¶ Titulusquintus
xuſationes in peccatis etiā huic ſeruo cōtingit viad pigriciā ⁊ negligentiam ſuꝑbie qͦꝫ crimen adDiceret. Qui em̄ debuit inertiā ſimpl̓r confiteri etorare patrēfamilias: ecōuerſo calūniat̉ ⁊ dicit ſeprudenti feciſſe ꝯſilio. nedū lucra pecunie quere̓t:etiā de forte ꝑiclitaret̉. vn̄ dic̄. Dn̄e ſcio qꝛ homodurus es ⁊cͣ. Orige. Uere durꝰ eſt dn̄s his qͥ miſericordia eiꝰ abutunt̉ ad negligentiā nō ad ꝯuerſionē. Hiero. Si nō ꝯuertimur: ſi duri colli ſumꝰ:ſi vſqꝫ in finē in malis ꝑſeueramꝰ: aſſidue peccantium nō miſeret̉ deꝰ. di. xciij. dyaconi. Metꝭ vbinō ſeminaſti colligis vbi nō. ſparſiſti. Origen̄. Intelligimus ꝙ vere dominus noſter metit vbi nonſeminauit. qm̄ iuſtus ſemīat in ſpū. ex qͦ mētit vitā eternā. Congregat etiā vbi non ſpargit. qꝛ ſibicōputat eſſe collata q̄cunqꝫ in pauꝑibꝰ fuerint ſeminata. Uel ẜm hiero. Intelligimꝰ ꝑ hoc etiā gētilium et philoſophorum vitam bonam quā rececepit dominus ſcilicet vt ducat ad fidem. Timuiem̄ te. Gregorius. Sunt pleriqꝫ intra eccleſiam.(quoꝝ iſte ſeruus īmaginē tenet) qui melioris vite vias aggredi metuunt: et tamē iacere in ſui corporis ignauia nō ꝑtimeſcunt: cunqꝫ ſe peccatoreſꝯſiderant: ſanctitatis vias accipere trepidāt: vl̓ẜm Hilarium per hunc feruum populus intelligitur iudeoꝝ in lege ꝑſiſtens. dicens. Timui te. tanqͣꝫ metu veterum preceptorum ab vſu euangelice libertatis abſtineat. dicatqꝫ. Ecce quod tuumeſt .ſ. talentum. veluti in his que a domino precepta ſunt fuerit immoratus: cum tamē ſciuerit metendos illic iufticie fructus: vbi lex ſata non ſit. ⁊colligendos ex gentibus qui nō ex abrae ſūt ſtirpe diſperſi. Sed quod putauerat ſe ꝓ excuſatione dixiſſe ait Hiero. in culpam ꝓpriam vertitur.Unde ſequitur. Reſondit ei dominꝰ. Serue male ⁊ piger. Seruꝰ malꝰ d̓r ait hiero. qꝛ calūniā dn̄ofac̄: piger quia talentū noluit duplicare. vt in altero ſuꝑbie ⁊ altero negligentie cōdemnet̉. oportuit ergo te committere pecuniā meam numularijs. Hiero. Si inquit durum ⁊ crudelem me eſſenoueras et talia ſectari tu ſcires .i. ſcire debe̓s memea diligentius queſiturum: ⁊ dares pecuniammeam numularijs. Pecunia predicatio eſt euangelij et ſermo diuinus qui dari debuit numulariis vel ceteris doctoribus. quod fecerunt apoſtoliꝑ ſingulas prouincias preſb̓ros et epiſcopos ordinantes. vel cunctis credētibus qui poſſunt pecuniam duplicare ⁊ cum vſuris reddere. Ut qd̓ſermone didicerunt opere explerent. Unde dicit̉Et veniens cum vſuris exegiſſem quod meum ēGregorius. Sicut ꝑiculum doctoꝝ aſpicit̉ ſi dominicam pecuniam teneant .i. doctrina: ita et auditoꝝ. quia cum vſuris ab eis exigitur quod audierunt. vt .ſ. ex eo quod audiunt ſtudeant etiamintelligere non audita. adde et operari. Unde nicolaus papa. Sicut non leue diſcrimen incumbitpontificibus ſiluiſſe quod congruit: ita nō mediocre quod abſit periculū eſt his qͥ cum debent parere deſpiciunt. di. xliij. diſpenſatio. Cum vſurꝭ exegiſſem. vt vſuram vocat multiplicationem bonorum conceſſoꝝ ſpiritualem. de qua vſura ſpiri
