſuuꝫ vnicuiqꝫ tribuere. xij. q. ij.cū deuotiſſimaꝫ ⁊ per hoc qd̓dicitur vnicuiqꝫ: dat̉ ītelligiqualiter debeat ſe habere erga ſuperiorē parē ⁊ ſubdituꝫ.c ¶ Cōſtitutiones. ꝯſtitutioquā pͥnceps facit ꝓprio motudecretalis epiſtola ē qn̄ reſpōdet ad ꝯſultationē. jͣ. de ſen. excō. c. ſi concubine.d ¶ Similitudinē. idē dicit īperator ⁊ eandē cām aſſumit.C. de nouo co. cōpo. in. iij. conſti. in prin.¶ Contrarietateꝫ. ⁊ ideo cōpilatio antiqua non fuit legitime ordinata: qꝛulla contrarietas debet eſſe in iure. C. de ve. iu. enu. l. tāta. §. ꝯtrariū: ideoin prę. cōpilatione nullū debet contrariū reperiri.f ¶ Uagabātur. quas videbitis per titulos collocatas: iſte nō erāt ī antiquācōpilatiōe: ⁊ ſūt iſte. jͣ. de ſer. nō or. miramur. jͣ. d̓ biga. a nobis. ⁊ ita d̓ alijs.¶ Per dilectū filiū fratrē raimūdū. ⁊ recte ⁊ ordinate. d̓bēt enī tal̓r cōpilari decretales vt ordo tꝑoꝝ ipſaꝝ ex illaꝝ cōpoſitōe ⁊ diſpoſitōe clareſcat: primis in prīo loco poſterioribus ī ſcd̓o ponēdis: vt. C. d̓ no. co. cōpo. ī prīa ꝯſtiin pͥn. qd̓ ꝗdē ſeruatur in pn̄ti cōpilatione: ſed in antiqua non: ⁊ qui eas cōponunt: non ſolū debent eſſe glorioſi doctrina legū: ſed experientia rerū: vtC. eo. ti. conſti. ij. vnde per ordinationē iſtius cōpilationis ſcietis quis illoꝝquoꝝ tēpore conſtitutiones concilia decretales edita ſunt: preceſſit.h ¶ Reſecatis. pōt ergo dn̄s papa derogare ꝯſtitutōibus p̄deceſſoꝝ ſuoꝝ nōob. ꝙ par in parē non habet īperiū. ff. de arbi. l. nā magiſtratus ⁊ eſt no. qꝛeadē perſona cenſetur cū eo cui ſuccedit: ⁊ nemo pōt ſibi hanc legē īponerene liceat ſibi a prima voluntate diſcedere. ff. de lega. iij. l. ſi quis in prin.i ¶ Declarātur. jͣ. de regula. ſtatuimus que exponit illā conſulti.t ¶ In iudicijs. ſic ergo vt̓ ꝙ oībus decretalibus iſtis vti poſſumus in iudicijs: qꝛ indefinita eꝗpollet vniuerſali. xix. di. ſi romanoꝝ. ⁊. jͣ. de priuile. qꝛcirca. ⁊. ff. de ſerui. ſicui. ff. de ſer. vr. pre. l. ſi ſeruitus. ⁊ ita nō ē hic aliqua indulgētia ſiue diſpēſatio qd̓ falſuꝫ eſt īmo multe ſunt: ⁊ īdulgētia nō dꝫ trahiad ꝯn̄tiā. vij. q. i. petiſti. ⁊ īſti. de iu. na. §. plane dicas ꝙ ꝓpter vnā decretaleꝫ vel duas aūt plures nec plus nec minus ē: ⁊ ē ſi. de ꝯſe. diſt. ij. reuera. vbidicit ꝙ oēs illi ꝗ māducauerūt de māna illo: qd̓ pluit filijs iſrael in deſertomortui ſunt. ⁊ tn̄ caleph ⁊ ioſue nō fuerūt mortui ī deſerto. īmo intraueruntterrā ꝓmiſſionis. lxxvi. di. ieiuniū. ⁊ ita modicū nō nocet. nā modica res nōīducit ſimoniā. jͣ. de ſimo. ⁊ ſi qōnes ar. ꝯͣ qꝛ ꝓ modica re dat̉ actio furti. xiiij.q. vlti. c. vlti. ⁊ ꝓ ſex ſolidis tm̄ cōmittit̉ ſimonia. jͣ. de ſimo. ex tue fraternitatis: ⁊ ꝓ vna gallina cōmittit̉ furtū. īſti. de reꝝ di. §. gallinaꝝ. ſo. dic in talibus affectus ⁊ ītentio cōmittētis ꝯſiderat̉. vel dicas qd̓ dicit ī ſcholis: referad decretales illas que ꝯtinēt īdulgentiā ſiue diſpēſationē: qꝛ ille debēt legiin ſcholis: vt per doctrinā ſciatur vbi ⁊ quādo ſit diſpēſandū: q̄ vero ius cōeꝯtinēt: referunt̉ ad vtrūqꝫ qꝛ illis vtimur ī iudicijs ⁊ ī ſcholis. Si v̓o decretalis aliqua decetero īueniat̉ extra cōpilationem iſtā: quid fiet: tene qd̓ dicit̉. jͣ.de fide īſtru. c. paſtoralis. Hic precipit papa vt tm̄ hac cōpilatione vniuerſivtātur. Quid erit ſi aliꝗ vellent vti ⁊ legere priorē; dico ꝙ illi eſſent excōicādi ꝗ faciunt ꝯͣ mandatuꝫ principis. jͣ. de ma. ⁊ obe. ſi ꝗs. ⁊. xxv. q. i. generali.