¶ Liber. III IDe actionibus
rem ſed etiam ſeruiana ⁊ quaſi ſeruiana q̄ ⁊ypothecaria vocat̉. ⁊ ſtatim dicit effectumvtriuſqꝫ. Seruiana em̄ ꝯpetit locatori ſiuedn̄o domus ꝓ rebꝰ coloni que pignorꝭ iurꝓ mercedibꝰ fundi vl̓ domus tacite obligātur. qͣſi ſeruiana aūt vocat̉ alia ꝑ quā creditoris pignora ypothecaſqꝫ ꝑſequunt̉. Queaūt fit drn̄tia inter iſtatria noīa ſeruiana etqͣſi ſeruiana ⁊ ſaluianū interdictū que vidētur noīa ſynonima ſatis pōt patere ex notulā. Et licet ypothecaria reuocet nudā poſſeſſionē ⁊ ſaluianū interdictū ſil̓r tamē differ̄tqꝛ qui intēdit ſal. interdictū nō habet ꝓbare niſi vnū ſcꝫ ꝙ ille qui ꝯduxit domū tempore ꝯductōis poſſedit res illas. In ſeruiana ꝟo debet ꝓbare duo. Dn̄s aūt Iac. hicagitabat vnū verbū de quo nunqͣꝫ feceruntmentionē gloſatores. ſcꝫ quare vna actio vocat̉ ſeruiana alia quaſi ſeruiana. Et ad iſtāqueſtionē ita reſpondebat. Actiones vocātur vere ⁊ directe in caſu iſto in quo ſunt extenſe. Seruiana aūt ſicut ex primitiua ſuinatura eſt. inueniebat̉ ꝯtra colonū ⁊ poſtea extēdebat̉ contra quēlibet aliū debitorē.⁊ tūc ꝑ extenſionem ſortita eſt naturaꝫ quaſiſeruiane. vel ſic ⁊ melius. Seruiana dicit̉ illa actio que nobis ſeruit vere ſicut dicit̉ aliquis nobis vere ſeruire qn̄ gratꝭ ſeruit Sicaūt eſt de actione ſeruiana. Qn̄ em̄ domuꝫmeam tibi loco nō conuenio tecū ꝙ res illate mihi ſint obligate. ⁊ tn̄ ſūt. ⁊ ita ſine pacto interueniēte res illate mihi obligate ſūt⁊ ꝓ eis competit mihi ſeruiana. Inter pignus ⁊c̄. Uolui ſcire a legiſlatore que ſit differentia inter pignus ⁊ ypothecā. ad hoc qꝛin fi. ꝓx. §. dixit ꝙ quaſi ſeruiana eſt actio ꝑquam creditores pignora ypothecaſue ꝑſequunt̉. Et ipſe reſpōdet dicens ꝙ nulla eſtdifferentia inter pignꝰ ⁊ ypothecā qͦ ad actionē ypothecariā. Nam quecunqꝫ res fuerit a debitore creditori obligata ſiue fueritcreditori tradita ſiue nuda conuētione ſiuetraditōne ſibi obligata ſemꝑ pōt creditor illā rem a quocunqꝫ poſſeſſore petere ꝑ ypothecariā actionē. In alijs tn̄ facimꝰ differētiā inter hec ꝟba dicimꝰ etiam ꝙ pignꝰ ꝓpriedicit̉ res obligata ⁊ tradita creditori. Resdico mobilis quādo aūt aliqua res nuda cōuentōne ſine traditione obligat̉. eā dicimꝰappellatōne ypothece ꝯtineri. hoc dicit Sꝫ