tuali dicit Leo papa. Fenus exercere debem ꝑſolū ⁊ aſpicere. vt quod hic miſericorditer tribumus a domino qui multipliciter ⁊ in ꝑpetuū maſura tribuit recipere valeamus. di. xlvj. ſicut nōſuo. Gregorius pigrum ſeruum qua ſentētia dominus feriat audiamus. Tollite ait dominus eitalentum. ⁊ date ei qui habet decem talenta. Gregorius. Opportunum videbatur vt ei potius qͥduo talenta acceperat qͣꝫ qui quinqꝫ daret̉: illi ndari debuit qui minus habuit. Sed cum ꝑ quinqꝫ talenta ſcientia exterioꝝ deſignat̉. per dnostem intellectus ⁊ oꝑatio. plus habuit qui duo equi quinqꝫ talenta acceꝑat. quia qui ꝑ talēta qqꝫ exteriorum adminiſtrationem meruit: ab intellectu eternoꝝ adhuc vacuus fuit. Unū gͦ talentūꝑ quod intellectum ſignari diximus. illi dari debuit: qui bene exteriora q̄ acceperat miniſtrauitquod quotidie in ſancta eccleſia cernimus. vt etiam intelligentia interna polleant qui exteriora fdeliter adminiſtrant. Uel ẜm Hiero. dat̉ talentūei qui decem fecerat: vt intelligamus licet equale ſit gaudiū in vtriuſqꝫ labore: ſcꝫ qui quinqꝫ etqui duo duplicauit tn̄ maius debet̉ eis premiūplus in domini pecunia laborāt Equale inteltur in genere vt ſupra dictum eſt. Omni em̄ habēti dabit̉ ⁊cͣ. Qui gratiam ſermonis et docrine babet ad ꝓficiendū: nō vtens ea inquit Criſoſtomꝰgratiam ꝑdit. Qui aūt ſtudiū adhibet: ampliuꝫattrahit donū. ei aūt qui nō hꝫ auferet̉ ab eo. hiro. Multi cum ſint ſapientes naturaliter ⁊ habeant acumen ingenij. ſi fuerint negligentes: ⁊ deſidia bonū nature corrumpunt: et premiū quod eifuerat repromiſſum videt̉ ad alios tranſire. Poteſt etiam ſic intelligi. Qui fideꝫ hꝫ ⁊ bonā in domino voluntatē. etiā ſi quid minꝰ in opere vt hōhabuerit. dabit̉ a bono iudice. qui aūt fidē nō hꝫetiā ceteras virtutes qͣs naturaliter videbat̉ hybere ꝑdet. Uel etiā ẜm Grego. qui charitatē nihabet: ⁊ ea etiā que ꝑcepiſſe videbat̉ amittit. ſeruus aūt malus ait Criſo. nō ſolū damno punit̉ ẜetiā intolerabili pena. Un̄ ſubdit̉. Inutilē ſeruimittite in tenebras exteriores. Ubi ait OrigerNulla illuminatio eſt forſitā nec corꝑalis: nec eſtreſpectio dei illic quaſi indignis ſpeculatione deEt inde ait Criſo. qꝛ nō qͥ rapit aliena ant qꝛ male oꝑat̉ punit̉ ſed etiā qui bona nō facit.Parabolā de de §. X.cem virginibus qͥnqꝫ prudentibus ⁊ qͥnqꝫ faſolus Mat. refert. ex qͣ on̄dit̉ ꝙ nō ſufficit ageq̄ ſt̓ de gn̓e bonoꝝ: niſi fiant cū debito mō .ſ. ī cheritate. vel cū leticia ſpūali. q̄ ꝓcedit ex puritate ſtentionis in bonis operibus. vel cū miſericordiaet alijs virtutibus. qͦꝝ quodlibet ſignat̉ ꝑ oleunDicit gͦ ieſus. Simile tunc erit .ſ. in iudicio futūro de quo loquebat̉. regnū celorum .i. preſensecleſia. ẜm Greg. decem virginibus q̄ exierunt ouiam ſponſo ⁊ ſponſe ⁊cͣ. Multipliciter a diuerxxponit̉. Scd̓m Criſo. Ideo dn̄s ponit ꝑabolain virginū ꝑſona vt oſtēdat ꝙ licet virginitas ſumagnū quid. eſt em̄ gradus ſummus in caſtitate