Primus
De tranfactio.
ſacre vt poſſideant̉ aliquo datoᶠ vl̓retento ſeu ꝓmiſſo ſpēm credimushabere ſimonieᵐ: alias ſi gratis etamicabiliterⁿ inter ſe litigātes componant ſacris canonibꝰ neqͣꝙͣ dicimus obuiare. ¶ Idem abbati deſtraphor. ⁊ priori de febi.¶ Tranſactio facta de rebꝰ eccleſie per prelatuꝫſine ſuperioris cōſenſu nō obligat ſucceſſorem.Eniens ad apo. ſe. clemētiaꝫmagiſter gu. de fauil. ſua nobis inſinuatione mōſtrauit ꝙ monachi maioris monaſterij terras inparrochia ſancte .m. de marchia excolūt ⁊ ab eadē eccl̓ia coloni eoruꝫoīa eccl̓iaſtica tā neceſſariaᵖ ꝙͣ volūtaria ſuſcipiunt ſacramēta: et tn̄eidē eccl̓ie decimas ſoluere contradicūt: ⁊ infra. Arbitrant̉ aūt ſe poſſe tueri cuiuſdā trāſactionis p̄textu inter p̄fatos monachos ⁊ quendā ſacerdotē memorāti gu. p̄deceſſorem facte: vt de duabꝰ carruātisterre qͣs in dn̄io ſuo monachi tenēttertiā tm̄ decimaꝝ partē exſoluant⁊ infra. Mandamꝰ qͣtenꝰ niſi p̄fatimonachi tranſactionēq p̄ſcriptamauctoritate apo. cōfirmatāᶠ eſſe docuerint: cū alias īter ꝑſonas factapotius qͣꝫ inter eccleſias videat̉ nepacta inter aliosª acta alijs obeſſepatiamur ipſosᵇ ⁊ agricolas decimatiōes ex qͥbuſlꝫ rebꝰ ꝓueniētesex integroᶜ ⁊ eaꝝ quas illicite detinuerant iuſtam eſtimationem reſtituere eidem eccl̓ie cōpellatis.¶ Lutius tertius ormen̄. ep̄o.¶ Sicut ſuꝑ iure pn̄tandi ita ſuꝑ ānexo nō pōt
trāſigi vt recedat̉ a lite īterueniēte aliqͣ tꝑalitate.Reterea qn̄ inter laicos ⁊ viros religioſos de pn̄tationealicuiꝰ eccl̓ie q̄ſtione ſuborta trāſigiturᵈ ita ꝙ pn̄tationē laicus obtineat. religioſi vero nouā vel maiorē percipiant in eccl̓ia in qͣ priꝰ nullāᵉ vel minoreꝫ habere ꝯſueuerantportionē an hmōi trāſactio teneatq̄ſiuiſti. Cū igit̉ ipſa pactio ſimoniacaᶠ merito videat̉ rn̄. ꝙ de iure nōtenet: nec ex ea religioſi vllū debētcōmodū obtinere. ¶ Celeſtinꝰ. iij.¶ Suꝑ ſpirituali ſubiectiōe nō pōt tranſigi.Reterea qͣrto loco q̄ſtio taliſacceſſit ꝙ q̄dā cella eximiᵍ voluit a ſubiectōe q̄ matrici domui tenebatur: ⁊ īfra. Fratres illiꝰ celle ſecōfitentesʰ in iure illi domui qͦndāfuiſſe ſubiectos: referebāt q̄ſtioneꝫolim de hac ſubiectione fuiſſe motā ⁊ trāſactionē ſopitā: eatenus vtquēdā ānuatim cenſumⁱ eccl̓ie matrici reddēdo eſſent a ſubiectioneᵏpͥncipalis domꝰ exempti: ⁊ infra.Prior ꝯſequēter ꝓ maiori eccl̓ia ꝓponebat: ꝙ de ſpirituali ſubiectōetrāſigere nō liceret Rn̄demꝰ igiturꝙ ex p̄dicta fratrū ꝯfeſſioneˡ ꝯͣ eosſnīa ꝓcedere debeat: p̄ſertim cū illatrāſactio: lꝫ nobis de illo qd̓ celladeterminate reddere tenebat̉ ꝯſtare nequiuerit iniquitatēᵐ cōtinuiſſe putetur. ¶ Honoriꝰ. iij. I. tituliſancte praxedis p̄ſbytero cardi.¶ Super matrimonio tranſigi non poteſt.E parte tuaⁿ ⁊ infra. Poteris¶ ad componēdūº interponere
¶ Dato. tranſactio nō ꝓcedit vel nō fit niſi aliquo dato vel retētovel ꝓmiſſo. vt hic dicit. ⁊. C. e. ti. tranſactio. qͥ em̄ trāſigit qͣſi de re duhia ⁊ lite incerta neqꝫ finita: trāſigit. ff. e. l. i. Et ideo dixi dubia ⁊ etiālite incerta. qꝛ credit ſe habere bonā cām. alioqͥn ſi euidens eſſet calūnia nō tenet trāſactio. ff. de cōdi. inde. in ſum. i. rn̄. neqꝫ finita iō dixi. qꝛ ſi finita eſſetcā ꝑ ſnīam a qͣ nōeſſet appellatū poſtea nō tenet trāſactio. ff. de cōdi. inde. eleganter. §. ſioſt rē iudicatam¶ Simonie. sͣ. e.cōſtitutꝰ. ⁊. jͣ. eo. p̄terea. ⁊. c. ſen ¶ Amicabiliter.sͣ. eo. ſtatuimus. ⁊c. decetero. ⁊. jͣ. eo.c. ꝓxi. ⁊. jͣ. de deci.ex multiplici. ⁊. c.¶ Tcronibꝰ. quiꝓhibent illicitaspactiones in ſpiritualibꝰ. vt i. q. ij.ꝙͣpio. ⁊. q. i. eos. ⁊q. iij. ſi qͥs p̄bēdascū ſuis cōcor. ⁊ sͣ.ti. ꝓxi. c. fi.Eniens. neceſaria. Quedāſacra ſunt neceſſaria. quedā volūtaria. hͨ diſ. ponit̉ .i.q. i. §. notandū eſtSacr̄a neceſſariaſūt iſta. baptiſmꝰ:cōfirmatio: pnīa:vltima vnctio: copus xp̄i. ⁊ iō dicūtur ſacr̄a neceſſaria vel neceſſitatꝭqꝛ ſine iſtis homoſaluari non pōt: ſiex cōtēptū omittūtur ⁊ haberi pn̄t.Sacr̄m vero baptiſmi in neceſſitate a quocunqꝫ pōtrecipi dūmodo informa eccl̓ie cōferat̉. sͣ. de ſum. tri. c. i. in fi. ⁊ de cōſe. di. iiij. a quodā. ⁊etiā pnīa. nā cōfiteri poſſum cuicūqꝫ in neceſſitate. iuxͣ illud. Confitemini alterutrū peccata vr̄a. Sacr̄a ꝟo volūtaria ſunt illa q̄ omitterenō eſt pctm̄: q̄ dignitatꝭ ſacr̄a dicunt̉. vt in. §. ſꝫ notandū. vt ſunt ordines qͥ a dignioribꝰ ꝯferunt̉ .i. ep̄is. vel qꝛ nō niſi digni ad ordines aſſumendi ſunt. Itē mr̄imoniū. ⁊ ſine hmōi ſacr̄is poſſumꝰ ſaluari. xxij.q. iiij. §. vl. ad fi. q ¶ Tranſactionē .i. ꝯpoſitionē. sͣ. e. ſtatuimꝰ. etjͣ. de decimis. ex multiplici. vbi ſil̓is eſt cōpoſitio. vel ꝓprie tenetur.r ¶ Cōfirmatā. Sed nūqͥd cōfirmatio pape