Druckschrift 
1 (1491)
Entstehung
Seite
IIv
Einzelbild herunterladen
 

Titulusprimus

in ſtatu innocentie. qͣꝫuis quidā antiquoꝝ doctorū ꝯſiderantes ꝯcupiſcētie feditatē q̄ inuenit̉ ī copula carnali in pn̄ti ſtatu poſuerīt ꝙ in ſtatu īnocentie nō fuiſſet generatio ꝑ copulā carnalē. Un̄et Grego. nizenus dicit ꝙ fniſſet multiplicatū genus humanū in ꝑadiſo ſicut multiplicati ſunt angeli abſqꝫ ꝯcubitu ꝑ oꝑationē diuīe ꝟtutis. Et dicit ꝙ deus an̄ pctm̄ fecit maſculū ⁊ feminā reſpiciens ad modū generatōis qͥ futurꝰ erat poſt pctm̄cuiꝰ p̄ſcius erat. Sed Tho. in. j. ꝑte. q. xcviij. arti.ij. hoc reprobat ꝑ rōnē quā ibi ponit determināsgenerationē in illo ſtatu innocentie fiendam ꝑ copulā. Un̄ ⁊ mulier d̓r facta ī adiutoriū viri Gen̄.ij. ſcꝫ ad generatōnē. Sed vt ip̄e ait duo ſunt ī copula carnali ꝯſideranda ẜm pn̄tē ſtatū. Unū qd̓eſt nature .ſ. ꝯiunctio maris ⁊ femīe ad geneādū.in om̄i generatōne reqͥrit̉ virtus actiua ⁊ paſſiuaUn̄ cū in omnibꝰ in qͥbus eſt diſtinctio ſexuū virtus actiua ſit in mari paſſiua in femīa: nature ordo exigit vt ad gene andū ꝯueniat ꝑ cōpulā maſculus ⁊ feīa. Aliud qd̓ ꝯſiderari pōt eſt quedamdeformitas īmod erate ꝯcupīe que in ſtatu innocentie nō fuiſſet: qn̄ vires inferiores oīno rōni ſb̓derent̉. Un̄ ⁊ aug. dicit. xiiij. de ci. dei. Abſit vt ſuſpicemur ꝓlem nō fieri ſine libidinis morbo .ſ. inillo ſtatu innocētie ſed eo volūtatis nutu vt mouerent̉ illa mēbra qͦ cetera. et ſine ardore ⁊ illecebroſo ſtimulo cū trāqͥllitate aīe ⁊ corꝑis. Nec fuiſet tunc ꝯtinētiā laudabilis vt nunc: qꝛ in iſto tꝑlaudat̉ ꝯtinētia: nō ꝓpter defectū fecunditatis: ſremotionē inordinate libidinis: tūc aūt fuiſſet fecunditas abſqꝫ libidine. Et vt dicit augꝰ. xiiij. deciui. dei. In illo ſtatu nulla corruptione integritatis īfunderet̉ gremio maritꝰ vxoris. potuit .n. ſalua integritate feminei genitalis virile ſemē īmit.ti. Nulla ibi paſſio famis vel ſitis anxietas. nātꝑe ꝯgruo cū fuiſſet nature ꝯueniēs comediſſet⁊bibiſſet anteqͣꝫ famis vel ſitis eū afflige̓t. dormiſſet ſine aliqͣ inqͥetatione vel ꝑturbatione ſomniorū terribiliū ſine pena caloris vel frigoris fuiſſꝫ ꝓpter aerē tꝑatiſſimū: nulla infirmitate grauatꝰ fuiſſet. Ꝙͣtū ad loci amenitatē fuit hō honore ſb̓limatꝰ: qꝛ et ſi factꝰ ī agro damaſceno de limo terre ẜm corpꝰ tn̄ tranſlatꝰ extitit in ꝑadiſuꝫ terreſtrēSed ꝓ huiꝰ ꝑadiſi declaratiōe ſciendū ẜm Aug.viij. ſuꝑ Gen̄. ad lrām. tres ſunt de ꝑadiſo generales ſnīe. Una eſt eoꝝ q̄ tm̄ modo corꝑalit̓ ꝑadiſum intelligi volūt. alia eoꝝ qͥ ſpūaliter tm̄ .i. eccleſiā. tercia eoꝝ qͥ vtroqꝫ mō paradiſum accipiunt.quā fatet̉ ſibi placere ſnīam idē Aug. xiij. de ciuita. dei. Et hͦ rōnabiliter. In oībus .n. que ſcriptura tradit ꝓ fundamēto tenēda ē veritas hiſtorie.et deſuꝑ ſpūales expoſitiōes fabricande ẜm tho.ſcd̓a ꝑte. q. ciij. articulo. j. Eſt gͦ paradiſus vt dic̄Yſidorus in libro ethimologiaꝝ locꝰ in orientꝭ ꝑtibus ꝯſtitutꝰ: cuiꝰ vocabulū a greco ī latinū vertit̉ ortus. Conuenienter aūt in parte orientali dicit̉ ſitus: qꝛ credēdū eſt ꝙ in nobiliſſimo loco totius terre ſit ꝯſtitutus. Cū aūt oriēs ſit dextera celiẜm ph̓m. ij. de celo ⁊ mūdo. ⁊ dextera ſit nobiliorſiniſtra: ꝯueniens fuit vt in orientali ꝑte ꝑadiſus

