Liber

prauitateª ꝓuide ſcā eſt: in eiſdē litteris ꝯtinetur: ⁊ infra. Mandamus: quatenus ſi pͥmiſſisᵇ veritasſuffragatur cōpoſitionē eādeꝫ ad īplere curetis. ¶Deꝫ vniuerſisabbatibus ⁊ p̄latis ac ꝯuentibus ⁊clericis ī ꝯſtātino. dioce. ꝯſtitutis.¶ Collatio eccl̓ie alteri fcā ꝑ legatū ⁊ ꝑ papā ꝯfirmata ius dioceſani ledit.Ua nobis patriarcha conſtātinopolita. cōqueſtione monſtrauit: ꝙ cū quidā veſtrum ſumentes occaſionem ex eo ꝙ. I. p̄ſbytercardi. tūc ap. ſe. legatus quibuſdaꝫalijs eccleſijs ⁊ clericis in ſpiritualibus ⁊ tēꝑalibus cōtulit monaſteriaeorūdē: ipſi patriarche obedire recuſant ⁊ ei de iuribus patriarchalibus reſpōdere: ī ſue p̄ſūptionis adiutoriū inducentes cōfirmationesˡhuiuſmodi collationuꝫ a ſe. ap. impetratas. y Cū igitur noſumus iura q̄ dioceſanis debent̉ ꝑ collatiōesſeu confirmationes p̄dictas minuiſeu ledi: mādamus quatenus occaſione huiuſmodi non obſtante ipſipatriarche reuerentiam ⁊ obedientiam exhibere curetis: eiqꝫ de iuſticijs ſuis integre reſpōdere.¶ Liber tertius.Rubrica De vita ⁊ hone. clericorū.EX concilio maguntino.¶ Cum celebratur diuiſus eſſe debet derus a populo.T layciº ſecusᵉ altarequādo ſacra myſteria celebrant̉ ſtare vl̓ſeder̄ īter clericos nōp̄ſumāt. ¶ Sed ꝑsilla que cācellis ab altari diuiditur: tm̄ pſallentibus pateat clericis. ¶ Ad orādum vero ⁊

cōicandum laycis ⁊ feminis: ſicutmosᵍ eſt pateāt ſancta ſanctorumᵖ.QX concilio maticen̄.Breue ē nec pōt breuiꝰ ſūmLerici armaᶠ portantes ⁊ vſu.rarijᵏ excommunicentur.EX concilio pictauien̄.¶ Preſbyter habens populumdebet habere clericū qui ſecum cantet ⁊ in alijs hic expreſſis eū iuuetT ꝗſqꝫ p̄ſbyter ꝗ plebemᶠ regit: clericūᵐ hēat qui ſecum cātet: ⁊ epiſtolāⁿ ⁊ lectioneꝫ legat: ⁊ ꝙpoſſet tenere ſcholasº ⁊ admonereſuos parochiāos vt filios ſuos adfidemᵖ diſcendam mittant ad eccleſiam: quos ipſe cum omni caſtitateerudiat.GRegorius. ix.¶ Non poteſt breuius ſummari.I quis ex clericisq comam relaxaueritᶠ anathemaᵍ ſit.GX concilio carthaginenſi.Greue ē ⁊ non aliter ſummaLericus neqꝫ comaꝫ nutriatⁱneqꝫ barbam.AX concilio triburicenſi.¶ Clericus nō in ſacris nec profeſus pōt vxorē ducere ſꝫ iterū tōdebitur ſi vult gaudere pͥuilegio clericali: vel diſpenſatiue tenere beneficium. h. dLericꝰ ſi tōſura dimiſſa vxoreꝫ acceꝑit: ꝗ ꝗdē ſit ſine graduʸ nec monaſterio a ꝑentibꝰ traditusˣ vxorē ꝑmittat̉ hr̄e ⁊ iterū tondeat̉ʸ nec ī vita ſua vxorem dimittere audeat.ALexander. iij. cātuarien̄. archiepiſcopo.¶ Clericꝰ dꝫ tōſurā deferre ⁊ ſi nōuult pōt īuitꝰ a ſuo ſuperior̄ tōderi.Lericisᶻ ⁊ īfra. Clerici qui comā nutriūt ⁊ barbaꝫ: ēt inuitia ſuis archidiaconis tondeantur.

