¶ Titulusquintus
mifeſtum eſt in illis ꝑ inueſtigationem. vt de vnitate eſſentie dei. ⁊ attributis .ſ. ſapiētia: potentia:bonitate ⁊ hmōi. Inuiſibilia em̄ dei qͦ ad ꝑfectiones dei. a creatura mundi ꝑ ea q̄ facta ſunt intellecta cōſpiciunt̉. ſempiterna qͦꝫ virtus eius ⁊ diuinitas. Sed qꝛ cū cognouiſſent deū: nō ip̄m glorificauerūt. ſꝫ ſemetipſos in ſuꝑbiā elati ⁊ coluerūtcreature potiuſqͣꝫ creatori ydola adorando cū populis. ideo tradidit eos deus in reprobū ſenſum.i. ꝑmiſit eos labi in cecitatē mentis ⁊ errores: vt ī̄facerent ſibi ꝯſcīam de maximis ſceleribꝰ ſequendo ꝓprias paſſiones. nō rōne ꝑpetrando vicia ꝯͣnaturā ⁊ multa alia digna morte eterna. de quibꝰibi. ¶ In ca. ij. ⁊. iij. inuehit ꝯͣ iudeos qꝛ et ſi p̄cellant gentiles in recipiendo legeꝫ a deo. tn̄ eiꝰ erāttranſgreſſores ẜm illud. Om̄s declinauerunt ⁊cͣ.Et ſic omnes iudei ⁊ gentiles peccauerūt ⁊ egētgratia dei ꝓ ſalute ꝯſequenda. iſta aūt iuſtificatōꝑ grām nō pōt haberi ex oꝑibus legis vel ex circūciſione. nam ⁊ de abraā patre eoꝝ ante legeꝫ etreceptionē circūciſionis dictū eſt. Credidit abraam deo: ⁊ reputatū eſt ei ad iuſticiā .i. ad iuſtificationē. Credidit aūt xp̄m naſciturū ex eo a qͦ ſaluarent̉ omnes. nō gͦ ex lege ſed ex fide ieſu xp̄i cumgr̄a hoīes ſaluāt̉. Un̄ in. v. ca. on̄dit. ꝙ ſicut pervnū hoīem: ſcꝫ adā: pctm̄ .ſ. originale intrauit inmundū ⁊ ꝑ pctm̄ mors. mors aīe ⁊ corꝑis. qd̓ peccatū ade fuit qn̄ tranſgreſſus eſt dei p̄ceptū. edendo de ligno vetito. Et qꝛ omnes qͥ ab eo deſcēderunt ꝑ cōmixtionē maris ⁊ femine in eo tūc erantẜm virtutē ſemīalē. Sicut tota arbor maxima invirtute eſt in ſemīe: iō viciata radice omnes ramiſeu fructus ab eo deriuati qͥ fuit pͥncipiū actiuumgenerationis humane. ſūt infecti pctō originali.excepto xp̄o. qͥ nō eſt ꝯceptꝰ ex virili ſemine ſed īſpūſancto. de ꝯſe. di. iiij. firmiſſime. ⁊ iſtud dicit̉.oēs peccauerūt in adā: ita ait apl̓s ꝑ obediētiamvniꝰ hoīs .ſ. ieſu chriſti. qͣ vicꝫ factꝰ eſt obediēs viqꝫ ad mortem crucis. multi ꝯſtituent̉ iuſti .i. iuſtificati ꝑ gratiā eius. nō dicit omnes: qꝛ nō oēs credunt ⁊ grām ꝑcipiūt. ſꝫ hoc fit ꝑ baptiſmū rite ſuſceptū in quo maxime oꝑat̉ paſſio chriſti .ſ. mortificationē oīm vicioꝝ ⁊ ſurrectionē vite ſpiritualvirtutū. quod etiā figurat ipſe baptiſmus: vt notat̉ in principio. vj. ca. ¶ Iſta aūt mortificatō vicioꝝ ⁊ iuſtificatio nō poterat fieri ꝑ obẜuantiā legis veteris. nam lex illa etſi on̄debat qd̓ eēt pctm̄ſ. ꝑ iſta mādata: nō tn̄ preſtabat adiutoriū ad ip̄aobẜuanda ⁊ pctm̄ vitandū. Ex qͦ ſequebat̉ in homine magis incitamentū ad pctm̄. qꝛ tale qͥd ꝓhibitū ẜm illud. nitimur in vetitū. Erat igit̉ lex illa occaſio pctī: nō quidē data: cū lex in ſe bona eſſet q̄ docebat qd̓ erat malū vitaret̉. ſꝫ occaſio accepta ab hoīe male ea vtēte: nō em̄ ait apl̓s qd̓ volo bonū hͦ ago: ſꝫ qd̓ odi malū illud facio. qd̓ intelligit̉ dupl̓r ẜm glo. Uno mō de hoīe ſeu ī ꝑſonahoīs ꝯſtituti in mortali. talis em̄ vult aliqn̄ facere aliqd̓ bonū ẜm ꝙ inſtigat naturale deſideriumexcitatū a rationē. ſꝫ illud nō agit dn̄ante paſſiōepctī. ſꝫ facit malū pctī qd̓ ẜm rōnē deteſtat̉ cognoſcēs eē malū. nec noticia legꝭ ad hͦ eū iuuat ſꝫ bene
