Liber IIII

De le. acqui.

deputato ad ſe exercitandos. ſi ſeruꝰ alienꝰibi tranſitū fecerit ad ludū reſpiciendū cuꝫtn̄ eiꝰ nō interſit. ſi eū aliqͥs militū ſe exercitātiū traiecerit nō intelligit̉ miles eē in culpa⁊ ideo nō tenet̉. Si aūt aliquis pͥuatꝰ hͦ fecerit cuiꝰ nō intererat telo traijcere culpe reus eſt ⁊ nō tenet̉ ex pͥmo capite. l. acqui. eodē modo ſi alio loco qͣꝫ ī loco militibꝰ ad ſe exercitandos deſtinato hͦ fecerit culpe reꝰ eſt ⁊tenebit̉. hͦ dicit. Itē ſi puta ⁊c̄. Hic ponit aliud exemplū in qͦ ſi in culpa fuerit qͥ hoīemocciderit. tenet̉ ac. l. acqͥ. ſi aūt eū ſine culpaocciderit nō tenet̉. ⁊ eſt exēplū tale. Quidaꝫputator ex arbore deiecto ramo ſeruū alicuius interfecerit. vnde qͥd iurꝭ in iſto caſu ſitquerit̉ ⁊ rn̄det̉ ꝙ diſtinguit̉ qꝛ aut illud factū eſt ꝓpe viā publicā aut ꝓpe viā vicinaleꝫ⁊ tūc ſi nō preclamauit videt̉ eē in culpa ⁊ tenet̉. ſi aūt p̄clamauit ⁊ qͥ trāſibat hͦ n̄ obſtāteꝓceſſit ⁊ ſibi p̄cauere noluit. tūc putator extra culpā eſt ⁊ nō tenet̉. Idē dico ſi ꝓpe locuꝫaliquē vbi nō erat ius ꝯuerſandi vl̓ tranſeūdi ramo ex arbore deiecto putator ſeruumalicuiꝰ ibidē tranſeuntē occiderit. qꝛ tūc qͣꝫqͣꝫnō ꝓclamauerit extra culpā ē. niſi d̓ dolo putatoris ꝯſtiterit quē cū videtit tn̄ non ꝓclamauit In iſto tn̄ caſu ſꝑ p̄ſumendū ē ꝓ putatore. ſcꝫ eū eſſe extra culpā ⁊ dolū niſi doluspoſſet ꝓbari. ⁊ ſic intellige qd̓ hic d̓r. Preterea ſi medicꝰ ⁊c̄. Adhuc nota bonū aliud exēplū in qͦ ſi aliqͥs ſeruū alicuiꝰ occideritſi fuerit in culpa tenebit̉. ſi aūt nō fuerit in culpanō tenebit̉. Si em̄ medicꝰ ſeruū tuū ſecuit⁊ poſtea curationē eiꝰ reliqͥt ⁊ ſeruꝰ tuꝰ mortuꝰ eſt. in culpa ē medicꝰ. ⁊ ideo tenebit̉. ideꝫerit ſi imꝑite eū ſecuit ⁊ ꝓpter hͦ mortuꝰ ē Inculpa em̄ ē ⁊ iō tenet̉. Imꝑitia em̄ culpe annumerat̉. ⁊ hoc. d. Impetu qͦꝫ ⁊c̄. Habebasmulionē quēdā qͥ ſeruū ticij impetu mularū qͣs ꝓpter imꝑitiā retinere nō potyi: opplſit. vn̄ mulio iſte in culpa ē ⁊ io tenet̉. Si ātꝓpter infirmitatē eas retineri nō potuit. aliꝰtn̄ bn̄ eas retinuiſſet adhuc in culpa ē ⁊ tenet̉. Idē iuris ē in eo qͥ aſcendit equū tuū ⁊ꝓpter imꝑitiā vl̓ infirmitatē eū retinere nonpotuit ⁊ equus ẜuū alicuiꝰ oppreſſerit. equetenet̉. Si aūt ſatis fortꝭ fuit mulio. ſi tn̄ aliquo caſu fortuito ꝑ mulas qͣs ducebat velequū quē aſcēdebat ſeruꝰ alicuiꝰ oppreſſꝰ fuerit nō tenet̉. attamē infirmitas vl̓ imperitia

