qn̄ꝫ dicūt hoīes de ſuo iure qd̓ eſt ſua iuſticiaſcd̓o ꝓ actū reddedi vnicūīqꝫ qd̓ ſuū eſt. 3ͨ ꝓhabitū inclināte determīate volūtatē ad reodendū vnicuiqꝫ qd̓ ſuū ē. et gaudēdū de oꝑeiuſti. qꝛ vt dʳ phus. j. ehi. c. xj. neqꝫ iuſtuꝫ aliquis diceret nō gaudēteꝫ oꝑatōe iuſta. primemo iuſticiā nō eſt virtus ſꝫ eſt obiectū iuſticiev̓tutis. 2º mō eſt actus v̓tutis. 3º mō eſt v̓tus.¶ Nota tn̄ ꝙ iuſticia ſꝫm qd̓ eſt hītus virtutisp̄t accipi quinqꝫ moīs ſcꝫm rich̓. vno mō ꝯuiſſime ſcꝫ ꝓ qualibꝫ rectitudīe ai. et ſic quelibꝫvirtꝰ eſt iuſticiā quēdā. Et ſic forte ſumit anſli. de veritate dicēs. c. xij. iuſticia ē rectitudovolūtatis ꝓpter ſe ſeruatā. Alio mō ꝓ rectitudine ꝑ quā hō iuſtificat̉ in ꝯſpectu dei et ſicſumit̉ ꝓ caritate. et ſic ſumit augͣ. li. lxxxiij.q. q. vj. dicēs ꝙ iuſticia q̄ ꝑ cetera diffuditureſt dilectio dei et ꝓxī. 3º ꝓ qualibꝫ v̓tute ordinata ꝑ iuſticiā legalē ad bonū ꝯune. et ſiceſt idē cū qualibꝫ v̓tute drn̄s tn̄ ſꝫm rōem. qͣrto ꝓ hītu determante volūtatem ad firmitervolendū ſeruare rectitudīeꝫ debitā in oꝑatōibas que ſūt ad alteꝝ Et hec p̄t eſſe tripʳ Vnomō ad alteꝝ que ē ꝑſona ſingularis. et ſic eſtiuſt ciā ꝑticularis diſtīcta ꝑ eſſentiā a virtutibus alijs nec dꝫ dici virtus generalis. Alioad alteꝝ qd̓ ē ꝯuītas. Et ſic ē iuſticia legalisEt hec ē om̄ī virtuti generalis inqͣtū p̄cipit opera exteriora cuiꝰlibet virtutis ad bonū ꝯuereferri ſꝫm qd̓ vult phūs. v. eth̓. c. ix. Eſt tamavna v̓tus ſpēalis diſtīcta ī eēntia a virtutibꝰalijs. vn̄ n̄ ē gn̓al̓ alijs ꝑ p̄dicatōꝫ ſꝫ ꝑ v̓tute.Equit̉ videre de 2º ſcꝫ qͥd ē iuſticiā. Diffinỉ aūt iuſticia ſꝫm qd̓ ꝯſiſtit in oꝑatōibꝰad alteꝝ. ſic em̄ ꝓprie ſumit̉. ſic ec̄ hic de eaītēdimꝰ a iuriſꝑitis ſic. Iuſticia ē ꝯſtās et ꝑpetua volūtas ius ſuū vniciiqꝫ tribuēs. Voluntas ibi noīat actū nō potētiā ſolēt hītus diffiniri ꝑ actus. ꝑpetua deſignat ibi ꝙ ad rōꝫ iuſticie reqͥrit̉ ꝙ hō habeat ꝓpoſitū ꝑpetuo et īoībus iuſticiā obſeruādi. Cōſtās v̓o deſignatꝙ oportet ꝙ ī huiōi ꝓpoſit o firmiter ꝑſeueretIus ſaū vnicuiqꝫ tribuēs deſignat actū iuſticie ꝑ ꝯꝑatōnē ad ꝓpriā materiā et obiectū. aliqn̄ em̄ ponit̉ nomē actus ꝓ habitū qui peractū ſpecificả. habitꝰ em̄ d̓r ad actū. obiectūem̄ iuſticie eſt ibi dicit em̄ yſi. li. eth̓. ius dictū ē qꝛ ē iuſtā. Iuſtū aūt ē obiectū iuſticie vn̄phus. v. eth̓. om̄es talē habitū volunt dicereiuſticiā a quō ſūt oꝑatī iuſtoꝝ. ¶ Sciend̓ autꝙ hoc nomē ius ē prīo impoſitū ad ſignificādū re iuſtā deinde ē deriuatm̄ ad ſciaꝫ q̄ ꝯgnoſcit̉ qͥd iuſtū. dein̄ ad ſigͥficand̓ locū in qͦ iusreddit̉ vt cū d̓r qͥs ꝯꝑere ī iure. Vlteriꝰ illudius d̓r qd̓ reddit̉ ab eo ad quem ꝑtinet facereiuſticiā. In diffinitōe v̓o p̄dicta ſumit̉ ius ꝓre iuſta. Siquis aūt p̄dicta diffinitōeꝫ velletreducere in debitā formā dicere poſſꝫ ꝙ iuſticia ē habitꝰ ſꝫm quem aliqͥs ꝯſtanti et ꝑpetuavolūtate ius ſuū vnicuiqꝫ tribuit. Et qͣi ē eadcū illa quā poīt phūs. v. eth̓. dicēs ꝙ iuſticiaeſt hītus ſꝫm que d̓r aliqͥs oꝑatiuꝰ ſꝫm electōneꝫ iuſti. licet aūt iuſticiā ꝓprie dicta nō ſit n̄vniꝰ hoīs ad alteꝝ. methaphorice