inſtitueret̉. Qd̓ aūt Beda dicit ꝙ ꝑadiſus ꝑtingit vſqꝫ ad lunarē circulū: nō eſt verū ſi ẜm ſitumſimpliciter intelligatur. pōt tn̄ exponi ꝙ vſqꝫ adlocū lunaris globi aſcendit. nō ẜm ſitus eminētiāſꝫ ẜm ſimilitudinē. qꝛ eſt ibi ꝑpetua aeris temꝑiesvt dicit Yſid̓. Et in hͦ aſſimilat̉ celeſtibꝰ corporibus q̄ ſunt abſqꝫ ꝯtrarietate. Et dicit Aug. ſuperGen̄. ad literā. viij. ca. Credendū eſt ꝙ locus ꝑadiſi a cognitione hoīm eſt remotiſſimus. Quatuor flumīa que ibi noīant̉ oriri Gen̄. ij. hoꝝ fontesnati eſſe dicunt̉ alicubi. licet ſuꝑ terras et pꝰ ſtratus ꝓlixarū religionū locis alijs erupiſſe. Naꝫ hſolere nonnullas aquas facere quis ignorat? ⁊ ꝙlocus ille eſt ſecluſus a noſtra hītatione impedimentis montiū vel mariū vel alicuiꝰ eſtuoſe regionis q̄ tranſiri nō pōt ideo ſcriptores locoꝝ de hꝫnō faciūt mentionē. Lignū vite quod ī medioerat quedā materialis arbor fuit ſic dicta: qꝛ eiusfructus hēbat virtutē ꝯſeruandi vitā vt sͣ. dictuꝫeſt. Spūaliter aūt ſignificabat chriſtū qͥ eſt ſapiētia dei patris et lignū vite ꝓuer. iij. Uel etiā ſacramentū euchariſtie vel bonū obedientie. Lignumꝟo ſcīe boni et mali fuit etiā materialis arbor ſicnominata ꝓpter euentū futurum qꝛ poſt eiꝰ eſuꝫhomo ꝑ exꝑimētū pene didicit qͥd int̓eſſet int̓obedientie bonū et inobediētie malū. ⁊ ſpūaliter pōtſignificari libeꝝ arbitriū. Predicte autē ⁊ alie arbores ꝓducte ſunt ī actu tercia die. Et vt dic̄ damaſ. erat ꝑadiſus diuina regia: ⁊ digna eiꝰ qͥ ẜmimaginē dei erat ꝯuerſatio. tꝑato ⁊ tenuiſſimo etpuriſſimo aere circūfulgēs. plantis ſꝑ floridis comatus. qͥ idē dic̄ in ꝑadiſo nullū irrōnabiliū habitat: licet ex quadā diſpēſatiōe illuc aīalia fuer̄tadducta ad adā qn̄ eis noīa impoſuit ⁊ ſerpēs illuc̄ acceſſit ꝑ oꝑatōnē dyaboli qͥ ẜm Bedā hēbatfaciē virgineā. In qͦ nūc nullꝰ inhītat niſi enoch⁊ helyas vt d̓r. Tercio fuit adam ſublimatꝰ honore dn̄ij. Un̄ dn̄s dixit Gen̄. j. Faciamꝰ hoīeꝫ ⁊cͣvt p̄ſit piſcibꝰ maris ⁊ volatilibꝰ celi ⁊ beſtijs t̓re.Pro cuiꝰ declaratiōe dic̄ Tho. j. ꝑte. q. xcvj. ar. j.ꝙ in ſtatu īnocētie an̄ inobediētiā nihil repugnabat hoī qd̓ naͣliter dꝫ ei eē ſubiectū. Oīa aūt aīalia naͣliter ſunt hoī ſubiecta. qd̓ apparet ex tribusprimo ex ip̄o nature ꝓceſſu in gn̓atione reꝝ natiraliū ⁊ vſu eaꝝ. Nā de imꝑfecto ꝓcedit̉ ad ꝑfectūvt in gnͣatione hoīs: pꝫ etiā in vſu reꝝ naͣliū. Nāimꝑfectiora cedūt ī vſū ꝑfectioꝝ. plāte .n. vtunt̉terra ſui nutrimēto. aīalia ꝟo plātis: hoīes plātis⁊ aīalibꝰ. vn̄ naͣliter hō dn̄at̉ aīalibꝰ. Scd̓o hͦ apparet ex ordine diuīe ꝓuidētie. q̄ ſꝑ inferiora ꝑ ſiꝑiorā gubernat. Un̄ cū hō ſit ſuꝑ cetera aīalia qꝛad imaginē dei factꝰ: ꝯuenient̓ eiꝰ gubernationialia aīalia ſubdunt̉. Tercio hͦ apparet ex ꝓprietate hoīs ⁊ alioꝝ aīaliū. in alijs em̄ aīalibꝰ inuenit̉ẜm naͣlē extimationē q̄dā ꝑticipatio prudētie adaliqͦs ꝑticulares actꝰ. in hoīe aūt īuenit̉ vniuerſalis prudentia que eſt ratio omniū agibiliū. Om̄eautem quod eſt ꝑ ꝑticipationeꝫ ſubditur ei quodeſt ꝑ eſſentiam ⁊ vniuerſaliter: ⁊ ſic patet ꝙ naturaliter eſt ſubiectio animaliū ad hominem: ſed inobedientia eorum ad homineꝫ que nunc apparet