℟ica. De ſumma trinitate ⁊ fide catholica. Qm̄ oē qd̓ non eſt ex fide peccatūeſt. xxviij. q. i. §. i. ad roma. xiiij. ⁊. jͣ. de p̄ſcrip. qm̄ oē. ⁊ ordo noſtre reparationis a fide ſumpſit exordiū: iō de fide ca. pͥmo ē agendū. Et qꝛ ī fide prīo īſtruidebemus vt ſic ad baptiſmū creduli veniamꝰ. de ꝯſe. di. iiij. ante baptiſmūvidēdū eſt ergo quid ſit fides prout hic accipitur: ⁊ quot modis accipiatur fides. ⁊ quot ſint ſpecies fidei: ⁊ quot articuli: quod premiū credentium. ⁊ quſit pena non credentium. Fides enim multis modis dicit̉. Dicit̉ fides qr̄qꝫ idē quod ſacramentū bap. xlv. di. de iudeis. ⁊. jͣ. de bap. ⁊ eius effec. debitum. Itē dicit̉ fides caſtitas thori. xxvij. q. ij. coniuges. ⁊. jͣ. de iureiur. quemadmodū. ⁊ eſt vnū de tribus bonis matrimonij. e. cauſa. ⁊ q̄ſtione. omne itaqꝫ. Itē dicitur fides ſecuritas ſiue pactum que etiam hoſti ſeruanda ē. xxiiij.qō. i. noli. Itē dicitur fides quandoqꝫ ꝯſcientia. jͣ. de reſt. ſpo. litteras. ⁊. jͣ. d̓p̄ſcrip. quoniā oē quod non eſt ex fide .i. ex ꝯſcīa. de pe. diſt. iij. querat. §. Iteꝫillud ambroſij. Item dicitur fides credulitas ſecundum quam credimus idquod non videmus. fides enim eſt de re non viſa. de pe. diſt. iiij. ī domo. vn̄etiam dicitur: fides non habet meritum cui humana ratio prebet experimentū. Itē dicit̉ fides ꝓmiſſio. inſti. de reꝝ di. §. vendite. Item alio modo dicitur

fides collectio articuloruꝫ. vt hic. ⁊. xxiiij. q. i. hec eſt fides. preterea ⁊ inpſalmo dicitur: hec eſt fides ca. quaꝫ niſi ⁊c. Item dicitur fides equitasin actionibus conſiderata. inſti. de actio. §. actionū quedā ſunt bonefidei: quedaꝫ ſtricti iuris. Fides vero ſic deſcribitur ab apoſtolo in epiſtola ad hebreos: prout hic ſumitur: fides eſt ſubſtantia rerum ſperandarūargumentum non apparentiuꝫ ⁊ dicitur ſubſtantia ſperandaruꝫ rerum: quia ſperare debemus quod dictum eſt aprophetis eſſe futuꝝ: argumentū non apparentiū dicitur: quia per prophetias iaꝫ completasdebemus habere argumentum .i. probationeꝫnon apparentem de futuris ꝯplendis .ſ. de dieiudicij ⁊ de fine mundi.Sed videtur ꝙ diffinitio iſta non ſit bona: qꝛvera diffinitio ꝯuertibilis debet eſſe cū ſuo diffinito. ſed hec non eſt conuertibilis qꝛ ſpes ſimiliter eſt ſubſtantia ſperandarum rerum. vnde videtur inferendum: ꝙ fides eſt ſpes quod eſt falſum. Item hec diffinitiovidetur loqui tantum de futuris. cum fides ſit taꝫ de preſentibus ꝙͣ depreteritis ⁊ futuris: eo ꝙ habet ſe ad omnia. ad preterita: quia credendum eſt Chriſtum fuiſſe natum ⁊ paſſum. ad preſentia: quia credenduꝫeſt quod ipſe ſit qui in altari quotidie conficitur. ⁊ ad futura quia credere debemus ipſum venturum ⁊ iudicaturum viuos ⁊ mortuos: ⁊ ita videtur eſſe inſufficiens iſta diffinitio: ⁊ licet diuerſa tempora comprehendat: vna tamen fides eſſe videtur. vnde ſatis poteſt dici ꝙ non eſt veradiffinitio: ſed quedam notificatio fidei ab apoſtolo dicta. Poteſt auteꝫmagiſtraliter diffiniri. Fides eſt voluntaria certitudo abſentium infra