tn̄ d̓r iuſticia eſſe in vno et eodē homīe ſꝫm qd̓ rō imꝑ aīiraſcibili et ꝯcupiſcibili et ille obediūt rōi. etvl̓r ſꝫm qd̓ vnicūiqꝫ ꝑti hoīs attribuit̉ qd̓ ſibiꝯuenit. vn̄ ph̓s. v. eth̓. hāc iuſticiā dᵗ mēthaphoricam.Equit̉ videre de 3º ſcꝫ de actu iuſticie. cūca qd̓ no ꝙ ꝓpriꝰ actꝰ iuſticie vt dictū ēeſt reddere vnicuiqꝫ qd̓ ſuū ē. Et h̓ ec d̉ ambli. j. de offi. Eſt ec actus iuſticie iudiciuꝫ ſiueiudicare. et primū ꝓprie ꝑtinet ad iuſticiā ī exequēdo. ſcd̓ꝫ ī inſinuādo. Iudiciū em̄ ꝓprie nōmiat actū iudicis inꝙͣtū ē iudex. iudex aūt d̓aqͣi ius dicēs. Ius aūt ē obiectū iuſticie. Et id̓oiudiciū ſꝫm primā noīs īp̄oſitōꝫ īportat rectādiffinitōꝫ iuſti ſiue iuris. ꝙ aūt aliqͥs bn̄ diffiniat aliqd̓ ī oꝑibus vtuoſis ꝓcedit ex hīturtutis et iō iudiciū ꝓprie ꝑtinet ad iuſticiā. vn̄ph̓s. v. eth̓. dᵗ ꝙ hoīes ꝯfugiūt ad inuicē ſicad quādā iuſticiā aīatā. Vlteriꝰ eſt iudicij nōme ampliatū ad ſignificand̓ rectā determīatōꝫ ī qͥhuſcūqꝫ. In oībꝰ aūt ad rectū iudiciumduo reqͥrun̉. vnū ē v̓tus ꝓferēs iudiciū. et ſiciudiciū ē actus rōis. ſꝫm ē diſpoſitō iudicātisex qͣ eſt ydoneꝰ ad recte iudicand̓. et ſic ī hisq̄ ꝑtinēt ad iuſticiā ꝓcedit iudiciū ex iuſticiaSic ergo iudiciū ē qͥdā actꝰ iuſticie ſic īclinātis ad recte iudicādū. prudētīe v̓o ſic̄ iudiciūꝓferētis. Spualis at iudicat oīa. j. coꝝ. ij. qꝛex habitū caritatis inclinả ad iudicand̓ rectede oībus ſꝫm regulas diuīas ex qͥbus ꝓnūciat iudiciū ꝑ ſapīe donū ſic̄ iuſtꝰ ꝑ v̓tuteꝫ prudecie. iudiciū ꝓnūciat ſꝫm regulas iuris. hectho. Accipit̉ aūt nomē iudicij multiʳ. primoꝓ cau fortuito vt cū d̓r hoc eueīt diuīo iudiºiudico .i. cau fortuito. 2º ꝓ diſcretōe aī vt cuꝫdr ꝙ ī pueris nō ē iudiciū. 3º ꝓ vltīā volūtateteſtatoris. qͣrto ꝓ actōe. vn̄ iudiciū faīlie heciſcūdē .i. actōe. quīto ꝓ īſtātia ſiue ordīatōecauſe facte cora iudice inter actore et reū. Etſcd̓ꝫ h̓ iudiciū ē actꝰ hūanꝰ triū ꝑſonaꝝ ſcꝫ actoris rei et iudicis. Et ſꝫm hāc acceptōꝫ iudiciū aliud ē ciuile vt īᵈ qd̓ ꝓponỉ de pecuīa l̓re alia. Aliud crimīale vt iᵈ qd̓ agit de crimibus pumiēdis ſiue penis īferedis. ſexto ſuīturiudiciū ꝓ ſnīa iudicis et ſic ē actꝰ iuſticie vtſupra dictum eſt.Equỉ de qͣrto ſcꝫ d̓ vicio oppoſito iuſticieſcꝫ de īiuſticiā. Circa qd̓ ſciēdū ꝙ duplexeſt iniuſticiā vna illegalis oppoſita iuſticielegali. Et h̓ ſꝫm eēntiā ē viciū ſpēale inꝙͣtu reſpicit obiectū ſpēale. ſcꝫ bonū cōe qd̓ ꝯtemtſꝫ qūo ad occaſiōꝫ ē viciū generale qꝛ ꝑ ꝯtemptū boni ꝯunis p̄t hō ad oīa pctā deduci. ſietiā oīa vicia inqͣtū ſūt ꝯtra bonū ꝯune rōemhn̄t īiuſticie qͣi ab īiuſticia deriuata ſic̄ ec̄ ſuꝑdictū ē de iuſticia. Alio mō dr īiuſticia ſꝫm inequalitatē quādaꝫ ad alteꝝ ꝓut ſcꝫ hō vulthr̄e plus de boīs vt de diuītijs et honoribuset mīꝰ de malis vt de laboribꝰ et danis Et ſichꝫ materiā ſpēalē et ē viciū ſpēale ſiue ꝑticulare oppoſitū ꝑticulari iuſticie. Eſt aūt facereiniuſtū ex gn̓e ſuo pctm̄ mortale qꝛ infert nocumētū alteri qd̓ de ſe repugnat caritati. q̄ atfacit īiuſtū ignorās nō facit īiuſtū ṅ ꝑ accn̄s
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten