Capitulū .I.Fo..III.

ſubſecuta eſt culpam inobedientie hominis ī penam eius. quia ipſe inobediens fuit deo. fuiſſet tamen naturalis diſcordia inter ipſa bruta. om̄ia tamen ſubiecta fuiſſent dominio hominis ſicut nūcaliqua domeſticantur ab eo. ¶ Et ſciendum ẜmTho. q. ea. arti. ij. ꝙ cum dr̄ Gen̄. j. de homine vtp̄ſit vniuerſe creature. intelligitur que non eſt dimaginem dei/ Nam angelis non dominabatur:ſed viribus ſenſitiuis ſuis. ſcꝫ iraſcibili ⁊ ꝯcupiſcibili que aliqualiter obediunt rationi. dominabatur anima imperando in ſtatu innocētie. ⁊ ſic animalibus brutis. viribus autem naturalibus ⁊ ip̄icorpori homo dominabat̉. non quidem imperando: ſed vtendo. ⁊ ſic in ſtatu innocentie dominabatur plantis ⁊ rebus inanimatis. non per imperium vel īmutatōnem ut in mutando de vna ſpecie in aliam vel in mutando curſum corpoꝝ celeſtium: ſed abſqꝫ impedimento vtendo eoꝝ auxilio. ¶ In ipſo autem ſtatu innocentie fuiſſet diſparitas hominū. non ſolum quo ad ſexum ⁊ etatem: ſed etiam ẜm animam qͣꝫtum ad iuſticiam etſcientiam. Non em̄ homo ex neceſſitate operabatur ſed ꝑ liberum arbitrium ex quo habet homoquo magis vel minus applicet animum ad aliqͥdoperandum vel cognoſcendum. vnde quidā magis ꝓfeciſſent in iuſticia ⁊ ſcientia qͣꝫ alij. Ex parte etiam corporis poterat eſſe diſparitas. Undeet ẜm diuerſam diſpoſitōnem aeris ⁊ ẜm diuerſūſitum ſtellaꝝ alij alijs fuiſſent robuſtiores corpore vel pulcriores ⁊ maiores ⁊ melius ꝯplexionati ⁊ generati: ita tamen ꝙ in illis qui excederēturnullus eſſet defectus vel peccatū ẜm animā ⁊ corpus. ¶ Fuiſſet quoqꝫ ⁊ dominiū vnius hominisſuꝑ alios in ſtatu innocentie. Non eniꝫ erat talisſtatus dignior qͣꝫ ꝯditio angelorū. Sed inter angelos quidam alijs dominant̉. Unde eſt vnꝰ ordo dominatōnum. Sed ꝓ huius maiori declaratione ſciendum ẜm Tho. prima parte. q. xcvj. ar.iiij. ꝙ dominiū accipitur dupliciter. Uno modoẜm ꝙ opponitur ſeruituti. Et ſic dominus dicitucui aliquis ſubditur ſeruus. ⁊ iſto modo non fniſſet dominiū in ſtatu innocentie. Nam tunc aliqͥsdominat̉ alicui ſeruo quando eum cui dominat̉ad ꝓpriam vtilitatē ſui ſcꝫ dominantis refert. Ettale dominiū eſſe non poteſt ſine pena ſubiectoꝝquod in ſtatu innocentie non fuiſſet. Et de hoc intelligitur quod ait Aug. de ciuitate dei libro. xix.hominē ratōnalem ad imaginem ſuam factū: noluit deus niſi irratōnabili dominari non hominēhomini: ſed hominē pecudi. Secundo modo accipit̉ dominiū ẜm quod ꝯmuniter refertur ad ſb̓iectum qualitercūqꝫ. ⁊ ſic etiam ille qui habet officium gubernandi ⁊ dirigendi liberos dominusdici poteſt. dominat̉ em̄ aliquis alteri vt libero:quando dirigit ipſum ad ꝓprium bonum eius qͥdirigitur vel ad bonum ꝯmune. Et tale dominium fuiſſet in ſtatu innocentie hominis ad hoīemEt hoc ꝓpter duo. Primo quia homo naturaliteſt animal ſociale. vnde homines in ſtatu innocētie ſocialiter vixiſſent. Socialis antem vita multoꝝ eſſe nō pōt niſi aliquis p̄ſideret qui ad bonū

