vt in publico ſciuit aut in alio foro. nūquid tenet̉ iſte negans de illa negatōe penitere. ℟ºbonaꝝ mentiū eſt ibi culpā agnoſcere vbi culpa nō eſt. di. v. ad cuiꝰ. et ītitulat̉ g̓g̓. Et ideoin tali cāu tutū eſt poſt talē negatōꝫ penitereet hoc indiſtincte tanꝙͣ de tali qͣle ē puta ſubtali diſtinctōne. ſi mortale ē tanꝙͣ mortale. ſiveniale ē tanꝙͣ de veniali. hec omīa ſco. de h̓vide ſupra li. ij. ti. de detractōe et infamīa. ¶Vtꝝ aliqͥs debeat recōpenſare damnū qd̓ ītulit alicui impediēdo eū ne ꝯſequeret̉ aliqd̓ bonū qd̓ erat in via acquirēdi. ℟º nō tenẻ equale tali damno recōpenſare qꝛ minus ē aliquidhr̄e in potentia ꝙ in actū. qui aūt ē ī viā adipiſcendi aliqͥd habꝫ illud tm̄ in v̓tute vel potentia. et ideo ſi redderet̉ ei vt hoc hret ī actu reſtitueret̉ ei illud qd̓ eſt ablatū multiplicatumqd̓ nō eſt de neceſſitate reſtitutōis vt dictū ē.tenet̉ tn̄ reconpenſatōꝫ aliquā facere ſcd̓ꝫ cōditōꝫ ꝑſonaꝝ et negocōꝝ. Vn̄ ſꝫm hoc ille qeffodit in agro ſemīa nō tenet̉ ſatiſfacere ꝓtota meſſe futura. qꝛ nōdum habet̉ n̄ virtute l̓potentia hec tho. ¶ Quid de eo qͥ impediuit aliquē a ꝯſequendo aliqd̓ beneficiū eccīaſticuꝫ℟º ſcd̓m rich̓. et ſco. hoc p̄t aliqͥs facere tripvno mō intendens dei honorē vel vtilitate eccleſie. vt ſi ꝓpter hoc ꝓcuret ꝙ det̉ ꝑſone alijdigniori et tūc in nullo tenet̉ ad aliquā reſtitutōꝫ vel recōpenſatōꝫ. Alio mō intendens ꝓprīa vtilitatē et ſic etiā nō tenet̉ ad reſtōeꝫ ſiꝓcurēt ꝓ ſe licito mō. 3º mō intendes alteriuſdamnificatōꝫ ꝓpter odium vel vindictā l̓ aliquid huiōi. et tūc ſi impediat ne digno deturanteqͣ ſit firmatū ꝙ ei det̉. licet nō teneat̉ reſtituere valorē beneficij. eo ꝙ nō eſt equal̓ valoris hr̄e bonū in actū et eſſe ꝓpe hre maximeqn̄ p̄t impediri. tenet̉ tn̄ ad intereſſe damnificato ad arbitriū bonoꝝ. ſi aūt iam ꝯfirmatuꝫſit ꝙ ei detur. idem ē ac ſi iam habitū eī auferret. et ideo tenet̉ reſtituere equale ſꝫm tn̄ ſuaꝫfacultatem. Exemplū ſi p̄cidam venas ī fūdomeo ꝑ quas deriuat̉ aqua ad puteū alteriꝰ intentōne nocendi ſibi teneor ei reſtituere damnū. ſi aūt faciam hoc ſine fraude ꝯſulens vtilitati ꝓprie. eo ꝙ ſcꝫ eſt mihi vtile facere murum et non p̄t ꝯuenienter fundari ſine venaꝝillaꝝ p̄ciſione nō teneor aliqͣd reſtituere. qꝛ n̄damnifico aliū iniuſte. qꝛ ius habeo faciendibonū meū in fūdo meo. ff. de noui oꝑis. nūci..l. ij. et ſic̄ dicit̉. ff. de re. iur̄. nemo damnū facit niſi qui illud facit qd̓ facere ius nō haber¶ Quid ſi cā mei edificij defendendi edificiūvicini orto incendio diſſipe. nūquid teneor eiredificare. ℟º ꝙ nō vt dicit. Vulpianꝰ et reꝓbat labeonē qͥ dixit ꝯtrariū vt habet̉. ff. de icendio et ruina. l. iij. §. qd̓ ait p̄tor. vel dic̄ labeonis ſnīam veram vbi iuſtus nō fuit mētusputa qꝛ adhuc nō ꝑuenerat ignis vſqꝫ ad domum vicini quā deſtruxi. tūc em̄ teneor in ſimplū act. legis acqͥl̓. Sed ſi ꝑuenerat l̓ iuſte dubitaba an ꝑueniret qꝛ forte tūc tꝑus ventoſuꝫerat tunc habet locū qd̓ Vlpianus dixit. neqꝫem damnū dare videor eque ꝑituris edibus.vt dicit̉. ff. qd̓ vi aūt clam. ſi alius