Liber IIIDe obliga. ex con.
odiū feneratoꝝ poterit opponi exceptio nōnu merate pecunie infra bienniū. ⁊ cōpellet̉fenerator ꝓbare pecuniā ſe numeraſſe. autapponit̉ cauſa dotis ⁊ tūc infra menſē vl̓ annū poterit opponi exceptio nō numerate dotis. ſi aūt ex alia cā ꝯfiteat̉ ſe debere veluticauſa emptōis ⁊ ſil̓r incōtinēti p̄ſumit̉ cauſa vera ⁊ ſic ꝯfitēti p̄iudicat. Itē querit̉ cumqͥs ꝯfitet̉ in ſcriptura ſe debere. qͣre nō ſtat̉ſcripture preciſe. ſꝫ pōt opponi ꝯtra eam exceptio nō numerate pecunie. Dicas ꝙ multu refert vtꝝ in ſcriptura iſta ꝯtīeat̉ ſic. Noueritꝭ. M. in nr̄a pn̄tia ꝯſtitutū ꝯfeſſuꝫ fuiſſe ſe debere tali ex cauſa mutui. c. Hec em̄ſcriptura nō dicit pecuniā ſibi numeratamfuiſſe. ſꝫ ꝯfeſſū fuiſſe ſe debere tali qd̓ forſanſpe future numeratōis fecit q̄ forſan nō fuitſubſecuta. ⁊ ꝓpterea ꝯtra talē ſcripturā benepōt opponi exceptio nō numerate pecu. necſequit̉ ꝙ de neceſſitate tali ſtet̉ ſcripture ſubtiliter indagāti liquere. Si aūt ita ꝯtineat̉in ſcriptura. Noueritis ꝙ talis īpn̄tia noſtra ꝯſtitutus numerauit vl̓ numerari fecittali. chic fit mētio p̄ciſe ī ſcriptura d̓ numeratōe facta. ideo ſcripture ſtare oꝑtet qꝛ nonpōt hmōi lr̄is except. nō numerate pecunieopponi. Itē ſcire debes ꝙ ꝓpter tres gradusexnjtes in ſcriptura ſcꝫ ſcpͥture ſtipulatōis ⁊iuramēti dicūt quidā ꝙ tres ſūt exceptiōesrn̄dentes iſtis tribꝰ gradibꝰ. Aut em̄ ꝯfitet̉qͥs ſe debere aliqͥd in ſola ſcpͥtura. ſcꝫ ſine ſtipuilatōne ⁊ iuramēto. ⁊ ꝯtra iſtā ſcripturamhabet locū exceptio nō numerate pecunie.aut in ſcpͥtura in qͣ ꝯtinet̉ ſtipulatio. ⁊ cōtraiſtā opponit̉ exceptio in factū. aut in ſcpͥtura in qua ꝯtinet̉ iuramētū. ⁊ ꝯtra iſtā opponit̉ exceptio doli. Alij dicūt ꝙ exceptio nonnumerate pecunie. nō eſt exceptio ſpēalis ſꝫgeneralis cum qͣ ꝯcurrit exceptio doli ſpecialis. ſed qꝛ exceptio doli nō habet locū cōtra pr̄em vl̓ patronū. ideo adinuēta fuit exceptio in factū q̄ poterit opponi ꝯtra ſcripturas in tali caſu. Multi aūt dicūt ꝙ ſi debitor ante bienniū exceptōi nō numerate pecunie opponat ⁊ artat creditorē ad ꝓbandūpecunia fuiſſe numeratā. poſt bienniū etiāpoterit ip̄am opponere ſꝫ nō cū tāto effectuqꝛ tūc ncc̄e habebit ꝓbare pecuniā ſibi nonfuiſſe numeratā. Multū aūt ⁊c̄. Quia ſuꝑdixit iuſti. ꝙ exceptio nō numerat