videt̉ in princi. ꝙ lr̄a dicat falſum cū dicatꝙ inter pignus ⁊ ypothecā nulla eſt differētia. qꝛ actio ypothecaria vendicat̉ habentipoſſeſſionē. ff. de pigno. ⁊ que nōdū ſūt. §. i.ſed qui habet pignus habet detentioneꝫ adminus. quare gͦ nō pōt hr̄e actionē ypothecariā. Frater qui habet pignꝰ ſine dubio qͣꝫdiu habet pignoris poſſeſſionē ſiue detentionē nō habet ypothecariā. ſꝫ ſi pignꝰ traditū fuerit poſtea amiſſuꝫ. vl̓ ſi pignꝰ alij p̄cario ꝯceſſerit. tūc cōpetit creditori ypotheca⁊ poſtea caute dicit in notula vt hac actiōepeti poſſit a qͦlibet poſſeſſore. ⁊ hͦ ē qd̓ di. Inꝑſonā qͦꝫ actōes ⁊c̄. Nō ſolū pretor introduxit actionē in rē ſꝫ etiā actionē in ꝑſonā. cuꝫigit̉ ſupͣ dictū ſit de realibꝰ p̄torijs. reſtat deꝑſonalibꝰ p̄torijs tractare. Pretoriarū autēꝑſonaliū actionū ad minꝰ due ſūt actōnespretor aūt quaſdā induxit actōes in ꝑſonāq̄ ſūt rei ꝑſecutorie ⁊ nō penales. ⁊ qͣſdā ītroduxit penales. In pͥmo igit̉ mihi ponit exēpla p̄toriaꝝ act. ī ꝑſonā q̄ nō ſūt pe. Primūexēplū ē ī act. d̓ ꝯſti. pec. ⁊ illi act. erat olim īſiml̓ actio q̄ dicit̉ receptiua. ſꝫ ſi qͥd antea pleniꝰ habēt hodie in actiōe de ꝯſti. eſt trāſmiſum. ⁊ ea tanqͣꝫ ſuꝑuacua hodie ꝯſtitutōnibus ꝑſonalibꝰ iuſſa ē recedere ab aula. Secundū exēplū ē in aciōne d̓ peculio. Pretorem̄ ꝓpoſuit actionē de peculio ſeruoꝝ vel filioꝝ. Terciū exemplū ē de actōne in factū q̄deſcēdit de iureiurā. Pretor em̄ introduxitactōꝫ ex iuramēto in qͣ ſolū q̄rit̉ an actor iurauerit. ⁊ nō ſolū has actōs ꝑſonales. ⁊ act.pena. introduxit p̄tor. ſꝫ ⁊ alias plures. hic⁊ h. d. In pecunia aūt ⁊c̄. Supͣ ꝓxi. §. poſuit iuſt tria exēpla p̄toriaꝝ actionū ꝑſonaliūpenaliū qͦꝝ pͥmū fuit de act. de ꝯſti. pe. ſꝫ dixi ei. dn̄e ꝓ deo dicatꝭ mihi effectū act. de cōſti. pe. ⁊ qn̄ agit̉ act. de ꝯſti. pe. ſiue cui cōpetit act hec. Frater dic̄ ip̄e. Iſta actōne agit̉ꝯtra oēs illos qͥcūqꝫ ꝓ ſe vl̓ ꝓ alio ſe aliqͥd ſolituros ꝯſtituert. dū tn̄ nō interponat̉ aliqͣſtipulatio. nā ſi ſtipulatio eēt interpoſita tenerent̉ iure ci. ⁊ nō act. p̄toria. ⁊ hͦ di. Notaꝙ ad hoc ꝙ aliqͥd veniat in act. de ꝯſti. nc̄ceeſt ꝙ ſit debitū. vl̓ ciuile. vl̓ ciuile ⁊ naturale vl̓ naturale tm̄. Nota etiā ꝙ ex illo. §. probat̉ ꝙ ex nudo pacto orit̉ actio. Itē cum ſtipulatio a iur. gen. vl̓ nat. habeat illd̓ qd̓ maius eſt. ſcꝫ ꝯſenſus. videt̉ ꝙ magis d̓beret