hec ſꝫm tho. et alex. an. ¶ Quō ꝯueniūt et differūt hec tria .ſ. ꝯuiciū improperiū et ꝯtumelia. ℟℟ºº in hoc ꝯueniunt ꝙ ī verbis principaliter ꝯſiſtunt qꝛ per illa omnia repreſentaturaliqͥs defectus alicꝰ indetrimētum honoris eius. huiuſmodi autē defectꝰ eſt triplex ſcꝫ defectꝰ culpe qui repreſentat̉ per ꝯuicium. q̄aꝯuictuꝫ dici conſueuit non tantū aīe ſed etiaꝫcorporis. vnd̓ ſiquis iniurioſe dicat alicui eūeſſe cecū cōnuiciuꝫ dicit. ſed non ꝯtumeliamSi aūt dicat ꝙ ſit fur nō tātum conuiciū ſedetiā ꝯtumeliā infert. Scd̓ꝰ defectꝰ eſt minorationis ſiue indigētie qui etiā derogat honori quacūqꝫ excellētiam conſequēti. et hic repſentat̉ ꝑ verbū improꝑij qd̓ ꝓprie ē qn̄ aliqͥsiniurioſe reducit alicui ad memoriaꝫ auxiliuqd̓ ꝯtulit ei neceſſitate pacienti vnde ecc. xx.exigua dabit et multa improperabit. quandoqꝫ tamē vnū iſtoꝝ ponit̉ pro alio ſꝫm tho. etalex. an. Poteſt etiā tercō dici ꝙ cōuicium dicit̉ racōne materie .ſ. eo ꝙ ꝯuicium vel quaſiviciū imponit̉. ꝯtumelia vero racōne motiuieo ꝙ cum quodā tumore ꝓgredit̉ ſꝫm alexā.Vtꝝ ꝯtumelia vel ꝯuiciuꝫ ſit peccatū mortale ℟º verba ſꝫm eſſentiā .i. inquantū ſunt q̄dam ſoni audibiles nulli inferūt nocumētuꝫniſi forte gͣuando auditum. vt cū quis nimisalte loquit̉. Inquatum vero ſunt ſigna repreſentantia aliquid in notitiā alioꝝ multa dāna poſſunt inferre inter que ē vnum ꝙ homodānificat̉ quantū ad detrimentū ſui honorisvl̓ reuerētie ſibi exhibēde ab alijs. hec auteꝫſignificatio ex interiori procedit affectū. Etideo in peccatis verboꝝ maxime ꝯſiderāduꝫvidet̉ exquo affectu aliqͥs ꝓferat verba. Cuigitur ꝯuitiuꝫ ſiue ꝯtumielia de ſui ratōne inportat quādam dehonorationē. ſi intēcō ꝓferentis ad hoc ferat̉. vt per verba que ꝓferthonorem alterius auferat. hoc ꝓprie et per ſeeſt dicere ꝯuiciū et cōtunieliaꝫ. Et hoc ē peccatum mortale non minꝰ ꝙͣ furtū vel rapina.non em̄ homo minꝰ amat honorē ſuum ꝙ reꝫpoſſeſſaꝫ. vn̄ meret̉ penā inferni ſꝫm illd̓ Mꝛv. qui dixerit fratri ſuo fatue reꝰ erit gehēneignis. Si v̓o aliqͥs v̓bum conuitij vel ꝯtumelie dixerit alteri non tam̄ animo dehonorādiſꝫ forte ꝓpter correctiōꝫ vl̓ ꝓpter aliqͥd huiōindiᵗ ꝯuiciū l̓ ꝯtueliā formaliter ꝑ ſe ſꝫ ꝑ accidēs et materialiter. iquātū .ſ. d̓r iᵈ qd̓ p̄t eſſeꝯuiciū et ꝯtumelia. vnde hoc p̄t qn̄qꝫ eſſe abſqꝫ omni peccato. vnde domīꝰ dixit apoſtolisluc. iij. O ſtulti et tardi corde. ⁊cͣ. qn̄qꝫ veropoteſt eſſe cū peccato veniali vt ſi ſit leue cōuicium non multū hominē dehoneſtās et ꝓferat̉ ex aliqua leuitate animi vel ex ira leuiſine firmo ꝓpoſito aliquē dehonorādi. vt cuꝫaliquis iutēdit ꝑ huiuſmodi verbū aliquē leuiter ꝯtriſtare. vn̄ requiritur diſcretio. vt hōmodeſte vtat̉ hm̄ōi verbis. quia poſſꝫ eſſe itagraue conuiciū ꝙ per incautelā ꝓlatuꝫ honoreꝫ eiꝰ ꝯtra quē diceret auferret. et tūc homomortaliter peccare poſſet etiā ſi dehonorationem alterius non intenderet. ſicut etiā ſiquisaliqueꝫ incaute ex ludo