ſcientiam ⁊ ſupra opinioneꝫ conſtituta. Scientia enim habet cognitionem: fides vero non. vnde dicit Auguſtinus. fides eſt credere quodnon vides: de peni. diſtinc. iiij. in domo. ¶ Species autē fidei ſunt duevna eſt formata quam habent boni ⁊ ſancti. eſt ⁊ alia informis: quā habent mali ⁊ etiam demones ⁊ infideles: ⁊ exiſtentes in mortali peccato⁊ fides eorum caret forma. prima eſt virtus a qua dicuntur fideles quicunqꝫ baptizantur. de conſecra. diſtinc. iiij. ꝙ autem apud. ⁊ talis fidesdicitur informata charitate. vnde ſic poteſt diffiniri: fides eſt qualitasqua quis credit quod diligit: charitas dignior eſt penes quam conſiſtitomne meritum: ⁊ eſt fons viuus cui non communicat alienus. ſcilicet afide. jͣ. de regu. licet in fi. ⁊ de peni. diſtin .i. omnis qui non diligit. §. itēvt chriſtus ait. vnde dicitur fides noſtra eſt virtus quam charitas communicatur. vnde dicit Auguſtinus. fides que per dilectionem operatur eſt fundamentum omnium virtutum .i. q. i. cū paulus. ⁊ a poſtolusita diffinit: hec eſt fides que per dilectionem operatur: de pe. diſt. ij. §.item ſine charitate: ⁊ non ea que demonum eſt. qua credunt ⁊ contremiſcunt. De fide informata charitate dicit abacuch ꝓpheta iuſtus meus ex fide viuit. Fides noſtra eſt eadem in ſubſtantia cum fide antiquorum vt dictum eſt: quod probat euangelium. turbe autem que precedebant ⁊ que ſequebātur clamabant dicentes oſanna filio dauid. Diſtāttamen in qualitate: quia quod ipſi credebant de futuro: nos credimusde preteritis .ſ. chriſtum natum ⁊ paſſum. Principales auteꝫ articuli fidei noſtre ſunt ſeptem ẜm ꝙ ſeptem ſunt dona ſpirituſſancti: quosquilibet chriſtianus ſcire tenetur clerici explicite. laici implicite: ⁊ credere ſicut tenet eccleſia ⁊ ſunt hi: incarnatio ſiue natiuitas. baptiſmus:paſſio chriſti ſiue mors eius: deſcenſus ad inferos: reſurrectio: aſcenſusin celum: aduentus eius in iudicium de quibus habes in prima conſtitutione firmiter: pro quibus Ioannes in apocalipſi legitur fleuiſſe vbidicitur: vidi librum ſignatum. vij. ſigillis formam imprimentibus in celo ⁊ in terra ⁊ apud inferos: ⁊ nemo fuit dignus aperire librum niſi leode tribu iuda. Scd̓m quoſdā theologos ſunt. xij. ar. fi. propter. xij. apoſtolos: qui eadem hora inſtinctu ſpirituſſancti ſymbolū compoſuerunt.vnde dicitur ſymboluꝫ a ſyn quod eſt ſimul ⁊ bolus quod eſt morſellus:quia vnuſquiſqꝫ apoſtolorum ſuum morſellum ideſt partem ſuam appoſuit: ⁊ eſt aliud ſymboluꝫ maius: quod cantatur in miſſa in nicena ſynodo factum propter grecos qui non credebant ꝙ ſpirituſſanctus procederet ab vtroqꝫ. de conſecra. diſtin. v. c. vlti. ⁊ penulti. Eſt ⁊ tertium ſymbolnꝫ athanaſij: quicunqꝫ vult. quod cantatur in prima. iſtud poteſt appellari quartum ſymbolum: ⁊ ita ſunt modo quattuor ſicut quattuoreuangeliſte: ſed verius eſt ꝙ articuli veri tantum ſunt. vij. de quibus dictum eſt. ¶ Premium vero credentium eſt vita eterna. ¶ Pena vero non credentium eſt gehenna perpetua iuxta illud: hec eſt fides catholica: quam niſi quiſqꝫ fideliter firmiterqꝫ crediderit: ſaluus eſſe non poterit: ⁊ qui crediderit ⁊ baptizatus fuerit ſaluus erit. jͣ. de bapti. ⁊ eiꝰ effectu: maiores. Bernardus.