¶ Capitulū VFo.LXXXI
rimi romanoruꝫ interfecti ſunt. Albanoꝝ ciuitasobſeſſa eſt ⁊ fame cruciata. Ibi tunc ſcipio lepidifilius captus atqꝫ occiſus eſt. Brutus ꝑſequentepompeio apud regium interfectus eſt. Et ita hocbellū ciuile eadem celeritate qua exarſit euanuit.De catellina S. XXXꝟo quit fui ſillanus ⁊ ſilla nutritꝰ. De quo Saluſtius librum fecit qͥ dicit̉ catellinariꝰ. Dicit Tullius et ſaluſtius. ꝙ p̄cipue fuit eius libido ſceleſta.Nam deuexatus amore aurelie oriſtille. cum vnūimpedimentū videret quo minus nuptijs iungerent̉. filiū ſuum ꝓprium quem et ſolū et etate puberem habebat veneno ſuſtulit. Et vt dicit Tullius in inuectiuis de eo. Quid mali aūt ſcelerꝭ fingi aut cogitari poteſt quod non ille conceperit?Quis in tota ytalia veneficus? quis gladiator?quis latro? Quis ſiccarius. quis patricida. q̄ mulier. quis perditus inueniri poteſt. quis ſe cum catellina familiariſſime vixiſſe fateatur? Cū igit̉ p̄dictus lucius ſergius catellina vir nobiliſſimi generis eſſet. ſed peſſimi ingenij. et vt ait Saluſtiꝰ.vicioſus nimis erat moribus. et oppreſſus ere alieno vitam miſeram duxit. Dominandi ꝟo reipublice tanta libido eum inuaſit. ꝙ nihil nephas eēputauit dum tamen aſſequeretur intentum. Unde facta coniuratōne multoꝝ quos ditare promſerat ex cede et rapinis. habuit exercitum valdefortem quo duos conſules .ſ. Lutiū coccum ⁊ Lutium torquatum cogitauerat interfeciſſe ⁊ cōſolatum rapuiſſe. Cum ergo ad delendam patriaꝫ cōiuraſſet anno ab vrbe cōdita ſeptingenteſimo octuageſimonono cū quibuſdam clariſſimis ⁊ audacibus. Marco tullio cycerone oratore. et gneeanthonio conſulibus. detecta coniuratione eiusa cycerone ex vrbe expulſus eſt: ſocij eius deprehenſi ſtrangulati ſunt in caſtro. Ab anthonio ꝟoaltero conſule catellina victus eſt prelio et cū ſuis interfectus eſt: vt dicit̉ in planicie piſtorienſi.Et dicit Saluſtius. Confecto prelio tūc cerneresquanta audacia quantaqꝫ animi vis in exercitucatelline fuiſſet. nec erat inter ipſos ingenuis quiaut fugeret aūt capi potuiſſet viuus. Ipſe ꝟo catellina longe a ſuis inter hoſtium cadauera reꝑtus eſt. paululum etiam ſpirans ferociamqꝫ animi quam habuit viuus in vultu retinens. Et dehis tangit Aug. in. ij. de ciui. dei. ca. xxiij. et in. iij.libro cap. xxx. ¶ Item de eodem Catellina inqͥtTullius. Habuit ille .ſ. catellina ꝑ multa maximarum non expreſſa ſigna ſed adumbrata virtutuꝫUtebat̉ hominibus improbis: et quidem optimis viris ſe deditum eſſe ſimulabat. Nunqͣꝫ tale monſtrum in terris. Nullum fuiſſe puto tā contrarijs diuerſiſqꝫ et inter ſe pugnantibuſue ſtudiis cupiditatibuſqꝫ conflatum. Quis enim clarioribus viris quandoqꝫ iocundior? Quis turpioribus cōiunctior? Quis ciuis aliqn̄ melior? Quishoſtis ciuitati deterior? Quis in voluptatibꝰ inquinatior? Quis in laboribus patientior? Quisin rapacitate amarior. Quis in largitione effuſior. Illud quoqꝫ in eo erat mirabile. naturam ſuā
