Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

recta vn̄ hec applicatio eſt ip̄ius recte volūtatis vt mouētis. Et eſt rōis ꝑ prudentiā vt formant̉ ītellectualiter p̄ceptū de faciēdo applicatōꝫ p̄dictā. vn̄ qꝛ p̄cipuꝰ actus prudētīe eſtcirca āgēdā de p̄cōſiliatis et iudicatis p̄cipere. ideo ad eā ꝓprie ꝑtinet ſolicitudo. qꝛ vt d̓yſi. ethi. li. ſolicitꝰ de quaſi ſolers citꝰ. ſcꝫ īꝙͣtū aliqͥs ex quadā aī ſolertiā eſt velox ad ꝓſequed̓ ea q̄ ſūt āgēda. vn̄ ph̓s. vj. eth̓. dʳ. oꝑtetoꝑari velociter ꝯſiliata. ꝯſiliari aūt tarde Eſtaūt prudētia gͣtuita in oībus hn̄tibus gr̄aꝫ qꝛquicūqꝫ hꝫ gr̄am habꝫ caritatē et ꝑ ꝯn̄s omēsalias v̓tutes ꝓpter ꝯnexionē eaꝝ. Dic̄ ec g̓g̓.ij. mo. ꝙ cetere v̓tutes n̄ ea q̄ appetut prudeter agāt v̓tutes eſſe nō pn̄t Notand̓ tn̄ ꝙ duplex eſt induſtria vna q̄ ē ſufficiēs ad ea q̄ ſūtde ncc̄itate ſalutis. Et hec ē in oībꝰ grām hn̄tibus et etiā ī indigētibꝰ regi ꝯſilio alieno q̄ſaltē ſciūt hoc ꝯſulere ſibi vt aliquos ꝯſulantet bona ꝯſilia a malis diſcernat. Eſt ec̄ in pueris baptiſatis ſꝫm habitū ſꝫ nō ſꝫm actū Alia ēinduſtrīa plenior ꝑ quā aliqͥs ſibi et alijs ſcitꝓuidere nō tm̄ de neceſſarijs ad ſalutē ſꝫ ec̄ d̓quibuſcūqꝫ ad hūanā vitā ꝑtinētibꝰ. Et h̓ nōeſt in oībꝰ hn̄tibꝰ gr̄am. In pctōribꝰ aūt nō evera et ꝑfecta prudētiā q̄ ſcꝫ ad bonū fineꝫ totiꝰ recte vite ꝯſiliatur iudicat et p̄cipit qͥ ſolad̓r prudētia ſimpʳ. et ſiqͣ in eis eē videat̉ prudētīā vel falſa vl̓ ſaltē ē īꝑfecta vn̄ ph̓s d̉. vjethi. īpoſſibile ē prudente eē et n̄ entē bonū.OIrca ſcd̓m ſciend̓ ꝙ ꝑtes prudentie ponittres tulliꝰ ī retho. ſua ſcꝫ memoria ītelligentiā et ꝓuidentiā. Macrobiꝰ aūt ſꝫm ſnīamplotini attribuit prudētīe ſex ꝑtes ſcꝫ rōꝫ ītellectū c̓cūſpectōꝫ. ꝓuidētiā. docilitatē. et cautionē. Ariſt. aūt. vj. ethi. dʳ ad prudētiā ꝑtincre eubuliā. ſyneſim et gnomī. facit ec mētōeꝫcirca prudētiaꝫ de eudoxia ſiue euſtochia ſolertiā ſenſu intellectu. Quidā aūt phūs grecꝰd̉ ꝙ ad prudētiā ꝑtinet. x. ſcꝫ eubulia. ſolertia. ꝓuidētia. regnatiua. militaris. politica.yconomica. rethorica. ph̓ica. ſꝫ ille tres vltīeſūt ꝑtes prudētīe ſumēdo ꝓpͥe prudētiā ꝓ ſcīavn̄ de eis nihil ad pn̄s. Predictaꝝ aūt v̓tutūq̄dā ſūt ꝑtes qͣi integrales prudētie. qͥdā ſūt ꝑtes ſubiectiue. quedā ſūt ꝑtes potētionales.Illa dicūt̉ eē qͣi ꝑtes ītegrales alicuiꝰ v̓tutisq̄ oportꝫ ꝯcurrere ad ꝑfectū actū eiꝰ. Et talesꝑtes prudētie ſūt octo quaꝝ quīqꝫ ꝑtinēt adeā ſꝫm qd̓ ē ꝯgnitīa et tres ſꝫm qd̓ ē p̄ceptiuaCirca v̓o ꝯgnitōꝫ ꝯſiderantur tria. primo ip̄aꝯgnitio q̄ ſi ſit p̄teritoꝝ ē memoria. ſi pn̄tiū