decetero on̄dere inſtr̄ꝫ cōpoſitionis poſtqͣgrioape in qͣ ꝯtineturtenor cōpoſitiōis. ar. ꝙ ſic. sͣ. de fi. i.. ſi ꝗs in aliquo: ſꝫnō credo ꝙ decetero expediat oneceſſitate cū auctoritate pape trāſcriptū ſit ⁊ redactū. de teſta. publi. ⁊. jͣ.de p̓uil. cū olim eſſemꝰ. ar. ⁊ sͣ. d̓ fioc nō.d̓ verb. ſig. abbate.aj ¶ Sicut ſine prauitate. ꝑ iſtaverba q̄ ī ꝯfirmatiōibꝰ ꝯditiōaliter ītelligunt̉. vt dcm̄ ē. sͣ. c.ꝓxi. dubitabat̉ an teneret cōpoſitio qꝛ nō videbat̉ eā ꝯfirmaſſe ſimpliciter. vn̄ eā ẜuare tenebāt̉: ſꝫ errabāt: qꝛ illud ītelligicū papa ꝯfirmat ea q̄ nō videt.⁊ iō dic̄ in ꝯfirmatiōibꝰ ſic̄ ſineprauitate. ſꝫ qn̄ cognoſcit de cōpoſitiōe ⁊ videt ea q̄ ꝯfirmat tc̄lꝫ illa v̓ba ponātur ī ꝯfirmatiōen̄ ītelligūt̉ ꝯditiōal̓r ſꝫ cātiue ⁊ſic ītelligit̉ ſic̄ ſin̄ prauitate fcāfuit ꝯpoſitio .i. qꝛ ſine prauitateb ¶ Si pͥmiſſis v̓itas .i. cōpoſitio tal̓r fuit icā ⁊ ꝯfirmata tenore ꝯpoſitionis inſerto: qꝛ ꝑ hocapparet ꝙ ip̄aꝫ approbauit: vnde mandat eam ſeruari.S¶A Secūda pars ibi: cumnobis. Cōis diuiigitur. ab.ci ¶ Cōfirmatiōes. in forma cōmuni: qꝛ non dꝫ inde procedereiniuriarū occaſio vn̄ iura naſcūtur. C. vnde vi. meminerint. jͣ.de accu. qͣliter ⁊ qn̄. ⁊ qꝛ ſi ſuaiura vnicuiqꝫ ep̄o nō ẜuant̉ ꝗdaliud eſt ꝙͣ vt ordo eccleſiaſticꝰꝯfundat̉: vt. xi. q. i. ꝑuenit. necfuit intētio dn̄i pape ꝑ cōfirmationē huiuſmodi aliꝗd ſubtrahere ep̄o dioce. nec ēt ꝑ collationē cardinalis. īmo remanet iusſaluū dioceſano ep̄o. jͣ. de reli.do. c. ij. ⁊ dicit papa nec honorē meū deputo in quo fr̄es meos honorē ſuū ꝑdere cognoſcovt. xcix. di. ecce. Et ſic pꝫ ꝙ perꝯfirmationē hmōi ius alteriusnon tollit̉. ſic ēt lꝫ papa recipiataliquē ſub ſua ꝓtectione: nō ꝓpterea eximit̉ a iuriſditione ſuiep̄i. jͣ. de p̓ui. ex ꝑte. ſic lꝫ aliquiaſſumant̉ in ꝯfraternitate hoſpitalarioꝝ ſiue tēplarioꝝ noneximūt̉ a iuriſditiōe ſnoꝝ ep̄oꝝjͣ. de p̓uil. cū ⁊ plātare. §. pe. ⁊c. ex tuarum. ⁊. c. pe. Ber.℟ica De vita ⁊ honeſtatecorum Quia. sͣ. viſum ē de iudicijs ⁊ iudices maxīe clerici n̄debent eſſe in peccato maximecum iudicant. iij. q. vij. iudicet. ideo poſt tractatū iudiciorum ſubijcit̉ qualiter clerici debeant ſe hr̄e in vita ⁊ honeſtate vt ſic vitent oēm maculā peccati. Itē pōtcōtinuari: vt. sͣ. in ꝓemio continuatur.laici. Laici prope altare vel in choro dum officia celebranturſtare nō