Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

Incipit liber primꝰ de lege diuīa. Titl̓ꝰ primꝰIcturi ergo ī prīo librode decē p̄ceptis moralibꝰde diuīa lege ī ip̄a ꝯtinētur breuiter aliqͣ p̄mittemꝰEt prīo de eiꝰ ncc̄itate. Secūdo de eiꝰ diſtōe. Terciode veteris legis obligōe.¶¶ Circa primū ſciēd̓ ad directōꝫ hūane vite ncc̄m fuit hr̄e legē diuināꝓpter tria. Primo ꝓpter excellētiā finis hoīs. legē dirigit̉ ad actꝰ ꝓpͥos ī ordīe adfine vltimū et ſi ordinaret̉ tm̄ ad fineexcederꝫ ꝓportōꝫ naturalis facl̓tatis hoīs.opoterꝫ hret aliqd̓ directm̄ ex ꝑte rōis ſuilegē naturalē et legē hūanam ab ea deriuatur. ſꝫ qꝛ homo ordinat̉ ad fine btītudīs eterne excedit ꝓportōꝫ naturalis facultatis hūane. ncc̄e fuit vt dirigeret̉ etiā ad ſuū fineꝫlege diuītꝰ data Scd̓o ꝓpter īcertitudīeꝫ hūani iudicij p̄cipue de rebꝰ ꝯtingētibꝰ ꝑticularibus ꝓpter quā ꝯtingit de actibꝰ hūanis eſſediuerſa iudicia diuerſoꝝ. ex quibꝰ etiā diueīſe et ꝯtrarie leges ꝓcedūt. et vt ſinedubitatōe poſſit ſcire qͥd ſit agēdū et qͥd vitā. ncc̄e fuit vt in actibus ꝓprijs dirigeret̉legē diuīam errare p̄t. Tercio ꝓpter īſufficientiā hūane legis qꝛ p̄t de his legē facere de quibꝰ p̄t iudicare. iudiciū aūt homīs p̄t eſſe de motibꝰ iterioribꝰ qui latet. ſꝫ tm̄de exterioribꝰ qui patent. et tn̄ ad ꝑfectōꝫ virtutis requirit̉ in vtriſqꝫ actibꝰ ſit iuſtuſet ideo lex hūana potuit ſufficiēter coercere et ordinare interiores actꝰ. ſed neceſſe fuit ſuꝑueniret lex diuina.Irca ſcd̓m ſcꝫ diſtinctōꝫ legis diuīe ſciendū duplex ē lex diuīa ſcꝫ vetus etnoua. he aūt diſtinguūtur ab inūiceſicut oīno ſpē diuerſa ſic̄ diſtinguūtur equꝰ etbos. ſꝫ ſicut ꝑfectū et imꝑfectū in eadē ſpē.vt puer et vir. et hoc diſtinguit̉ lex vetuſa lege noua. Vn̄ apl̓s Gal̓. iij. ꝯparat ſtatumveteris legis ſtatui pueruli exn̄tis ſub pedagogo. ſtatu aūt noue legis ſtatui ꝑfecti viriqui iam eſt ſub pedagogo. et ideo om̄s diſferētie aſſignātur inter nouā legē et vetereaccipiunt̉ ſcd̓ꝫ ꝑfectū et imꝑfectū. Preceptaem̄ cuiꝰlibet legis dant̉ de actibus virtutū.Ad agēdū aūt oꝑa virtutū aliter īclinant̉ imꝑfecti qui nōdū hn̄t virtutis habitū. aliter illi ſūt ꝑfecti habitꝰ v̓tutū. primi ſcꝫ imꝑfecti īclinant̉ ex aliqͣ extrinſeca. puta exminatōe penaꝝ vel ex ꝓmiſſiōe aliqͣꝝ extrinſecaꝝ remuneratōnū vt honoris vl̓ diuītiaꝝvel alicꝰ huiōi. et lex vetus dabat̉ imꝑfectis .i. nōdū gr̄am ꝯſecutis. ꝯgrue d̓r lex timoris inqͣtū inducebat ad obſeruātiā p̄cepto ꝯminatōꝫ quarūdā penaꝝ Dicit̉ etiā habere quedā ꝓmiſſa tꝑalia. Perfecti aūt inclinant̉ ꝓpter amorē virtutis ꝓpter aliꝙͣ pena vel remuneratōꝫ. et lex noua prin̉ſiſtit in ip̄a ſpūali gr̄a cordibus indita d̓r lexamoris. et d̓r hr̄e ꝓmiſſa ſpūalia et eterna. qſunt obiecta v̓tutis p̄cipue caritatis et ſein ea īclinatur quaſi in extranea. et etiālex vetus