pꝰ multū tp̄s opponi nō poterit. ideo hic exponit qͥd ē ml̓tū tp̄s dicēs ꝙ hͦ tp̄s erat olimvſꝫ ad qͥnquēniū. ſꝫ ne creditores ſuis pecunijs d̓ fraudarent̉ ꝓpter longū tp̄s infra qd̓olim potuit opponi exceptio nō numeratepecunie. ideo illud tp̄s ꝑ ꝯſtitutōem imꝑatoris vſꝫ ad hienniū eſt coartatū. ita ꝙ poſſit illa exceptio opponi cū effectu. pꝰ bienniūꝟo non cū effectu. ſcꝫ cū oneret creditorē adꝓbandū pecuiniā fuiſſe numerataꝫ. poteritetiā poſt bienniū ꝓbare hͦ vt. sͣ. dictuꝫ e ſt. ⁊hec dicit.¶ De obligatōibus ex ꝯſenſu.Um iā expeditū ſit de tribꝰ obligationibꝰ q̄ ex ꝯtractu naſcunt̉. ſubfequenter videndū eſt de qͣrta q̄ dicit̉ex ꝯſenſu obligatio. ⁊ ꝓpterea ſubijcit̉ h̓ rubri. de obligatōibꝰ q̄ ex cōſenſu fiūt. ⁊ durathec ꝑs vſꝫ ad tit. de obli. q̄ ex qͣſi ꝯtractu naſcunt̉. ⁊ hͦ eſt veꝝ tā in capite qͣꝫ in membrisIn ti. aūt pn̄ti determinat general̓r de obligatōibꝰ q̄ ex ꝯſenſu fiūt. ⁊ ita in capite dicit̉tractare. in qͣtuor aūt ſequētibꝰ ti. deſcenditſpecial̓r ad ſpēs illiꝰ obligatōis. ſcꝫ vt ad emptionē venditionē locatōem. ꝯductōem. etſic de alijs. ⁊ ita tractat de mēbris. Cōſenſufiunt obligatōes. Queſiui a iuſti. Dn̄e in qͥbus exēplis eſt hoc ꝙ obligatio ſolo ꝯſenſucontrahit̉. Et rn̄det ꝙ in emptione. vendi.locatōne. cōductōne. ſocietate ⁊ mandato.Sed queſiui iteꝝ quare dn̄e d̓r in his qͣtuor modis cōtrahi obligatio conſenſu. qꝛ adhoc ꝙ iſtis qͣtuor modis ꝯtrahat̉ obligationō eſt neceſſe ꝙ ꝑtes ſint pn̄tes neqꝫ ꝙ interueniat ſcriptura neqꝫ etiā aliqͥd dari ſꝫ ſufficit ꝙ ꝯtrahētes cōſentiant. vn̄ iſti ꝯtractusetiā inter abn̄tes cōtrahi pn̄t vel ꝑ epl̓aꝫ autꝑ nunciū. ⁊ hoc dicit. Itē in his cōtractibꝰ.⁊c̄. Ad intellectū iſtiꝰ. §. ſcire debes ꝙ ſtipulatio d̓r ſtricti iuris. ſꝫ querit̉ qn̄ cōtractusdicit̉ ſtricti iuris. ad hͦ dico general̓r ꝙ quotienſcūqꝫ in cōtractu nihil venit niſi qd̓ inter ꝑtes expreſſe cōuenit tūc ille ꝯtractus d̓rſtricti iuris. vn̄ reſcripta demandata iudicibus dicunt̉ tota die eſſe ſtricti iuris eo ꝙ ineis nihil venit niſi ea de qͥbꝰ in eis cautū eſt⁊ arbitriū dicit̉ etiā ſtricti iuris eo ꝙ in arbitrio nihil venit p̄ter verba exp̄ſſa in conuentione ſiue in compromiſſo. hoc p̄notatopone ca. in iſto. §. ſic. dixi iuſti. Dn̄e vid ſupͣ