Fo. LXXIXCapitulūV

occupauit. Cum de aſia tractaret tacitus cū quibuſdam amicis regno ꝓfectus vniuerſam nemine ſentiente ꝑuagatus eſt: oīmqꝫ vrbiū ſitū ac regionis cognouit. Idem in bithiniā trāſcendit etquaſi iam dn̄s aſie opportuna queqꝫ victorie ſuemetatus eſt. Poſt hoc in regnū cū iam ꝑiſſe crederet̉ reuerſus eſt. inuento paruulo que ꝑ abſentiaꝫ eius ſoror vxorqꝫ laodice enixa fuerat. Quecū euꝫ ꝑiſſe crederet in ꝯcubitꝰ amicoꝝ ꝓiecta. qͣſi admiſſum facinus maiori ſcelere tegere poſſet.venenū adueniēti ꝑauit. hec aūt cū ex ancillis mtridates cognouiſſet: facinus in autores iudicauit. Deniqꝫ mitridates omnem orientē aduerſusromanos armat. legatoſqꝫ ad cymbros ⁊ gallogrecos ⁊ ſarmatas ⁊ baſtenias auxiliū petitū miſit. ⁊ ſicia exercitum venire iubet. Aquiliū ⁊ marcum malcium aſtano exercitu inſtructus vincit.Quibus ſimul cū nicomede pulſis ingenti fauore ciuitatū excipit̉. multū ibi auri argētiqꝫ magniqꝫ belli apparatū inuenit. Uacationem quinquēnem ciuitatibus ꝯcedit. ¶ Refert autē Oroſiꝰ livj. ꝙ mitridates rex ponti atqꝫ armenie. poſtqͣnicodemē regeꝫ bithinie que eſt pars aſie amicūpopuli romani regno priuare vellet. monuit euſenatus romanus ꝙ non faceret hoc: mandansꝙ ſi hoc faceret: bellum experiretur a romanis ſbi inferendum. ꝓpter quod mitridates vehementer iratus bithiniam vaſtauit ⁊ nicomedem a regno expulit. Et cum poſtea veniſſet epheſuꝫ crudeli p̄cepit edicto vt ꝑ totam aſiam inuenti ciuesromani quicunqꝫ eſſent vna die omnes trucidarent̉. quod ⁊ factū eſt. Nec explicari aut comprehendi vllo modo verbis poteſt que tunc multitudo ciuiū romanorū ceſa fit. Quibus meror plurimarum ꝓuinciarum. quis gemitus occidendoꝝpariterqꝫ occidentium fuerit. cum ſinguli quiqꝫaut prodere innocentes hoſpites et amicos: autipſi ꝑiclitari pena hoſpitum cogerent̉. Archelaqͦꝫ dux mitridatis cum centū viginti milibus peditū atqꝫ equitum in achaiam premiſſus athenaſcunctāqꝫ greciam partim vi ꝑtim deditione obtinuit. ¶ Silla cui poſt conſolatuꝫ mitridaticū bellum obuenerat: archelaum et apicenuꝫ athenienſium portum ſeptemplici muro cōmunitum diuobſedit ⁊ athenienſes vaſtauit. Qui ſilla cū eſſetin aſia bellū mitridaticum gerens. ꝑ lutium tytiūmandatū accepit a ioue ꝙ eſſet mitridatē ſuꝑaturus. quod et factū eſt. Huic poſtea molienti redire in vrbem ⁊ ſuas ſuorūqꝫ iniurias ciuili ſanguine vlciſci iterū mandatū eſt ab eodem ioue ꝑ militem quendam legionis ſexte prius ſe de mitridate prenunciaſſe victoriam et tunc ꝓmittere daturum ſe poteſtateꝫ qua recuꝑaret ab inimicis rēpublicā non ſine multo ſanguine. Cū veniſſet ergo ſilla tarentuꝫ ⁊ ibi ſacrificaſſet: vidit in capitevitulini iecoris ſimilitudinem corone auree. Tūcpoſtumius aruſpex reſpondit: pleclaram ei ſignificari victoriam. Iuſſitqꝫ vt eſcis illis ſolꝰ veſceret̉. Poſtea paruo interuallo ſeruis cuiuſdam lucij poncij vaticinando clamauit. Abellona nuncius venio: victoria tua eſt ſilla. deinde adiecit ar

