Primus
Fo. II.
De Iuſtiniano codice confirmando. ℟ca.Imperator Iuſtinianus pius felixᵇ inclytus victor ac triumphator ſemper auguſtusMenne p̄fecto p̄torio.X precepto huiꝰ alme vrbis Conſtantini conſulis ac patricijᵉ ſumma reipublice tuitio de ſtirpe duarūrerum armoꝝ atqꝫ legum veniens vimqꝫ ſuam exinde muniens felix Romanorum genus omnibꝰ anteponi natōnibus omnibuſqꝫ dn̄ari tam p̄teritis effecit tēporibꝰ qͣꝫ deopropicio in eternum efficiet.iſtorum etenim alter alteriusfauxilio ſemper eguit. et tammilitaris res legibus in tutocollocata eſt qͣꝫ ipſe leges armorum podio ſeruate ſunt.Merito igitur adᶜ primaꝫe cōmunium rerum ſuſtentationem noſtram ſemitā ⁊ mētem laboreſqꝫ noſtros referētes militaria quidem agmina multiplicibus et omnē ꝓuidentiam continentibꝰ modis correximus: et tamᵐ veteribus ad meliorem ſtatuꝫ breui tempore reductis qͣꝫ nouisnon ſolum exquiſitis ſed etiārecta diſpoſitōne noſtri nominis ſiue nouis expenſis publicis conſtitutis primo ſeruando poſita. deinde noua ponendoᵖ firmiſſima ſubiectis effecimus. ¶q Sed quum ſit neceſſarium multitudinem conſtitutionum tam in tribus veteribus codicibus relataruꝫ ꝙͣpaſt earum confectionem poſterioribus temporibus adiectarum ad breuitatem reducendo caliginem earuꝫ rectisiudicum diffinitionibꝰʳ inſi-
dianteꝫ penitus extirpare. adhoc cōmune preſtanduꝫ beneficiuꝫ (deo preſule) prono animo nos edidimus: et electisviris glorioſiſſimis tam doctrina legum qͣꝫᵛ experientiarerum ſtudioqꝫ reipubliceˣ indefeſſo et laudabili propoſito pollentibus ſub certis finibus magnum laborem cōmiſimus. per quem tam triuꝫ veterum Gregoriani Hermogeniani atqꝫ Theodoſiani codicum conſtitutiones ꝙͣplurimas alias poſt eoſdem codices a Theodoſio diuine memorie ceteriſqꝫ poſt eum retroprincipibꝰ a noſtra etiamclementia poſitas in vnū codicem felici noſtro vocabulonuncupandum colligi precepimus. ¶ Tollendis quideꝫtam prefationibꝰ nullum ſuffragium ſanctionibꝰʸ cōferentibꝰ ꝙͣ cōtrarijs conſtitutionibus que poſteriore promulgatione vacuate ſunt. ſimilibꝰetiam tollendis preter eas q̄eadem pene ſanciendo diuiſionem iuris aliquam facerenoſcuntur. ex qua diuidendo vetera nouum aliquid naſci videtur. multis inſuꝑ aliis ad rectam huius codicis cōpoſitionem pertinentibꝰ ijſdem prudentiſſimis viris anoſtro nomine mandatis etnoſtro ſtudio pro republica īſtituto ſuum preſidium deusomnipotens annuit. ¶ Adiſtum enim laborem et tantioperis conſummationeꝫᵍ electi vir excellentiſſimus exqueſtor noſtri palacij conſularisatqꝫ Patricius Ioannes etvir ſublimiſſimus ex prefecto pretorio conſularis atqꝫpatricius Leontiꝰ vir quoqꝫ
