Liber

Ouit illeª ꝗ nihil ignorat: etCīfra. Non putet aliꝗs ꝙ iuriſditioneꝫ illuſtris regis francoruꝫ ꝑturbare aut minuere intendamus:cuꝫ ipſe iuriſditioneꝫ noſtrāᵇ nec velit nec debeat īpedire. Sed cuꝫ dominus dicat in euāgelio: Si peccauerit in te frater tuus vade ⁊ corripe euꝫ inter te ⁊ ipſuꝫ ſoluꝫ: ſi te audierit lucratus eris fr̄eꝫ tuū: ſi te nōFaudierit adhibe tecum vnū vel duos: vt in ore duorū vel triuꝫ teſtiūſtet oē verbum. Quod ſi non audierit: dic eccleſie. ſi autē eccleſiā nonaudierit: ſit tibi ſicut ethnicusᶜ ⁊ publicanꝰ: ⁊ rex anglie ſit paratus ſuficienter oſtendere ꝙ rex francorūpeccatᵇ in ipſum ⁊ ipſe circa eū ī correctione ꝓceſſitᵉ ſecunduꝫ regulameuangelicā: ⁊ tandē quia nullo modo ꝓfecit: dixit eccleſie quomō nosꝗ ſumus ad regimen vniuerſaliseccleſie ſuꝑna diſpoſitione vocatimandatuꝫ diuinū poſſimꝰ non exaudire: vt nō ꝓcedamꝰ ſcd̓ꝫ formāipſius: niſi forſitā ip̄e corā nobis vl̓legato noſtro ſufficientē ī contrarium rationē on̄dat. Nō .n. intendimusᶠ iudicareᵍ de feudo cuiꝰ ad ipſuꝫʰ ſpectat iudiciū: niſi forte iuri cōmuni ꝑ ſpāle priuilegiuꝫ vel cōtrariā ꝯſuetudinēᵗ aliquid ſit detractū.ſed decernere de peccato cuius adnos ꝑtinet ſine dubitatione cenſura: quaꝫ in quēlibet exercere poſſumus ⁊ d̓bemus. ¶ Nō igitur iniurioſū ſibi dꝫ regia dignitas reputare ſi ſuper hoc apoſtolico iudicio ſecōmittat: cū valentinianus īclytusīperator ſuffragāeis mediolan̄. eccleſie dixiſſe legatur: talē in pontificali ſede conſtituere procuretis cui⁊ nos ꝗ gubernamus īperiū ſyncere noſtra capita ſubmittamꝰ: ⁊ eiꝰmonita cū tanquā hoīes deliquerimus ſuſcipiamus neceſſario velutmedicam̄ta curantis: nec ſic illd̓ humilimū omittamus quod theodoſius ſtatuit īperator: ⁊ carolus īnouauit de cuius genere rex ipſe noſcitur deſcēdiſſe: ꝗcunqꝫ videlꝫᵏ liteꝫ

habēs ſiue petitor fuerit ſiue reus:ſiue initio litis vel decurſis tēporūcurriculis: ſiue cū negociū ꝑoraturſiue cū iā ceperit ꝓmi ſnīa: ſi iudiciuꝫ elegerit ſacroſancte ſedis antiſtitis: ilico fine aliqua dubitatione etiaꝫ ſi pars alia refragetur ad ep̄orūiudiciū cū ſermone litigātiū dirigatur. Cū .n. nō hūane cōſtitutiōi ſeddiuine potiꝰ īnitamur: qꝛ ptās nr̄anō ē ex hoīeⁱ ſed ex deo: nullus quiſit ſane mētis ignorat: quī ad offm̄nr̄ꝫ ſpectet de quocūqꝫ mortali peccato quēlibet corrigereᵐ xp̄ianū: ⁊ ſꝫcorrectionē ꝯtēpſerit ꝑ diſcretionēeccleſiaſticaꝫ cohercere. Sed forſādicetur ꝙ aliter cū regibusⁿ ⁊ alitercū alijs ē agēdū. Ceterū ſcriptū nouimus ī lege diuina: ita magnuꝫº iudicabis vt paruū: nec erit apud teacceptio ꝑſonarū: ⁊ infra. Licet auteꝫ hoc modo ꝓcedere valeamꝰ ſuper quolibꝫ crimīali peccato vt peccatorē reuocemꝰ a vicio ad virtutēab errore ad v̓itatē: p̄cipue cū contra pacēᵖ peccat̉ q̄ ē vinculū charitatis. poſtremo cū inter reges ip̄os reformata fuerīt pacis federa: ⁊ vtrīq pͥſtito ꝓprio iuramēto firmata:que tn̄ vſqꝫ ad tp̄s pretaxatū ẜuata n̄ fuerīt: nūquid nō poterimus d̓iuramenti religione cognoſcere qd̓ad iudiciū eccleſie nō ē dubiūq ꝑtīere vt rupta pacis federa reforment̉Ne ergo tātā diſcordiaꝫ videamur ſub diſſimulatione fouer̄: predicto legato dedimus in preceptisvt niſi rex ipſe vel ſolidam pacemcum predicto rege reformet: vl̓ ſalteꝫ humiliter patiatur vt ideꝫ abbas ⁊ archiep̄s bituricen̄. de plāoˡcognoſcāt vtrū iuſta ſit q̄rimoniaquā cōtra eā ꝓpōit corā eccleſia rexanglorū vel eiꝰ excceptioᵍ ſit legitima quā ꝯtra eū ꝑ ſuas nob̓ lr̄as duxit expͥmēdā: iuxta formā ſibi datāa nobis ꝓcedere n̄ omittat.Dē ep̄o helien̄.Prīcipalis periōa per ſe n̄ peraduocatū d̓bet ꝓpōere ī iudicio niſi ſit īdiſcreta.

alij hoc cōmiſerit. ar. ij. q. vij. nos ſi cōpetenter. ⁊. ff. de of. ꝓcō. l. nec ꝗcquā. ⁊ intelligit̉ de priuil. q̄ papa ꝯcedit alijs ecclefijs ⁊ nō de illis p̓uilegijs qͥ a dn̄o papa collata ſunt romane eccl̓ie. sͣ. de tranſac. c. i. ⁊. xxxi. di. in nouo. ⁊. c. quāuis dealijs priuilegijs bene iudicatos. vel pōt exponi nolumus iudicare ꝑ aliosniſi per delegatos a nobis. ⁊ ſic eſt pla: qꝛ ex quo papa dat priuilegium vel indulgentiam vel etiā ꝯfirmationē nullus de illis cognoſcit ammō ſine eius mādato. jͣ. de cōfir. vti. vel inuti. c. i. ⁊. ij.e cus rōne peccati: ⁊ maxīeQuit ille Quilibet laiperiurij vel pacis fracte coramiudice eccl̓ia. cōuenit̉ ita cōmuniter ſūmat̉: ſed ego ſūmo vt īrubro. diuidit̉ ī tres ꝑtes principales. in prima excuſat ſe papa dicēs ꝙ non intēdit iudicarede fendo ſed de peccato. in ſecūda ibi: nō igit̉: on̄dit ꝙ rex nondꝫ proceſſum ſuū ad iniuriā reuocare. ⁊ hoc ꝓbat diuerſis exēplis ⁊ teſtimonijs ſcripturarū.in tertia ibi: ne ergo: ꝯcludit ꝙipſe papa h̓ diſſimulare nō dꝫ.⁊ ꝯcludit ſub triplici forma. ab.