tranſactionē ꝑſonalē facit realē vt ſic īmutet eiꝰ ſubſtātiā. Uidet̉ ꝙ ſic. qꝛ auctoritas principis facit qn̄qꝫ ex nudo pacto actionē dari: ⁊ auctoritas legis hͦ facitar. ff. de pac. legitima. ⁊ qd̓ cōfirmat̉ dat̉. ff. de ver. ſig. l. obuenire. etprinceps vnit duas res in vnā naturā. C. cōia de le. l. ij. ar. ꝯͣ. xij. di. p̄ceptis. ⁊. jͣ. de cōfir. cū dilecta. ⁊. c. vl. Dic ꝙ hͨ trāſactio ab initio qͣntū ad intentionē trāſigentiū fuit realis. ſed ſacerdos ille hoc face̓ nōpoterat ſua auctoritate: nec ſucceſſorē poterat obligare ſine aucͣte ſuperioris. ar. sͣ. e. de cetero. ⁊. c. ꝯtingit. ſi. habes. jͣ. de cōfir. vtili. c. pe.⁊ ita cōfirmatio pape facit realē tranſactionē: q̄ quātū ad ipſas perſonas ꝑſonalis erat ſi ex certa ſcīa hoc facit. qꝛ pōt facere ꝙ illa quenulla eſt ſit aliqua. ar. xvi. q. i. c. vl. ⁊. jͣ. de his q̄ fi. a p̄la. cum apl̓ica. ⁊plus eſt de nihilo aliqͥd facere ꝙͣ de aliquo aliud. arg. de conſe. diſt.ij. reuera. ar. C. de rei vxo. act. l. vnica. circa princ.a ¶ Inter alios. ſic. ff. de pac. ſi vnꝰ. §. itē ſi experiar. in fi. ⁊ ita pactuꝫ
p̄deceſſoris nō obligat ſueceſſorē. ar. jͣ. de p̄ca. c. ij. ſic ⁊ cōfeſſio inter alias ꝑſonas nō nocet alij. ij. q. v. interrogatū. jͣ. de adul. ſignificaſti. Sꝫ nūqͥd illeſacerdos poſſet reuocare talē trāſactionē anteꝙͣ cōfirmet̉ a papa cū ſit ꝑſonalis. ar. ꝙ ſic. xxxv. q. ix. qd̓ qͥs. ⁊. c. quiſqͥs. ⁊. jͣ. de re. ec. nō alie. ſi quis p̄ſbiteroꝝ. credo ꝙ lꝫ ſit ꝑſonalis trāſactio: ipſe tn̄ ꝙͣdiu vixerit nō poterit reuocare: ſicut nec monaſteriūeā poſſet reuocare. jͣ. d̓ deci. ex multiplici. niſi ꝑ ī integ. reſti. ſi eccl̓ia eſſet leſade in integ. reſti. c. i.b ¶ Ipſos .ſ. monahos departe ſua. jͣ. d̓ deci. tua nobis. ⁊ colonꝰ d̓ ſua: vt ibit ¶ Integro. ſic. jͣ. de deci.cū hoīes. ⁊. c. tua nobis.Reterea. trāſigit̉ ꝓpria auctoritate.Ie ¶ Nullaꝫ. īmo etiā aucͣteſuꝑioris nō poſſet de nouo cōſtitui cenſualis iſtaeccl̓ia: nec vetus cēſus augeri. jͣ. de cen. ꝓhibemus.⁊. c. ſcientes.f ¶ Simoniaca. cū nō liceat tranſigere dere ſpūaliīteruētu pecunie: vt dictūeſt. sͣ. e. ſuper eo. ⁊. c. ſtatuimus. ſi. sͣ. de pac. cū clerici. jͣ. c. ꝓxi. qꝛ ius patronatus eſt ſpūale.