ꝯmune intenderet. Scd̓o qꝛ ſi vnus hō habuiſſꝫſuꝑ aliū eminentiā ſcīe ⁊ iuſticie incōueniens fuiſſet niſi hoc ſequeret̉ in vtilitatē alioꝝ. Un̄ Aug.dicit. xix. de ciui. dei. ꝙ iuſti nō dn̄andi cupiditate imperant: ſꝫ officio ꝯſulendi hoc naturaliter ordo p̄ſcribit ita deus hoīem ꝯdidit. ¶ Ideo auteꝫdeus hoīem in ꝑadiſo nō ꝯdidit: ſꝫ in terra formatum de limo terre ⁊ aīa de nouo creata ⁊ in corꝑeillo infuſa: cum .ſ. dicit̉ ꝙ ſpirauit in faciē eiꝰ ſpiraculū vite. Sꝫ tulit eum deꝰ ⁊ poſuit in ꝑadiſo: vtdicit̉ Gen̄. ij. vt ⁊ hoc gr̄e dei imputaret̉ ⁊ nō humane nature. fuit em̄ ꝑadiſus locꝰ cōgruus habitatōni hūane qͣꝫtum ad incorruptiōem primi ſtatus. Incorruptio aūt illa nō inerat homī ẜm naturam ſed ex ſuꝑnaturali dicit̉ dono. Ibiqꝫ habitaſſet cū poſteris quouſqꝫ multiplicato humanogenere de ꝓgenie in ꝓgeniē. vſqꝫ ad numerū electoꝝ a deo p̄fixū om̄s ſimul tranſlati fuiſſent ī ꝑadiſum celeſtē ſeu celū empyreū in aīa ſimul ⁊ corpore ad clare videndū dei eſſentiā. ¶ Poſitꝰ aūtfuit in ꝑadiſo hō vt oꝑaret̉ ⁊ cuſtodiret illum: vtdicit̉ Gen̄. ij. Qd̓ aug. viij. ſuꝑ gen̄ ad lr̄aꝫ dupliciter exponit. Uno mō vt referat̉ ad deū vt deusoꝑaret̉ in homīe iuſtificādo ip̄m cuiꝰ oꝑatio ſi abhoīe ceſſat: ꝯtinuo obtenebrat̉. ſic̄ aer ſi ceſſat influentia lumīs. Et vt cuſtodiret .ſ. ab oī corruption ⁊ malo. Alio mō pōt intelligi vt referatur adhoīem vt .ſ. hō oꝑaret̉ ⁊ cuſtodiret ꝑadiſuꝫ. Nectn̄ illa oꝑatio eēt laborioſa ſicut pꝰ pctm̄: ſꝫ fuiſſetiocūda ꝓpter exꝑientiā ꝟtutis nature. Cuſtodiaetiā illa nō eēt ꝯtra inuaſores: ſꝫ ad hoc vt hō ſibiꝑadiſum cuſtodiret ne peccādo ip̄m amitteret.Fuiſſent aūt oꝑa primi hoīs magꝭ efficacia admerēdū qͣꝫ oꝑa noſtra. Pro cuiꝰ declaratōne ē ſciendum ẜm Tho. prima ꝑte. ꝙ quātitas meriti exduobꝰ pōt penſari. Uno mō ex radice charitatis⁊ gr̄e. Et talis quātitas meriti corrn̄det p̄mio eſſentiali qd̓ in dei fruitōne ꝯſiſtit. Qui em̄ ex maiori charitate aliqͥd facit: ꝑfectiꝰ deo fruetur. Aliomō pōt penſari quātitas meriti ex quātitate oprris q quidē ē duplex .ſ. abſoluta et ꝓportōnalis.Uidua em̄ q̄ miſit duo era minuta ī gazophilatōminꝰ opꝰ fecit quātitate abſoluta qͣꝫ illi qͥ magnamūera poſuerūt: ſꝫ qͣntitate ꝓportōnali vidua pl̓ꝰfecit ẜm dn̄i ſnīam Luc. xj. qꝛ magꝭ eiꝰ facultatemſuꝑabūdabat. Utraqꝫ tn̄ qͣntitas meriti qd̓ .ſ. attendit̉ reſpectu oꝑis ſeu laboris rn̄det p̄mio accidētali qd̓ ē gaudiū de bono creato. Si igr̄ attendat̉ qͣntitas meriti ex ꝑte gr̄e: efficatiora fuiſſentoꝑa pͥmi hoīs ad merēdū ī ſtatu īnocētie qͣꝫ poſtpctm̄ qꝛ gr̄a copioſior fuiſſet nullo obſtaculo gr̄ein naͣ hūana iuuēto. Sil̓r ſi ꝯſideret̉ abſoluta qͣntitas oꝑis: efficatiora fuiſſent oꝑa ad merēdū qͥacū hō eēt maiorꝭ ꝟtutꝭ. maiora feciſſet oꝑa. Sꝫ ſiꝯſideret̉ qͣntitas ꝓportōnal̓ maͣior inuenit̉ rō meriti pꝰ pctm̄ ꝓpt̓ imbecillitatē hoīs. magꝭ em̄ excedit ꝑuū opꝰ ptāteꝫ eiꝰ qͥ cū difficultate oꝑat̉ illudqͣꝫ magnū opus ptātem eiꝰ qͥ ſine difficultate operatur. Ꝙͣuis enim ⁊ primus homo ante peccatūita indigeret gratiā ad merendū vitam eternamſicut poſt: tamen poſt peccatuꝫ ad plura indiget

A 3