qͥd. ē et a-lia exceptio. ꝙͣuis etiā non ꝑuenerit ſi iuſte tn̄putabam ignem ꝑuentuꝝ adhuc ceſſat actioſic intelligit̉. ff. ad. l. acqui. quid fumo. §. qd̓dicit̉. Sic etiā ꝑcitur ei qui gr̄a merciū ſuaruꝫſeruandaꝝ alienas ꝓicit in mare vt habeturff. de p̄ſcrip. ver. qui ſeruandaꝝ. reſponſo. j.Sed nūquid a ciuitate dꝫ emendari domꝰ viciii in p̄cedenti cau. ℟º in ſūma equitate conſulo iudici vt hoc officio ſuo fieri faciat. ar. ff.ad. l. ro. de iactu. l. j. §. equiſſimū. hec hoſt ¶Ad huiꝰ euidentiā nota. ꝙ ad hoc ꝙ teneaturqui damnū dederit vel iniuriā irrogauerit r̄ſtituere. neceſſe ē culpā interuenire alias nō tenetur. Vn̄ infantes et furioſi nō tenent̉ ſi damnum dederint. impubes tn̄ dolicapax teneturnō etiā de culpā qui ad ſui defenſiōꝫ et incōtinenti et eodē mō damnū dedit excuſat̉ etiaꝫ aculpa qui alteriꝰ impulſu vel violentia ventidamnū dedit. Non tm̄ aūt q̄ damnū dedit l̓ iniuriam irrogauit ſed etiā qui opemi tulit teneItem ſi ſine culpa ſiue imꝑitia vel negligētiadamnū quis dederit vel iniuriā irrogauerit tenet̉. Siquis etiā aliqd̓ ex negligentia minusfecit et ad hoc damnū datum ſit tenẻ. Item n̄excuſat̉ quis ꝑ ignorantiā ſi ſcire potuit ex facto ſuo ꝯtingere iactura vel iniuriam. puta cūvellem ꝑcutere me ꝑcuſſi alium. imputat̉ mihi qꝛ diligentiā debita non adhibui. hec oīaex de iniurijs. ſi in culpa. in tex. et glo Item ſiquis iumentū alteriꝰ occiderit fouea ī qua cecidit faciendo qd̓ mortuū eſt erit ſuū ſꝫ eſtimatōem dabit. exͣ de iniurijs. c. ij. qꝛ qui dat occaſione danini tenet̉. ff. ad. l. cor. nihil intereſt. hoc aūt eſt ſꝫm bn̄. in glo. Item ſi fecerit īmanifeſto loco. ſed ſi in priuato vbi talia fieri ſolent. nō tenet̉. ff. ad. l. acqui. qui foueasItem ſi bos meus cornupeta ē qꝛ nō cuſtodiuieum bene occiderit tuū. reddam bouē ꝓ boueſed mortuꝰ meus erit. e. ti. ſi bos. Sed et ſi inagrū vel vineā tuā ego vel aīmalia me a damnum dederimꝰ eſtimatōꝫ dabo et ſi leſerit. hocaūt intelligit̉ ſꝫm hoſt. ſi aīmal meū ꝯtra natura ſui generis damnū dedit. puta bos cornupeta eſt qui ꝯſueuit domeſticꝰ eſſe tunc reddāeſtimatōꝫ vel aīmal ꝓ noxa tradā. e. c. fi. §. ꝙſi aīmalia. In aīmalibꝰ tn̄ feris hoc nō habetlocū qꝛ tale alias dando liberaris ſed nihiloīnus teneris ſi diligentiā debitā nō adhibuiſtiſecus ē ſi nihil de ꝯtingentibꝰ omiſiſti vt ibid̓dicit̉. ¶ Quid de eo qui damnificat aliquā religione retrahendo ab ingreſſu eius aliquaſonam eidē vtilē. ℟º ſꝫm ſco. ꝙ talis ſi traxit aliquē de religione iam obligatū ad religioneobligatōe ꝓfeſſionis tenet̉ agere ad reſtitutōnem vt ſcꝫ ille redeat ad religionē. Sed ſi alique diſpoſitū ad intrandū retraxit ne intraretquia intereſt inter habere et ꝓpe eſſe nō tenetad tanta reſtōem religioni ad quātam tenereſi fuiſſet in religione ſed ad aliqualē. puta adinductōꝫ alteriꝰ et eqͥualenter ad īgreſſū illiꝰreligionis. Et hoc intelligendū eſt ſi ip̄m r̄traxit intentōne damnificādi religione. Si auteꝫintentione ꝯſulendi vtilitati ꝓprie ſine fraudenō tenet̉ religioni. ſed in prīo cāu et in ſcd̓o