¶ Nouit ille. caſus rex anglie⁊ rex frācie ſuꝑ qͣdam diſcordiaquā inter ſe hēbāt occaſiōe feudi ſuꝑ cōmitatu pictauie cōpoſuerūt ad inuicē: ⁊ ꝯpoſitio illafuit hīcīde iuram̄to firmata rexfrācie vēit ꝯͣ illā ꝯpoſitōꝫ occupādo dcm̄ cōmitatū: rex angliſepe mōuit illū vt cōpoſitioneꝫſeruaret ⁊ pacta inita īter eos:ſed cum ille deſiſtere nollet rexanglie denunciauit hoc eccleſievn̄ dn̄s papa ītellecta denūciatione illa: qꝛ ille veniebat ꝯͣ pacē ⁊ pacis federa iuramento fitmata cū ad ip̄m pertineat corrigere de peccato quēlibet xp̄ianū ſcribit dominꝰ papa p̄latisfrancie: ⁊ prīo īducit ꝯͣ eū illā auctoritatē euāgelij: nec tn̄ ꝓpterea in hoc derogare vult ī aliquo iuriſditioni illiꝰ: nec ītēdiiudicare de feudo ſed decernere de peccato illiꝰ cuius cēſuraad ip̄m ſpectat. niſi ꝑ pͥuilegiūvel ꝯͣriā ꝯſuetudinē iuri cōi ſidetractū: ſed decernere de peccato cuiꝰ cēſura ad ip̄m ꝑtinet.tandē on̄dit ꝙ ipſe non dꝫ ſibiiniuriam reputare exēplo valētiniani ⁊ illoꝝ īperatoꝝ oſtēdēdo ꝙ ad ip̄m pertinet corrigerequēlibet de peccato ⁊ pacis ſedera reformare. vn̄ cōmittit cāmiſtam cuidaꝫ abbati qui de plano de querimonia illa cognoſcat ꝙ ſi rex francie humiliternō acꝗeuerit precipit cuidā legato ꝙ ipſe ꝓcedat ī negocio ẜꝫformam ſibi traditam.b ¶ Nr̄am. ꝑ h̓ ꝙ dr̄ h̓ pꝫ ꝙ eccleſia vel papa nō hꝫ vtrunqꝫgladiū. xcvj. di. cum ad veꝝ: ⁊.jͣ. de ap. ſi duobus: ⁊ .jͣ. qui fi.ſint legi. cām que. īperiū .n. ⁊ſacerdotium ab eodem principio ꝓceſſerunt in aucͣ. qūo oporteat. e. ī pͥn. col. i. nōergo de tꝑali iriſditione dꝫ intromittere ſe papa: niſi in ſubſidiū .ſ. cum iudex ſecūlaris negligēs eſt vel cū vacat īperiū. jͣ. ti. ꝓxi. lꝫ. ⁊. c. ſe. ſed vr̄ ꝙ papa maior ſitimperatore. xcvj. di. duo ſunt. ⁊ sͣ. de ma. ⁊ obe. ſolite. nā iura celeſtis ſperij ⁊ terreni petro cōmiſſa a deo ſunt. xxij. di. c. i. ipſe enī vtrūnqꝫ gladium habuit vt dicit euangeliſta: ecce duo gladij ſunt hic: quā ptātē ſuis ſucceſſoribus trāſmiſit. xl.di. c. i. verū executionē gladij tꝑalis imꝑatoribꝰ ⁊ regibus cōmiſit eccleſia. ⁊ tn̄iuriſditionem cāꝝ ciuiliū aliqn̄ per ſacerdotes exercuit. xj. q. i. relatum: quedā enīpoſſumus alijs cōmittere que nobis non poſſumus retinere. ar. jͣ. de inſti. c. vlt.nec dꝫ ep̄s ſibi retinere quod debet alijs dare. xij. q. ij. quattuor. ⁊ melius. xj. q. i.te quidem. de hac materia habes. jͣ. qui fi. ſint legi. cauſam.e ¶ Ethnicus. xlv. di. ſed illud. xxiiij. q. i. oībus. jͣ. de iureiuran. quem admodū.