percutiens grauiterledat culpa non caret. ideo dicit auguſtinusde ſer. do. in mō. raro et ex magna nec eſſitate obiurgationes ſunt adhibende in quibusnon nobis ſed vt dn̄o ſeruiat̉ inſtemꝰ. ¶ Sedobicit̉ quia conuīciari ſecūdum philoſophiiiij. ethi. eſt actus virtutis ſcilicet eutrapelienon ergo eſt peccatum ℟º ad eutrapeliam ꝑtinet dicere aliquod conuitiū leue non ad dehonorationem vel contriſtationem eius contra quem dicitur ſed magis ad iocum et delectationem. Et hoc ſine peccato poteſt eſſe ſiſeruentur debite circumſtantie. Si vero aliqͥsnon formidet contriſtare eum contra quem ꝓfertur huiuſmodi conuicium iocoſum vt excitet in alijs riſum hoc eſt vicioſum vt patet ībidem. hec tho. et conuenit cum eo alex. an¶ Vtrum aliquis debeat contumelias ſibi illatas ſuſtinere ℟º ꝙ ſic quandoqꝫ. tenemur enim habere paratum animum ad contumelias tolerandas ſi expediens fuerit. Non tamētenemur hoc ſemper actu facere ut haberi poteſt ex verbis auguſtini li. de ſermone dn̄i inmo. quandoqꝫ oportet iniuriam illataꝫ repellere. tum ꝓpter bonum ꝯtumeliantis .ſ. vt eiꝰaudaciā reprimatur et de cetero huiuſmodinon attemptet ſecūdum illud prouer. xxvj. reſponde ſtulto iuxta ſtulticiā .ſ. ne ſibi. ſa. ui.tum propter bonum multorum quorum profectꝰ impeditur per contumelias nobis illatas. quam ratione tangit gregoriꝰ. ſuper eze.omel̓. ix. Et oportet repellere moderate .ſ. exofficō caritatis non ex cupiditate priuati honoris. vnde prouer. xxvj. ne reſpondeas ſtulto iuxta ſtulticiaꝫ ſu. ne ei ſimilis effi. h̓ tho.Attendede etiam ſunt conditiones conuiciātis et conuiciati. et ſecundum hoc oportet cōuicium ſuſtinere vel non ſuſtinere. Si enim cōuicium dicatur a prouocato. perſone pari velinferiori vel etiam ſuperiori vbi non eſt iniuria offitij et preſumitur de medicina morbi ſiue intemꝑantie pro ſuſtinentia ſuſtinendum ēet eſt meritorium. Si vero dicatur ſuperiori ininiuriam offitij vel alij coraꝫ ipſo et de remedio temperantie nihil preſumatur ſi ſuſtineatur non eſt ſuſtinendum. hoc autem difficileeſt cognoſcere cum infertur conuitium pari.Quando autem infertur a ſuperiori ſiue delinquens ſit inferior ſiue non ſuſtinere eſt oportunum. Pre. aliud eſt arguere vel corripere tempore quo conuicians eſt ī furorē quiatunc non competit non enim eſt tunc aptꝰ adrecipiendum. Et aliud eſt iam ſedato aliquantulum furore quia tunc eſt ſibi proficuum. ſecundum illud ecc̄. xx. q̄m bonum arguere ꝙiraſci. ⁊cͣ. de primo dicitur ecc̄. viij. non incendas carbones peccatorum arguens eos ſcilicet tempore qūo ira eis dominatur. hec alexan. ¶ Vtrum contumelia oriatur ex ira ℟ºº qſic vt diʳ greg̓. xxxj. mo. ꝯtumelia em̄ magnahꝫ ꝓpinqͥtate ad fine ire qͥ eſt vindicta. Nl̓ laem̄ vīdicta ē irato mag̓ ī ꝓmptū ꝙͣ īferre ꝯtumeliā. Et id̓o ꝯtimelia maxīe oritur ex ira tāꝙͣ ex principio proximo. Nichilominꝰ tamernaſci poteſt ex ſuperbia propter diſpoſitione