dn̄t. ſꝫ cā orādi ire vel accedere pn̄t. h. d. vl̓ ſic vt ī rubro.Tria ſunt dicta ſcd̓m ibi: ſꝫ ꝑs. tertiū ibi ad orādum. ab. ſi.d¶ Ut laici. ſupple ſtatuimus.e ¶ Secus altare. laici .n. ibi ſtare non debēt. ſꝫ tm̄ clerici vt liberiꝰ intēdāt diuinis officijs: vt de cō. di. ij. ſacerdotū. ꝯſecrate .n. mulieres incenſum circa altareportare n̄ dn̄t. xxiiij. di. ſacratas. ⁊ ī. c. n̄ liceat. ⁊ d̓ cō. di. i. i ſcā. ⁊. jͣ. ti. ꝓx. c. i. ī fi.¶ ¶ Sed ꝑs illa .i. chorus eſt quo morātur clerici ad cātandū ꝗ diuiditur ab alteri ꝑ cācellos ut pꝫ ꝑ exemplū in eccleſia bonon̄. ⁊ locus ītra cācellos appellat̉ ſacrariū. vnde inſacrati hoīes ibi ſacrata vaſa ꝯtingere nō debēt. de cō. di. i. in ſcā⁊ appellatur ſacrariū diaconion: eo ꝙ diaconus miniſtrat ibi altari. xxiij. di. nōoportet. dr̄ ēt pͥſbyteriū de cōſe. di. ij. ſacerdotium.g ¶ Sicut mos. ē ⁊ ita eſt h̓ ar. ꝓ ꝯſuetudīe. al̓s ponūt ſcā .i. maior ꝑs eccl̓ie ſiuecorpus. h ¶ Sancta ſanctoꝝ. in qua ſūmus ſacerdos intrabat: ſed hodielaici ⁊ femine ad orādū ⁊ cōicandū tm̄ pn̄t intrare.¶ Lerici. Pro ſummario nota quod armorum delatio cleritis eſt inhibitatanrum ꝙ ꝯͣfacientes grauiter peccāt: hoc colligitur ex eo qꝛ tale delictūeſt excōicatiōe dignū vt hic: ſed excōicatio nō īfertur niſi ꝓ graui crimine ut ī. c.nullus. ⁊ in. c. nemo. xi. q. iij. ab. ſi.i ¶ Clerici arma. clerici arma portare non debēt. xxiij. q. vl. clerici. ⁊. c. quicūqꝫ

ſine iuſta cā. Iuſtam cām intellige ſi per loca periculoſa tranſitum faciatunc poſſunt portare arma ad terrorem latronum lꝫ ꝑcutere non debeatar. xxiij. q. iij. maximianus. aliter portare non debent ⁊ ſi tertio adnnon deſtiterint perdunt priuilegiū illius canonis. xvij. q. iiij. ſi ꝗs ſuad.te. ⁊. jͣ. de ſen. ex. in audientiam. ⁊. c. contingit. ij.Uſurarij. hoc intege de laicis ꝗ ſūt excōicadi niſi reſtituant vſura.jͣ. de uſu. p̄terea ⁊ cleriab officio ⁊ bn̄ficio ſidendi vt ibi dicit̉. ⁊ rexlendi ſunt etiā atibꝰ. jͣ. de exceſ. p̄la. i.dilectos. ⁊ ēt deponi⁊ſi de hoc ꝯuincant̉. xl.di. qm̄ multi. ⁊ nihilonus excōicādi ſunt ſi easnon reſtituant.T quiſqꝫ. plebē. ipopulū queciſit eccleſia ſiue plebs ſiuecapella: vt. sͣ. de fi. p̓ſby.propoſuit.m ¶ Clericū hēat. ar. qeccl̓ia dedicari nō d̓ꝫ niſidos pro duobꝰ ad miſufficiat clericis .i. q. ij.placuit: ⁊ d̓ ꝯſ. di. i. nēcn ¶ Epiſtolā. ſic accdꝫ legere epiſtolā. conxxxiiij. di. ſi ſubdiacohoc intellige inte ī eccleſijs illis: ubi nonſūt ſubdiaconi. al̓s ītege ẜm illud. lxix. di.videmꝰ. nec diaconꝰ etiāepiſtolā legere dꝫ qꝛ videretur ab ordine ſuo recre. lxxiiij. di. ſi qui clerici.ar. d̓ con. di. i. c. i. ⁊. ij. infi. ⁊. xcij. di. in ſcā. ſed pone ꝙ ibi nō ſit ſubdiaconus: ſꝫ p̄ſbyter diacon⁊ acolitꝰ ꝗs dicet epl̓amacolitus: ⁊ diaconꝰ dicaeuāgeliū qd̓ ē ēſꝫ ſi acolitꝰ dixit ꝓdiaconꝰ dicat epl̓am. vi.o ¶ Scholas. docendopueros pſalteriū ⁊ cātar̄.¶ Ad fidē .i. ſymbolum.i. credo ī deū pr̄eꝫ qd̓ antiquitus ante baptiſmumdidicerāt baptizandi decon. di. iiij. ante viginti⁊ .x. q. i. placuit.quis ex clericis.Myſtud c. bis. xiij.di. ſi quis ex clericis.r ¶ Relaxauerit. habitū ſemel ſuſceptū nō dꝫ dimittere. xx. q. iij. procliuisniſi ex iuſta cā. jͣ. e. clerici. vnde cū ꝗdā reprehenderet̉ a papa: reſpōdit. verſus. Tutiꝰ vt peterē laici ſub imagine romam. Fas fuit vt ſinerē luxuriarcomam. Ber. s ¶ Anathema ſit .i. fiat. non enim eſt excontus ipſo iure. xxx. di. quaſi per totum.Lericus. nutriat. niſi ex iuſta cā. vt dcm̄ ē ī ꝓxi. c. ⁊. jͣ. e. clerici. imodetōſo capite ⁊ patētibꝰ auribus īcedere dꝫ. xxiij. di. non liceat.CAus. Legitur duobus modis. primo ꝙ principium ⁊ finis ſſſum: mediū vero ponat aliū: ⁊ ẜm hūc intellectuꝫ. h.Si clericꝰ nō in ſacris ꝯͣhat mr̄imoniū vxorē nō dimittit ⁊ ſi ꝓfeſſus ꝯpatſeparabit̉ ab vxore ⁊ iterū condebit̉. ⁊ legit̉ ſcd̓o mō vt vnū caſum ponatiſte modus eſt magis lr̄e ꝯſentaneꝰ ⁊. h. d. in ſumma vt in rubro. ab. ui.u ¶ Sine gradu ſacro. ſi. xxxij. di. ſi quis eorum.¶ Traditus. ſi enim traditus fuiſſet ita ꝙ monachus eēt non poſtet hervxorem quam poſtmodū accepiſſet al̓s non prohibetur redire ad ſecuium.jͣ. de regula. ⁊ tranſe. ad reli. cum ſimus. ⁊. xx. q. i. quam progenitores.xxxij. diſ. placuit ſeriatim. ſi quis vero.y ¶ Tondeatur. ar. ē h̓ ꝙ clericꝰ ꝯiugatꝰ dꝫ portare coronā. arg. ad hoc. xx.q. iij. eos qui: ⁊. c. ꝓcliuis: ſed ar. ꝯͣ. jͣ. de cle. ꝯiug. Io. vbi. de hoc.¶Cericis. capitulū iſtud ponitur. xxiij. di. clerici. ⁊ ē ꝑs illius. jͣ. ne cieLri. vel mo. c. clericus.¶ Inuiti. arg. ꝙ aliquis cogenis eſt ad bonum ⁊ ad id precipue quod iā ſuſcepit. xlv. di. de iudeis. in ſi.⁊. jͣ. de bap. ⁊ ei effec. maiores v̓ſus finē. al̓s nēo dꝫ compelli ad bonū: ve