¶ Reterea. eximi. cōtēdēdo in iure ꝙ nō debeat ſubeſſe nō pͥuilegiuꝫallegando. lau.h ¶ Cōfitentes. ſil̓em ꝯfeſſionē habes. jͣ. d̓ excep. cūvenerabilis. ſed illa eis. n̄obfuit. qꝛ excipiendo hͦ fecerūt. ꝑ hanc cōfeſſionemfundata fuit intentio alterius partis. Poterāt ſicrn̄dere. olim fuit q̄ſtio deſubiectiōe. ſꝫ illa fuit trāſactione .i. amicabili cōpoſitione terminata.¶ Cenſuꝫ. qͥ .ſ. cenſus liceteſſꝫ recognitio debite ſubiectionis. vt. jͣ. de cen. oīsaīa. arg. xviij. q. ij. eleutherius. nō tn̄ debuit ſic trāſigi: īmo videt̉ ꝙ nō poſſit eximi: ſicut nec ep̄s pleno iure eximit etiā eccl̓iamjͣ. de dona. paſtoral̓. ſꝫ ſi gratis vellet qͥs eccl̓iam ſibi ſubiectā nō ꝑ trāſactōnē eximere: bene poſſet remittere qͥcqͥd iuris hēat ī ea: retinēdo certā penſionē annuatī ſoluendā maiori eccl̓ie: nec eſſꝫ ſimonia. jͣ. de reli. do. ꝯſtitutꝰ. itatn̄ ꝙ illi d̓ cella deberēt obediētiā ⁊ reuerētiā matrici domui. jͣ. de cē. cū venerabili. qꝛ ſine capite eſſe nō debēt. qꝛ in hͦ nō poſſet maior eccl̓ia illos eximere. xciij. di. nulla rōe. k ¶ Subiectiōe. nō poterat h̓ allegari p̄ſcriptioqꝛ ꝯͣ ſubiectiōeꝫ nō currit p̄ſcriptio. jͣ. de p̄ſcpͥ. cū nō liceat. ⁊ qꝛ malā fidē p̄ſumebant̉ hr̄e ꝓpt̓ cōfeſſionē ꝓpriā. ¶ Cōfeſſiōe. in iure facta ⁊ corā iudice ſuo. jͣ. de iudi. at ſi clerici. ⁊. ff. de īterro. act. voluit. ⁊ ita cōfeſſio ꝯͣ ſe p̄iudicat. jͣ. de cōfeſ. cū ſuꝑ. ⁊. c. vl. vbi de hͦ. ⁊ ītellige ꝙ ꝑ ſindicuꝫ ꝯfeſſi ſunt: ꝙͣuis dicat h̓ fratrū ꝯfeſſiōe: nec reuocauerūt cōfeſſiōeꝫ. m ¶ Iniquitatē. ſimoniacā. sͣ. c. ꝓxi. ⁊. c. ꝯſtitutꝰ. ⁊ sͣ. de pac. cū pridē. ⁊. c. pactiones.¶ E ꝑte tua. Caſus. qͥdā greci furtiue recipiebāt ſacros ordines a nō ſuisep̄is. qͥdā ēt celebrabāt ī eccl̓ijs īterdictꝭ: nec volebāt obedire latinis. Et qͥdā alij greci ⁊ latini ep̄i ꝯſecratiōes celebrabāt ī ep̄atibꝰ alioꝝ ⁊ decimas ꝑcipiebāt ibidē in eoꝝ p̄iudiciū ⁊ gͣuamē. Itē qͥdā laici ⁊ greci ꝓprias vxores aucͣte ſua dimittebāt: ⁊ alias illis viuētibꝰ recipiētes. ⁊ quidā alij abbatias ⁊ eccl̓ias cū hoībus eccl̓iaꝝ detinebāt: ⁊ in alijs pluribꝰ excedebāt: vtdicit̉ in ītegra. Suꝑ his exceſſibꝰ cardinal̓ cōſuluit papā: qͣlit̓ eſſet ꝯͣ iſtosagendū. ⁊ ipſe hic rn̄det ꝓut ſequit̉. o ¶ Ad cōponendū. ſic em̄ iudex pridꝫ ꝯcordare partes ꝙͣ ad iudiciū venire ſi pōt. v. q. ij. ſi pͥmates. ⁊. xc. di. ſtudendū. xxiij. q. vl. ſi qͥs mēbroꝝ. ⁊. q. iiij. ſi illic. ⁊. jͣ. de ſimo. querelam.