Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

tuū acceꝑit a debito liberatus ſit. ſi v̓o amboſuꝑuixerit dabit qͥ mutuū accepit. cc. lib. ei omutuū dedit tale ꝑicl̓m n̄ excuſat qꝛ ꝯtractūad eqͣlitatē iuſticie n̄ reducit. tal̓ em̄ ſuꝑabudātia nec ex labore nec ex vſu rei ꝓpͥe nec perrecōpenſatōꝫ alteriꝰ rei reducit̉ ad eqͣlitateꝫhec alex. lomb Quid ſi credat̉ pecuīa ꝓ pecunia. vt marca argēti ꝓ alia marca ad terminū ꝑſoluenda et granū ꝓ grano vinū ꝓ vinoad eandē menſura. ℟º ſcd̓m rod̓. ſi veriſil̓e ſutꝙ talia n̄ ſint futura p̄cioſiora tꝑe ſolutōis ꝙſit tꝑe ꝯtractꝰ nō ē vſura. Si v̓o ſit veriſil̓e qſint futura p̄cioſiora tꝑe ſolutōis diſtingueqꝛ aut creditor n̄ erat ſeruaturꝰ illā pecuniāet tūc ē vſura. aut erat ſeruaturꝰ ea vt ſic ſeruādo ad tps certu. lucraret̉ cū ipſa. Et tūc iteruꝫ diſtingue qꝛ aut creditor aufert debitorilibertate interim ſe liberādi et debitū ſoluendi et tūc ē vſura qꝛ p̄ſumit̉ ꝙ ideo credit eamvt debitorē ꝑiculo onerēt et ſe exoneret Autnō aufert ei ſꝫ ꝯcedit vt pecuniā reddat ſibiqn̄cunqꝫ voluerit īfra terminū. et tūc merẻ ſifaciat hoc ex mīa vt releuet inopiā debitoriſſi aūt hoc faciat ītentōe corrupta .ſ. vt ſe exoneret ꝑiculo eā ſeruādi peccat. n̄ tn̄ ē cogendus ad reſtituendū lucrū licꝫ hoc eſſet ī penitētia ꝯſulendū. vl̓ ꝙ pauꝑibꝰ daret. Sil̓r etiādiſtinguendū et videndū qn̄ dat̉ ſpēs ꝓ ſpēad terminū. vt granū ꝓ grāno vinū ꝓ vio ethuiōi. Et hec debēt ītelligi ſi ea tꝑe ꝯtractꝰnō fuerat vēditurꝰ ar. ex. e. nauiganti. §. ijQuid de his q̄ emūt certos equos ſibi reddedos a veditore ī certis nundis emūt inꝙͣ mīori p̄cio ꝙ valeāt tꝑe ꝯtractus. ℟º ſcd̓ꝫ rod̓. ꝙē vſura niſi veriſil̓r dubitẻ equoſ illos tꝑe ſolutōnis plꝰ vl̓ minꝰ valituros vt dictū ē ſupͣī quibuſdā caſibꝰ. vl̓ niſi ſciat̉ l̓ ꝓbabil̓r credả ꝙ tm̄deꝫ plus l̓ minꝰ ſint valituri Quidſi petrꝰ exiſtes ianue emat a ticio turonenſesrecipiēdos ī francia ī talibꝰ nundis. ℟º ſcd̓ꝫalex. lom. ꝯtractꝰ viʳ illicitꝰ ſi minꝰ det emēſꝓpter tꝑis dilatōꝫ et maxīe ſi pecuīa recipienda ī termīo ꝓbabiliter credat̉ plꝰ valitura.tūc em̄ vỉ eſſe mutuū īdirectū. puta vt ſi quisdet minꝰ ꝓbabiliter recepturꝰ ī termīo plusſecꝰ ē ſi dubiū eſſet ſic̄ dictū ē in p̄cedēti cauSimiliter ſcd̓m hoſt. qn̄ quis emit fructus alicuiꝰ agri ad tp̄s licꝫ fructꝰ quos inde ꝑcipitmulto plus valeat ꝙ dederit veditori. tn̄ n̄ tenet̉ aliqd̓ reſartire rōe dubij ſiue īcertitudīsvt ī. c. ſi ea. Licet aūt iſte ꝯtractꝰ nō ſit vſurariꝰ ex forma ꝯtractꝰ p̄t tn̄ fieri ī fraude vſurārū. vt ſi ager ſit tantꝰ et talis ꝙ veriſil̓e ſit qfructꝰ inde colligēdi valeat multōplꝰ ꝙͣ eptor d̓derit. puta ep̄tor dedit. x. lib. et veriſil̓eē ꝙ valeāt. xxv. vel. xx. maxīe ſi talis ē ꝑſonaq̄ ꝯtractꝰ huiōi ꝯſueuit exercere. In huiōi em̄ad p̄ſumptōes ē recurrendū ī foro cārum. Inforo aūt penitētiali ſtabit̉ ꝯfeſſioni et multūe p̄ſumendū ꝯtra talē et ei ī pn̄ia ē reſtitutio īdicēda ſi veriſil̓r credeban̉ longe plꝰ valereſi iuſtꝰ ēptor īuenirẻ. ſi aūt ꝓbabil̓r dubitaptrū ſint plꝰ l̓ minꝰ valituri n̄ ē vſura ar. ī c.nauigāti Sꝫ obỉ ꝯtra ſupradicta qꝛ liꝫ ꝯtrahētibꝰ deciꝑe ſe īuicē citra dimidiū iuſti p̄cijexͣ. de emp. cū dilecti. ergo licꝫ alicui vederepiꝑ valens v. lib. ꝓ. vij. lib. Rn̄dꝫ bern. innō. et hoſt. ſuꝑ iᵈ c. in ciuitate. ꝙ emēs ꝓ. vilib. illud qd̓ vꝫ. v. lib. aūt ſciēter plus dat ꝓpter dilatōꝫ ſolutōis ita ꝙ ipſe n̄ decipit̉ in iuſto p̄cio et ſic n̄ ē vſura qꝛ licꝫ ꝯtrahētibꝰ mūtuo ſe deciꝑe vſqꝫ ad dimidiū iuſti p̄cij. Sedſcd̓m hoc ille qͥ decipit ex malo ſuo lucrū cōſequỉ qd̓ n̄ facit ille qui nō decipit. Pretereavỉ ſcd̓ꝫ hoc ꝙ mercator poſſit vedere merceſſuas p̄cio maiori alicui ſimplici qͥ neſcit valore rei ꝙ alicui ſapiēti qd̓ iniquū viʳ eē cū ſcd̓leges p̄tor n̄ ſubueīat ſciēti ſꝫ ignorāti. ff. qd̓cū falſo tu. l. ij ¶d̓o alij diſtinguūt de ignorantia et de d̓ceptōe nō em̄ ꝯtingit d̓cipi niſiignoranter ē aūt duplex ignorātīa .ſ. ī di ſcernendo ſiue iudicādo et hoc oppoʳ ſcīe. ſic em̄nullꝰ ſciens ē ignorās. Alia ē ignorātīa ī cligendo et hec ignorātia n̄ oppoʳ ſciētie. multiem̄ ſciētes ī iudicādo ſūt ignorātes in eligendo. Sil̓r duplex ē deceptio .ſ. in iudicādo ſicnunꝙͣ decipit̉ ſciēs ī ꝯtractibꝰ .ſ. qn̄ ſcit re aliꝙͣ n̄ valere tm̄. tn̄ ꝓpter affectōeꝫ quā hꝫ adre magis eligit ꝯꝑare p̄cio ꝙ re dſiderata carere vtroqꝫ mō licꝫ ꝯtrahētibꝰ ſe d̓ciꝑe. et ſecūdo mō magͣ licꝫ ꝙͣ prīoº vt credūt. licꝫ bn̄.ꝯtrariū dicat. ſꝫ de hoc vide infra ar. v. q. qd̓de his qͥ emūt ab ecclīa ⁊cͣ. Ad hͦ nota ſcd̓ꝫaliquos ꝙ liꝫ vēdētes n̄ poſſint ꝓpter dilatōꝫſolutōis p̄ciū augere pn̄t tn̄ ꝓpl̓e acceleratōrſolutōis p̄ciū minue. vn̄ eſto ꝙ mercator ſtatuat ī corde ſuo ꝙ pannū quem habuit ꝓ. vjſol̓. velit dare ꝓ. ix. ita ꝙ oī volenti ſibi daretm̄ ſiue ſtatim ī ꝯtinēti ſiue ad terminū certuꝫdare velit et lōge libētiꝰ ſtatīꝫ ſoluēti ꝙ vſqꝫad terminū aliqꝫ ſi talis mercator hoc apudſe d̓liberās ſil̓qꝫ cū hoc de lucro ꝑate ſolutōnis cogitās apᵈ ſe dicat. licꝫ ī corde iᵈ lucꝝtaxaueri qͦcūqꝫ tn̄ p̄ciū ꝑatū hret cū qͦ de lucro mō aliqͥd ordīare poſſeꝫ de p̄cio taxato diminuere tal̓ n̄ ē vſurariꝰ vt volūt aliqͣ. hec dtabl̓a iohīs Quidā etiā dixer̄t ꝙ liꝫ ꝯtractꝰqͦ qͥs vedit maiori p̄cio ꝓpter dilatōꝫ ſolutionis ſit de ſe vicioſus. tn̄ excuſari p̄t ex ꝑte vedētis. puta ſi nītendat vedere cariꝰ ꝓpter tepus ſꝫ ꝓpter damnū et laborē qꝫ īminere ſibividet in ꝓcuratōe ſolutōis hn̄dē. Et rectitudo hꝰ intētōis apparꝫ qn̄ mallꝫ n̄ vedere tl̓ibus ꝙͣ vēdere eis ad credentiā. et qn̄ libētiūſvēderꝫ alijs ꝓ p̄cio mīori ꝙ iſtis ꝓ pcō maiori. vn̄ licꝫ hic caſus ſit dubiꝰ n̄ tn̄ p̄t excuſariſi ꝓpter credētiā rē plꝰ vedit ſimpl̓r vel ꝙ ſitveriſil̓r valitura tꝑe ſolutōis. vel ſi nō vēderet alicui niſi ꝓpter credētiā plꝰ reciꝑet. hecalex. lomi. Quid ſiqͥs vendat ꝓ p̄cio qd̓ mōcurrit bladū ita tn̄ ꝙ ſi plus valuerit uſqꝫ adpaſca l̓ ꝙ ſi iᵈ plꝰ ſibi d̓ſit nihil oīꝰ tn̄ n̄ vultꝙͣ p̄ciū minuả Rn̄dꝫ hoſt. ꝙ e vſurariꝰ cumclaudicꝫ ī p̄cio ar. C. de ſolū. l. penl̓t Quidſi vēdā tibi hoc ꝓ tāto ꝙͣtū valebit illa die q̄curret ꝓ maiori precio vſqꝫ ad paſca. Iſte caſus ē multū vicinꝰ p̄cedenti. Rn̄det ſcotusſuꝑ. iiij. ſen. di. xv. q. ij. ꝙ talis ꝯtractꝰ ē vſu