¶ Liber. I.Qui et ex qui. ca. ma.

xiſtis mihi ſupͣ ꝙ debitor qui manumittitin fraudē creditoꝝ nil agit. ꝓ deo exponatꝭ.mihi regulaꝫ iſtam ⁊ dicatis mihi quis infraudē manumittere dicit̉. Ad hoc rn̄detiuſtinianus ⁊ dicit. Amice certe ille dicit̉ īfraudē creditorum manumittere qui iā eotꝑe quo imponit libertates eſt ſoluendo ſꝫpoſt ꝑ dationē libertatis deſinit eſſe ſoluendo. ⁊ hec ſunt vera de rigore iuris. Preualuiſſe tn̄ videt̉ de equitate nō aliter reuocari libertates niſi debitor manumittens animū fraudandi habuerit: qͣꝫuis bona eiuscreditoribꝰ nō ſufficiant. Sepe em̄ ſperāthoīes plus hr̄e in ſuis facultatibꝰ qͣꝫ habeant: ſic igit̉ demū intelligimꝰ libertates datas ab eo reuocari poſſe qͥ ſoluendo nō eſt:cū vtroqꝫ modo creditores fuerint de fraudati: ex ꝯſilio manumittētis ⁊ re ipſa .i. qꝛ ſicut ip̄e manumiſſor eos fraudare ꝓpoſuit.ita in rei veritate fraudati ſunt ambo: ita ꝙiam datis libertatibꝰ bona eiꝰ creditoribuſnō ſufficiant. ⁊ hec dicunt̉ in prima ꝑte pͥncipali vſqꝫ ad illū. §. Eadē. l. elia. ¶ Hic incipit ſecūda ꝑs principalis in qua tractatde impedimēto manumiſſiōis qd̓ interueītrōne minoris etatis. ⁊ in ꝑte iſta ita ꝓceditPrimo ponit ſtatutū legis eliacē. ſecūdo ēnumer at iuſtas cauſas manumiſſiōis. tercio remouet quandā dubitatōeꝫ circa cauſas manumiſſionis incidentē. qͣrto oppōitallegādo ꝯtra ſtatutū legis eliacē. ⁊ poſteaponit duas rōnes in ꝯtrariū ꝓ eadem legevltimo eligens mediā viam ſoluit ⁊ ita hecſecūda ꝑs principalis quatuor habet ꝑticulas que ſatis in lr̄a ꝑ ſe patent. Pone igit̉ſic caſum in prima ꝑte. Dn̄e iam vidi vnuꝫimpedimentū manumiſſiōis qd̓ interuenitrōne fraudis. nūquid eſt adhuc aliqd̓ aliud impedimentū qd̓ obeſt manumiſſioni.Ad hoc rn̄det iuſtinianꝰ ꝙ ſic. naꝫ certe eadem lege elia. ſtatutū eſt dn̄m minorē. xxv.annoꝝ. nō aliter poſſe ſeruū ſuū manumitere: niſi iuſta cauſa manumiſſionis fuerit apud iudicē approbata. ⁊ hec in prima ꝑticuta ſcd̓e ꝑtis. Sed pone. dn̄e ꝓ deo dicatismihi que ſunt iuſte cauſe manumiſſionis.Ad hoc rn̄det. Amice: iſte cauſe manumiſſionis ſūt iuſte: veluti ſi qͥs habeat filiū velfiliam naturalē. etiā aut fratrē vel ſororemaut nutricē: aut pedagogū: aut educatoreꝫ

ſuū. aut eū qui eum aluit. ⁊ velit eū manu-mittere: aut ſi qͥs velit collactaneum ſuummanumittere. aut ſeruū ſuū gr̄a ꝓcuratorꝭhabendi manumiſſus nō minor. xviij. ānomanumittat̉. vel ſi velit manumittere ancillā vt ęam ducat in vxorē: nā certe om̄es iſtecauſe iuſte vident̉. ita tn̄ in hoc caſu minori. xx. anno. ancillā ſuam manumittere permittit̉ ſi intra. vi. menſes a tꝑe manumiſſionis ꝯnumerandos vxorē ducat. niſi aliqͣ iuſta cauſa ſuꝑū eniēs matri. impediat. ⁊ hecꝯtinent̉ in ſecūda ꝑticula huiꝰ ſcd̓e ꝑtis pͥncipal̓ vſqꝫ ad illū. §. Semel. ¶ Hic incipittercia ꝑticula in qua ſic pone caſum. Dn̄eiam video ꝙ non licet minori. xx. an. ſeruūſuū ſine iuſta cauſa manumittere. ſed ponamus ꝙ aliqͥs minor. xx. an. volēs manumittere ſeruū ſuū allegabat iuſtā cauſā coramiudice. ꝙ ſeruū illū quē voluit manumittere fuit ſibi ſocius in armis vel in ſcolis. etiudex illā cauſam tanqͣꝫ iuſtam approbauit.vnde talis minor ſeruo impoſuit libertatē.poſtea ꝓcedente tꝑe apparuit illā cauſaꝫ fuiſſe iniuſtā. Nunqͥd occaſione illiꝰ cauſe nōiuſte poterit libertas data reuocari. Ad hͦrn̄det iuſtini. ꝙ nō. cauſa em̄ a iudicꝰ approbata ſiue iuſta ſiue iniuſta fuerit. nunqͣꝫ poſtea retractabit̉. ⁊ hoc in tercra ꝑticula vſqꝫad illū. §. Cū aūt certꝰ modus. ¶ Hic incipit quarta ⁊ vltima ꝑticula vltime ꝑtis pͥncipalis in qua ſic pone caſū. Dn̄e iā videoꝙ ſtatuit lex eliacentia circa minores manumittere ſeruos ſuos qͥd videt̉ vobis deſtatuto. l. elia. nūquid hodie obſeruandumeſt. Ad hoc rn̄det iuſt. dicens. Amice: certevobis videt̉ prima facie. ſtatuto. l. eliacen.quoddā ius intolerabile emergere. cuꝫ em̄minoribꝰ. xx. annis auctoritate legis eliac.certus modus manumittēdi ſit ſtatutꝰ. exhoc ſtatuto ꝯtingebat vt licꝫ minor qͥ. xiiij.annos impleuerat teſtamentū poſſet ꝯdere. ⁊ in eo heredē inſtituere ſibi ⁊ legata relinquere. ſi tamē adhuc minor. xx. an. fueritlibertatē vni ſeruo dare nō poterat. qd̓ nonvidet̉ aliquatenꝰ ferendū: Cū em̄ hmōi minori oīm bonoꝝ ſuoruꝫ libera diſpoſitio inteſtamēto ꝯcedat̉ ſatis videt̉ abſurdū ꝙ eibn̄ficiū manumittēdi deneget̉. Quare eīmnō ſil̓r vt in ceteras res ſuas ita ⁊ in ſeruosin vltima volūtate quēadmodū voluit diſ-