ſurum eſſe capitolium. Hec cum dixiſſet: cōtinuoegreſſus eſt a caſtris. Poſtera die cōcitatior reu̓ſus et capitolium arſiſſe clamauit. qd̓ re vera arſerat: et reuelatione demonū videt̉ cōtigiſſe. Dehis etiam Auguſt. ij. de ciui. dei. ca. iij. ¶ Narratetiam Oroſius ꝙ marius ⁊ eumacus duces a mitridate aduerſus lucullū miſſi. qͥ deuicerat armeniam ⁊ meſopotamiam. magno exercitu breui cōgreto cum publio rutilio apud calcidoniam congreſſi ſunt. eumqꝫ cū plurima exercitus ipſiꝰ ꝑtececiderunt. Lucullus aūt mitridatē cizicenos obſidentē foſſa cinxit: eūqꝫ qd̓ faciebat pati compulit atqꝫ ad ipſos cizicenos vt bono animo eſſent:nunciū miſit vnū ex militibus natandi peritū. qͥduobus vtribus ſuſpenſus mediā ipſe regulā tenens. plantiſqꝫ ſubremigans ſeptē milia paſſuuꝫtranſmeauit. Mitridates inopia laborās parteꝫcopiarum inſtructaꝫ armis domū abire precepitQuam Lucullus excipiens vniuerſam diſperdit. plus qͣꝫ. xv. milia hoīm tunc infecta narrant̉Tunc etiā fannius qͥ ſe mitridati iunxerat ⁊ Metrophanes regius pretor amamento victi: cū duobus milibus equitū in meſſina fugerunt. Interea vt ait Oroſius pompeius cū armeniā. colcos.capadociā ⁊ ſyriam ordinatis rebus compoſuiſſet: promouens de ponto in partiaꝫ ad ebathanāvrbeꝫ caput partici regni quinquageſimo die venit. Interea mitridate in boſforo cerealia ſacra celebrante terremotus adeo repente exortus eſt vtmagna clades vrbium atqꝫ agroꝝ ſecuta narret̉Eodem tꝑe Caſtor mitridatis prefectus. qͥ phanagorio preerat interfectis amicis regis arceꝫ occupauit: et quatuor mitridatis filios ad p̄ſidia romana tranſmiſit. Mitridates accenſus ira in ſcelere exarſit. Nam complures tunc amicos ſuos ⁊exypodrum filium ſuum aliū macharem parricidio trucidaſſet. Phamaces aūt filius eiꝰ exēplofratrum territus: exercitum ad ꝑſequendū ſe miſſum ſibi conciliauit: et mox aduerſus patrem duxit. Mitridates diu ex altiſſimo muro filium fruſtra precatus. vbi inexorabileꝫ vidit: moriturꝰ exclamaſſe fert̉. Quoniaꝫ phamaces īquit mori iubet. vos ſi eſtis dij patrij p̄cor: vt qn̄qꝫ et ip̄e hācvocem a liberis ſuis audiat. Statimqꝫ deſcēdēsad vxores pelices ac filias ſuas venenū omnibꝰdedit. Quod cum ipſe nouiſſimus bibiſſet nec tamen ꝓpter remedia quibus vitalia ſua armauerat aduerſus noxios ſuccos veneno cōfici poſſetFruſtraqꝫ ſpaciaret̉ ſi quo tandem modo infuſapeſtis ꝑ venas vegetatione corporis acta diſcurrerent. gallum quendam iam fracto muro diſcurrentem inuitauit: eiqꝫ iuguluꝫ prebuit. Hunc exitum mitridates habuit: homo omniū vt ferūt ſuperſticioſiſſimus. anno natiuitatis ſue ſeptuageſtmo ſecundo. ſemꝑ habens ſecum philoſophos ⁊omniū artium peritiſſimos. ¶ Helinandus alijde mitridate dicit. videlicet ꝙ cum pompeius cōtra eum tigram bellum infert et eum ſuꝑaret: illeſe ei dedit. et in caſtra pōpei. xvj. miliario ab egatana venit. dyadema ſuum cū ꝓcubuiſſet ad genua pompeij in manibus ipſius collocauit. Qd̓