e Iuſtiniano codice cōfirmando. ſuperior conſtitutōnodum facto codice hec poſtea fuit facta. jͣ. e. §. ad iſtum.b ¶ Inclytus. id eſt bene auguratus totum expone vt īproemio. ff. in prin.c ¶ Menne. ſupple miſſa fuit ex p̄cepto ⁊cͣ. Ac.Ex p̄cepto. al̓sex precepto almevrbis conditorisconſtātini.e ¶ Sūma. al̓sſumma tuitio. etal̓s ſumme reipublice tuitio. ⁊ nota. ꝙ Pinus hicſumma et ceteraincipit legem. ſedalibi ſic. ex precepto huiꝰ alme vrbis Conſtantiniatqꝫ pr̄icij. ⁊ ꝙ dicit vrbis ſubaudi cōditoris ⁊ dicꝙ Conſtātinꝰ p̄cepit vt hec duoſcꝫ arma et legeseſſent ad tuitōeꝫreipublice. et hocſi habes Conſtātini. ſed al̓s ē Cōſtantino ⁊ Patricio. et tunc dic exprecepto ſcꝫ diuino ſumma tuitōveniens Conſtātino ⁊cͣ. ⁊ ſic ſuntdtī caſus et ſemꝑincipiet conſtructio ſumma ⁊cͣ. etfacit inſti. in proemio in prin.f ¶ Auxilio. naꝫet leges indigentarmis. vt. ff. d̓ reiven. qͥ reſtituere.Item ad puniendos rebelles. vtjͣ. de epiſ. et cle. ſiquis in hoc. et ama legibꝰ. vt. ff. d̓re mili. l. iij. §. miles vſqꝫ in fi. legis.g ¶ Podio. id ēauxilio.h ¶ Merito. hicdicit imꝑator qͣliter ſe habuit adarma.i ¶ Primam. ſcꝫmaximam.k ¶ Cōmuniū.armorum..l ¶ Agmīa .i. milites in agmībꝰ.m ¶ Ueteribꝰ.ſcꝫ agmībꝰ.n ¶ Exquiſitis. ſcꝫ expenſis publicis.o ¶ Poſita. ſcꝫ agmina. iuxta illud. Non minor eſt virtus ꝙ querere parta tueri. Accurſius.h ¶ Firmiſſima. id eſt agmina vtraqꝫ.
q ¶ Sed quū hic dicit qualiter ſe habuit ad leges.r ¶ Inſidiantem. nam quādo legem non intelligis tibi inſidiatur.s ¶ Edidimꝰ .i. deputauimus. vel edidimꝰ .i. ad hoc dedimus noſmetip̄os. t ¶ Doctrina quo ad cognitōeꝫv ¶ Experiētia. qͦad oꝑatōeꝫ.x ¶ Indefeſſo. ideſt non fatigabili.al̓s indefeſſo ſtudio id eſt qꝛ nullꝰdefendit hoc ſtudium. non eſſet bene factuꝫ vt ſic hecdictio in exponat̉id eſt nō. vt et al̓svel melius dic indefenſo id eſt multū defenſo ꝑ iſtudopus. ſic ponit̉ inpro valde ⁊ ſic etiam ponitur increſcit aqua id eſt valde creſcit. vt. ff. deaqua plu. ar. l. j. §.j. ⁊ indifficilis id ēvalde difficilis. ff.de libe. et poſt. gallꝰ. §. ille caſus. al̓seſt indefeſſo et tūceſt plana. quia iſtinunꝙͣ erāt feſſi donec complerent etſemper erant recētes. vt colligitur qmelius fecerūt naͣin primis horis diei vel pꝰ ſomniumqn̄ aliqͥs eſt recēsmeliꝰ facit. vt. ff. d̓ver. ſig. l. ij. in fi.y ¶ Conferentibus. quādoqꝫ em̄conferunt. vt patꝫjͣ. d̓ cadu. tol. ī pͥn.et de rei vx. act. l. j.in princi. et de hisdic vt diximus inſuperiori conſtitutione.z ¶ Similibꝰ. tollendis.a ¶ Ex qua ſcꝫ diuiſione.b ¶ Alijs. tollendis. repete q̄ olimerant ſcripta.c ¶ Pertinentibꝰſcꝫ ſi tollant̉.d ¶ Prudentiſſimis dtī caſus.e ¶ Mādatis. ideſt electis.f ¶ Annuit .i. ſuūp̄buit aſſenſum. exhibuit voluntatē.preſtitit fauorem. et hoc per id quod fecerunt apparet ꝙea que eis commiſimus feliciter compleuerunt et hoc dicit̉ad iſtum enim ⁊cͣ. Ac.g ¶ Electi. verbū huiꝰ ntī ē longe. jͣ. ad ꝓſpeꝝ tulerūt ⁊cͣ.