d̓r coercere manū aīm. qꝛ qui abſtinet ab aliquo peccato timore pene ſimpliciter recedit eiꝰ volūtas a pctō. ſicut recedit eiꝰ volūtas abſtinet a pctō amore iuſticie. et ꝓpter hoc iex noua d̓r lex amoris d̓raīm coercere. Sic pꝫ tres ſūt drn̄tie legiset euāgelij prīcipales ex qͥbꝰ om̄s alie oriunt̉et ad quas om̄es alie reducūt̉. Prīa eſt lexad obſeruātiā p̄ceptoꝝ īducit timore euangeliū v̓o amorē et hac aſſigͣt augͥ. ꝯtra adamātinū manichei diſcipl̓m dicens. breuis diſferētia legis et euāgelij timor et amor. Scd̓aeſt lex ꝓmittit tꝑalia. euāgeliū eterna. Vn̄xp̄us in prinº ſue p̄dicatōis ſtatim dicit. penitentiā agite aꝓpiquabit em̄ regnū celoꝝ. hācponit augͥ. li. iiij. ꝯtra fauſtū. Tercia ē lexcoercet manū. euāgeliū aūt aīm de quo xp̄usMath. v. niſi abudauerit iuſticia vr̄a plus ꝙͣſcri. et pha. intra. in reg. ce. Euerūt tn̄ aliqui ī ſtatu legis hn̄tes caritatē et gr̄aꝫ ſpūſſancti. qui prin̉ expectabāt ꝓmiſſa ſcꝫ ſpūaliaet eterna. et ſcd̓m hoc ꝑtinebāt ad euāgeliūſiue nouū teſtamētū. Sil̓r et in nouo teſtamēto ſunt aliqͥ carnales nōdū ꝑtingētes ad ꝑfectōꝫ noue legis ꝓpter qd̓ oportuit etiā ī nouoteſtamēto īduci ad v̓tutis oꝑa timore pena et aliqͣ tꝑalia ꝓmiſſa. lex aūt vetꝰ et ſicepta caritatis daret. leui. xix. dilige ꝓximūet deuº. vj. diliges dn̄m deū tuū. tn̄ eaꝫſpūſſctūs dabat̉. quē caritas nr̄is cordibusinfunditur vt dicitur ad ro. v.CIrca terciū ſciend̓ lex vetꝰ ꝯtinebatp̄cepta legis nature et qͥdā p̄cepta ꝓpͥaꝙͣtum ad prima om̄s tenebant̉ ad obſeruātiāveteris legis. qꝛ erāt in veteri lege ſed qꝛerāt de lege nature. ſꝫ ꝙͣtū ad ſcd̓a tenebaturad obſeruātiā legis veteris ſolꝰ ppl̓us iud̓oꝝCuiꝰ ē qꝛ lex vetꝰ data ē ppl̓o iudeoꝝ vtquādā p̄rogatiuā ſctītatis obtineret ꝓpter reuerētiā xp̄i ex illo ppl̓o naſciturꝰ erat. Admittebāt̉ tn̄ ad obſeruātiā legis. gētiles qhabẻ exo. xij. qꝛ ꝑfectiꝰ et ſecuriꝰ ſalutē ꝯſeq̄bant̉ ſub illis ſub ſola lege naturali. ſic etnūc laici trāſeūt ad clericatū. et ſeculares adreligionē licꝫ tamen ſine hoc ſaluari poſſent. De p̄ceptis in ꝯmum ti. ij.Iſo breuiter de lege diuīa vidēdū ēde p̄ceptis et priº ī cōi. ī ſpāli dep̄ceptis decalogi. Circa primū prīoſciend̓ quid ē p̄ceptū. de diuiſioībꝰ p̄ceptiCirca primū notādū qd̓ p̄ceptū ē iuſſio vl̓ imperiū faciēdi aliqͥd ul̓ faciēdi Faciēdi atde qd̓ ē debitū fieri ut honorare prēm. faciendi aūt qd̓ ē debitū fieri vt mechari. Iuſſio aūt vl̓ imꝑiū ē ſuꝑioris ſic̄ obedire mīoriſVn̄ ſic p̄t deſcribi iuſſio ē volūtatis ſuꝑiorisexp̄ſſio faciēdo vl̓ faciēdo ei inferior ē Circa ſcd̓m notādū p̄ceptū aliud ē affirmatī qd̓ ē de faciēdo vt honorare pr̄em. aliē negatm̄ qd̓ eſt de faciēdo vt occideset dat̉ iſta diuiſio ſcd̓m rōꝫ cae formalis p̄cipiēdi. Orn̄t aūt ī effectū p̄ceptū affirmatiuūqd̓ reſtricto noīe ſolet dici p̄ceptū. et p̄ceptū