d ¶ Peccat in pͥn .i. offendit: vel ledit eum atr accipit̉ peccare in aliquemauctoritate illa: ſi peccauerit ⁊cͣ.Proceſſit. illū admonendo vt ſeruaret federa pacis: alias denūciain̄ auditur ni admonitione premiſſa. jͣ. de accu. cū dllectus cū ſuis ꝯcor.f ¶ Intendimus. reſponſio tacite qōnis.z ¶ Iudicare de feuodirecte .ſ. ſed tm̄ rōe peccati ⁊ īducēdo ad pnīaꝫ.vj. q. i. illi ꝗ. ⁊ xxij. q. i.predicādū. ⁊. xxiij. q. iij.ecce. ⁊ ſic ꝑ cōſequentiaꝫcogit reſtituere feudū. argu. xiiij. q. vj. ſi res aliena. qualiter qd̓ feudi tictari debeat dicit̉. sͣ. eoceteum.h ¶ Ipſum .ſ. qn̄ qd̓ eſtde feudo inter vaſalltunc iudiciū ꝑtinet ad dominū feudi. de hac materia no. sͣ. e. ceterum.i ¶ Cōſuetudinē. not.cōſuetudo parificat̉ pͥuilegio. ix. q. iij. ꝯqueſt⁊. lxiij. di. qꝛ ſcā. ⁊. lxiiij.di. qꝛ ꝑ ambitiones. Itēpꝫ hic ꝙ ꝯſuetudo datriſditionē. sͣ. de arbi. di.lecti. ⁊. C. de eman. l. i.vit. ⁊. lxij. di. qꝛ ſcā. ⁊ ꝙconſuetuo iuri cōſ preiudicet hēs hic.k ¶ Quicūqꝫ videlicꝫ. ſꝫcuꝫ hec lex ſit abrogampenā ſuſtinet recitatorauditor. C. de vete. iur̄.enu. l. vl. §. h̓ oīa. igituvt ꝗd mēbranā occupaxix. di. ſi romāoꝝ. rn̄deolꝫ ſit ēt ſublata noticia tn̄ipſius neceſſaria eſt. vtvij. di. fuerunt vt oſtendat̉ quātā dilectioneꝫ hobuit ꝓmulgator legis erga ſacerdotiū. ⁊ rō eiusdurat: licet ius ciuile deſtruat̉. ff. de capi. dimi.eas. itē eſt ar. ꝙ eccleſiapōt inducere legē cū proipſa facit: ſed eā ꝯͣ ſe recipere non tenet̉. xj. di. lege legem iſtam hēs. xj..q. i. ꝗcunqꝫ cum ſermone. sͣ. de in integ. reſtit.c. cum ex litteris.l ¶ Ex hoīe. ſil̓r īperiua ſolo deo eſt. xxiij. q. iij.q̄ſitū. ⁊. liij. di. ſi rector.m ¶ Corrigere. quēlibꝰſaltē īdirecte. ij. q. i. multi. v̓. ſi ꝗs frater ⁊c̄. ar.ꝯͣ. ff. de peti. her. hereditas in fi. qn̄qꝫ tn̄ aliquimaluꝫ facit nō tn̄ punit̉īmo remunerat̉ vt illicolligit oliuam īmatuanimo non dandi dānū⁊ non tenet̉ aꝗlia. ff. ad.l. aꝗi. ſi ſeruus ſeruum.§. ſi oliuam.u ¶ Cum regibus. sͣ. de of. dele. ſane. ⁊. c. paſtoralis. ⁊ xij. q. ij. ſi qua derebus. ⁊ .xviij. di. ſi ep̄s. ⁊. xxiiij. q. i. ꝗ ꝯͣ pacem.o ¶ Ita magnum. vt. iij. q. ix. c. vlti.p ¶ Pacem. ad eccl̓iam enī ſpectat pacem ſeruare ⁊ obſeruari facere. .s. btreuga ⁊ pa. c. i. ⁊. xxiiij. q. iij. ſi ꝗs romipetas. ⁊. c. paternarum.q ¶ Non eſt dubiū. xij. q. i. oē qd̓ ⁊. c. predicādū. arg. xciij. di. diaconi.r ¶ De plano. nō in forma iudicij ſed ī modū denūciationis. ſic. ij. q. iij..§. abolitio. vel de plano .i. ſine ſtrepitu iudicioꝝ. jͣ. de accu. oli. ⁊. c. ſicuts ¶ Eius exceptio. ſic ergo ꝯͣ denūciationē admittit̉ exceptio. jͣ. de deipo.impu. ad diſſoluendū. qd̓ verū eſt ſi obijcit̉ ꝙ ſit criminoſus ⁊ hoc ſiue ꝓſequatur iniuriam ſuam ſiue nō cum in modum denūciatiōis agit repaiitur peetextu criminis: qꝛ tunc agit qͣſi quilibet extraneꝰ: qual̓r enī moui-