gr̄a chriſti. Alio mō pōt intelligi dictū ī ꝑſona hominis gr̄a liberati. ⁊ h̓ vtiqꝫ nō agit bonū qd̓ vellet .i. ita ꝑfecte ⁊ ſine aliqͦ defectu ſꝫ qd̓ odit malū.ſ. talis defectꝰ illud facit. vellet em̄ iuſtus hō facebona ſine aliqͣ repugͣntia ſenſualitatis ⁊ grauamine vel ſuggeſtiōe mali. ī pͥmis etiā motibꝰ ſꝫ nō p̄tꝓpter ꝯcupīam .i. inclinationē ad mala ſeu ad ſēſibilia que dicit̉ lex membroꝝ vel lex fomitis. Deqͣ idē apl̓s hic. Uideo aliā legē ī mēbris meis cōcupiſcētiā repugnātē legi mentis mee. ⁊ captiuātē me in lege pctī q̄ eſt in mēbris meis. Et de hacxv. q. j. in pͥn. ⁊ ca. ſi cōcupīa. Liberat̉ aūt hō a lege iſta carnis ꝑ gratiā. nō quidē vt nō ſit pugna⁊ inclinatio ad mala etiā vſqꝫ ad venialia. ſed vtnon dn̄et̉ in homine talis lex fomitis vt aſſentiatpctō mortali. Quod vtiqꝫ non preſtabat lex talēvigorem. vnde apoſtolus poſt predicta verba cūdixiſſet. infelix ego homo qͥs me liberabit de corpore mortis huius .i. de morte peccati. ad quā inducit ꝯcupiſcētia iſta que in corꝑe .i. ſenſitiua ſubdit. Gratia dei ꝑ ieſum chriſtū. hͨ in. vij. ca. ¶ Inſequenti ca. viij .ſ. oſtēdit ꝙ ip̄a gr̄a xp̄i liberat.damnatione. ⁊ vincit ip̄am ꝯcupīam ſeu legē peccati: ſi tn̄ homo viuat ẜm ſpūm .i. rōnem ſeu inſtictū gratie nō ẜm carnē .i. ſenſualitatē. que ad hocvt ſit ſubdita oportet mortificare multipliciter. ⁊ne quis exhorreat huiuſmodi labores dicit. Nonſunt condigne paſſiōes huius temporis ad futuram gloriā que reuelabitur in nobis. Et īfra ſubdit. Diligentibus deū oīa cooꝑant̉ in bonū hisẜm ꝓpoſitū vocati ſūt ſancti .i. p̄deſtinatis ad vitam eternā. Et vſqꝫ adeo oīa ait Aug. de pe. diſ.ij. Talibus. ꝙ etiā ſi qui eoꝝ deuiauerint ſeu exorbitēt: hoc eis faciat ꝓficere in bonū .ſ. vt humiliores cautiores feruentiores reſurgāt. Et ſb̓dit apoſtolus. Naꝫ qͦs preſciuit .ſ. tales hos p̄deſtinauit.cōformes fieri imaginis filij ſui .ſ. afflictos ⁊ mortificatos vt ipſe. Et quos p̄deſtinauit hos ⁊ vocauit. Quos vocauit hos et iuſtificauit. Quosiuſtificauit. hos ⁊ magnificauit. Ubi ſcienduꝫ: ꝙp̄ſcientia dei ꝓprie importat p̄cognitionē ab eterno oīm futuroꝝ euentuū p̄cipue actuū humanorum. ſiue reproboꝝ ſiue electoꝝ. qui vtiqꝫ oīa nouit. predeſtinatio ꝟo plus importat vicꝫ nō ſoluꝫp̄cognitionē dei eternā actuū hūanoꝝ. ſed etiamappoſitionē gr̄e finalis tꝑe ſuo. cū .ſ. creatura eſin actu exn̄s. Et qꝛ hoc non cōtingit niſi in electiſideo p̄deſtinatio dei ſolū reſpicit electos dei. ſtrictiꝰ aūt ſumēdo p̄ſcīam ꝓut .ſ. diſtinguit̉ ex oppoſito ad p̄deſtinationem. ſicut cōiter ſumit̉ ꝓ p̄cōgnitione dei eterna reproboꝝ. ex qua p̄cognitiōeponit̉ in reprobis. vnde cogant̉ ad malū. vocatio importat preꝑationē ad gratiaꝫ quā deus facit in hoīe ꝑ inſpirationē. Iuſtificatio eſt ip̄a gr̄einfuſio qua de impio efficit̉ iuſtꝰ. Magnificatioaūt eſt collatio glorie. Hinc Aug. p̄deſtinatō deiſꝑ in bono accipienda eſt qua peccatū ſola hoīsvolūtate cōmiſſū aut remittendū nouit cū laudemiſcd̓ie. aut plectēdū cū laude iuſticie. In mal̓ ātoꝑbꝰ nr̄is ſola p̄ſcīa dei intelligenda eſt. qꝛ ſic̄ p̄ſciuit ⁊ p̄deſtinauit que ipſe fecit ⁊ vt faceremus