alicuiꝰ nulli deb et eē damnoſa hoc d. Hisaūt ꝟbis expoſitis duobꝰ verbis poſitꝭ ſupͣin pͥnci. Hic exponit certū membꝝ. ſcꝫ hocqd̓ dictū eſt ibi qͣꝫti in eo āno plurimi fueritdicēs ꝙ hͦ nihil aliud eſt dictū. niſi ꝙ ſi aliquis interfecerit ſeruū tuū. ſi eo die qͦ interfecerit fuerit luſcus vel mancus in anno tn̄ꝓximo preterito fuit integer ⁊ precioſior valde qͣꝫ eo tꝑe quo occiſus fuerit. tenet̉ qͣꝫti inanno ꝓximo preterito plurimi fuerit ⁊ nonqͣꝫti eo die qͦ occiſꝰ fuerit. ⁊ ideo d̓r hec actiopenalis de ui pͥmitiua natura qꝛ obligat d̓linquentē. nō tanti qͣꝫti dānū datū eſt. ſꝫ aliqn̄ lōge pluris. Et ꝓpterea etiā in heredemnō dat̉. in ei aut daret̉ niſi vltra damnū liseſtimaret̉. ſꝫ dicit ⁊ caue. qꝛ quidā volūt dicere ꝙ hec acio de ſui pͥmitiua natura nō eſtpenalis ſꝫ tenabilis ſolū. Dn̄s aūt guidodicit hāc eſe penalē de ſui pͥmitiua natura.ſic̄ ſatis pō ꝓbari ꝑ līcꝫ iſtā. penalē aūt dic̄eā eſſe. veri eſt dicit ip̄e in duplū. ꝙ aūt duplū preſtet̉in hac actione hͦ ꝯtingit ꝑ inficiationē. ⁊ ſiceſt penabilis in duplū ⁊ in penali de ſui prinitiua natura ſꝑ intellige. Illd̓nō ex verbis legis ⁊c̄. Scire debetis ꝙ nōex verbis. l. ed ex interpretatōne eſt. vt ſi aliquis ſeruū neū occiderit iniuria nō ſolumact. l. acquil ſi et eſtimatio ſerui ꝑempti ẜmqd̓ iam dicti ē. ſꝫ ⁊ oīs damni mihi in ẜuitio meo ꝑ ilud corpꝰ occiſū dati in alijs rebus meis. veluti ſi ſeruꝰ meꝰ inſtitutꝰ fueritheres ⁊ aneqͣꝫ hereditatē adiret ab aliqͦ ſuerit occiſus nō ſolū corꝑis mei ſerui fiet eſtimatio. ſꝫ hcreditatis amiſſe ē habēda ratioAd hͦ etiā īdiūgere poſſū multa alia exempla. Si en̄ ex vno pari mulaꝝ vna occiſafuerit vl̓ ſi ex quadrigis equoꝝ vnꝰ occiſusfuerit. el ex comedis vnus occiſus fueritnō ſolū eſtimatio corꝑis eſt habēda. ſed ſivnius mortē alter vl̓ altera minꝰ vtilis fctāvel factus fuerit totiꝰ illiꝰ dāni ratio eſt hahenda. Hoc dicit. Liberum ⁊c̄ In iſto. §.vlti. dicit iuſt. ꝙ ſcd̓m ꝙ iam dictū eſt ſi ſeruus meus iniuria iam occiſus fuerit ſi voluero ꝯtra eū agere ad ꝓſeq̄ndū dānum mihi datū ī ẜuo meo occiſo poſſū hͦ facere act.l. acqͥ. ex pͥmo capite. poſſum etiā ſi voluerocriminaliter ꝯtra eū agere. vl̓ poſſum eumaccuſare. l. cornel̓. de ſicca. ⁊ hͦ intellige ſi doloſe eū occiderit. Aecus aūt ē ſi ſolū fuerit