verſare et regere ad tempus. atqꝫ huc atqꝫ illuctorquere ⁊ flectere. cum triſtibus ſeuere. cū remiſſis iocunde: cū ſenibus grauiter. cū iuuenibus comiter: cum facinoroſis audacter. cū luxurioſis luxurioſe viuere. O magna vis veritatis que cōtraomniū ingenia calliditate ſolertia contraqꝫ fictaſomniū inſidias facile ꝑ ſeipſum ſe defendit. hͨ illeDe prelijs. §. XXXI.plus qͣꝫ ciuilibus inter pompeium et ceſarē. pompeius quidem fuit de ſecta ſille. iulius ꝟo ceſar d̓parte marij. De quibus ait Lucanus ī principioſui libri. Bella temathios plus qͣꝫ ciuilia camposiuſqꝫ datum ſceleri ⁊cͣ. Ubi vocat campos temathios campos theſalie in quibus maxime pugnatum eſt et multuꝫ ſanguis effuſus. Unde temathinterpretat̉ ſanguis. Bella ꝟo dicit pluſqͣꝫ ciuiliaquia non ſolū fuit inter ciues ſed etiā affines. naꝫiulius ceſar fuit ſocer: pompeius eius gener. quimortua filia ceſaris id eſt iulia quam deſponſauerat pompeius. habuerunt int̓ ſe plurima bella. etſubdit lucanus ius datū eſſe ſceleri qꝛ ius ciuilitatis ⁊ affinitatis verſum eſt in ſcelus. Uocatus ēautem pompeius magnus ꝓpter magnitudineꝫſui valoris. Fecerat em̄ bellum in oriente cum vtgintiduobus regibus. quos omnes vicit ⁊ romanis ſubiecit: Ipſe etiam contra ſertoriū bella gerens victoriam obtinuit. Et prius mitridatē regeaſie poſt diutina bella que romanis inuexit deuicit. De ipſo etiam dicit Augu. xviij. de ciui. dei. c.xlv. Et cum filij alexandri et alexandre. qui Alexander rex fuit et pontifex in populo iudeoꝝ ſic̄ ⁊pater eius ariſtobolus. qui primus poſt captiuitatem babilonicam. aſſumpto dyademate rex etpontifex fuit: pꝰ geſta machabeoꝝ dimicaret. inſe de imperio ariſtobolus .ſ. et hircanus cōtra fratrem. ipſe hircanus popoſcit auxilium romanoꝝpompeius populi romani p̄clariſſimus princepsiudeam cū exercitu ingreſſus ciuitatem hieroſolymam capit. templū reſerat non deuotione ſupplici: ſed iure victoris. ⁊ ad ſanctaſanctoꝝ quo niſi ſummū ſacerdotē nō licebat intrare. nō vt venerator ſed vt ꝓphanator accedit. Confirmato/qꝫ hircani pontificatu. vt ſubiugate genti impofito cuſtode antipatro quos cuſtodes tunc ꝓcuratores vocabat vinctū ſecum ariſtobolum duxit.Ex illo die iudei tributarij romanoꝝ eſſe ceperūtPoſtea caſuis etiam templū expoliauit. Deindepoſt paucos annos etiam herodem alienigenamregem habere meruerunt ſub quo natus eſt xp̄s.Hec Auguſtinus. Fauſtus aūt cornelius filiꝰ ſille vt refert vincentius libro. vi. Primus templuꝫingredi auſus eſt. et irruentes romani poſt eū tēplum ipſum ꝓphanauerunt. vel vt alibi legitur.equos in porticibus ſtabulaueruūt. Ob quaꝫ rētradunt ſpecialiter Petrus commeſtor nunqͣꝫ decetero pugnaſſe pompeium quin vinceretur. quihactenus fuerat fortunatiſſimus. admiratus eſtautem ſitum et ornatum templi et religionem. nihil tamen inde tulit. precipiens editijs vt a ſordibus mundareūt templum.
L 3