ēintellectꝰ ſiue ītelligētia ſiue ſenſus qꝛ ſenſuſprūdētie quē poīt ph̓s. vj. eth̓. idē eſt cū intellectu. vn̄ dʳ ibidē hoꝝ igit̉ hr̄e oportet intellectū. h̓ oīo eſt ſenſus. ⁊º ꝯgnitōis acqͥſitio q̄ſi fiat ꝑ diſciplinā d̓r docilitas. ſi ꝑ īuentōemd̓r euſtochiā ab eū qd̓ ē bonū et ſtochos qd̓ ēꝯiecturatō qͣi bona ꝯiecturatio. huiōī aūt ꝑsvt d̓r. vj. ethi. ē ſolertia que eſt vera medij ꝯiecturato vt d̓r. j. poſterioꝝ. 3º vſus ꝯgnitōnisſcꝫ ſꝫm qd̓ ex cognitis aliquis ꝓcedit ad aliacognoſcēda et h̓ ꝑtinet ad rōꝫ. Rō aūt ad hocꝙ recte p̄cipiat tria dꝫ hr̄e. prīo vt ordinēt aliquid accōmodū ad finē qd̓ ꝑtinet ad ꝓuidertia. 2º vt attēdat circūſtantias negocij qd̓ ponet ad circūſpectōꝫ. 3º vt vitet īpedimēta qd̓ꝑtinet ad cautōꝫ. Illa v̓o dicūt̉ ꝑtes ſubiectiue alicuiꝰ v̓tutis q̄ ſūt eiꝰ ſpēs diuerſe. Et ſicꝑtes prudētie ſūt quīqꝫ ſcꝫ monaſtica ꝑ quamqͥs regit ſeipꝫ. yconomica ꝑ quā qͥs regit vnaꝫdomū vl̓ familiā. Militaris ꝑ quā qͥs regit exercitū. politica architectoīca ſiue regnatīalegis poſitīa ꝑ quā qͥs regit ciuitatē l̓ regnūpolitica ſcꝫ ſimpʳ dicta ſubditoꝝ ꝑ quā bn̄ ſehn̄t ad ꝯſeruatōꝫ policie bn̄ ordinate. He autprudētie drn̄t ſpe ſꝫm ſnīaꝫ ph̓i. vj. eth̓. c. ix. et.iij. poli. c. ij. Partes āt potētionales alicuiꝰvirtutis dicūtur v̓tutes adiūcte q̄ ordinantiad aliquos ſecūdarios actꝰ vel materias qͣſinō habētes totā potēciā principalis virtutisEt ſꝫm hoc ponūt̉ ꝑtes prudecie Eubulia queſcꝫ ē bene ꝯſiliatiua. Sineſis q̄ eſt de inuentisꝑ ꝯſiliū bene iudicatiua ſꝫm ea q̄ ꝯīter accid̓iEt gnomin q̄ ſcꝫ eſt bene iudicatiua eoꝝ in obꝰ oportet aliquādo a ꝯmī lege r̄cedere. Prudentiā vero ē circa principale actū q̄ ē p̄ciꝑe.Equit̉ videre de 3º ſcꝫ de vicijs q̄ maīfeſte ſūt ꝯtraria prudētie q̄ ſunt īprudentiaet viciā ſub ea ꝯtēta ¶Sciend igỉ ꝙ imprudētia p̄t ſūmi priuatīe et ꝯtrarie. negatīe em̄ nōd̓r ꝓprie ita ſcꝫ ꝙ dicat tm̄ carentiā prudentieque p̄t eē ſine pctō hec tn̄ carētia prudētie etcuiꝰlibet virtutis includit̉ in carētia iuſticieoriginalis que totā ꝑficiebat aīam et ſcd̓m h̓om̄es alij defectꝰ virtutū reduci pn̄t ad originale peccatū. priuatīe aūt d̓r imprudētiā matū aliqͥs caret prudētiā quā natꝰ eſt et dꝫ hr̄eEt ſic eſt peccatū rōe negligētie quā nō habetur ſtudiū ad prudētiaꝫ hn̄dam. Cōtrarie veroſumit̉ imprudētīā ſꝫm qd̓ rō ꝯtrario mō mouet̉ l̓ agit prudētie. vt ſi recta rō ꝯſiliādo agatet imprudēs ꝯſilium ſpernat. et ſic de alijs ſeuādis in actu prudētis. et ſic ē pctm̄ ſcd̓ꝫ primā rōem prudētie ꝓu̓. xxj. theſaurꝰ deſiderabilis ſcꝫ gr̄e et oleū in hītaculo iuſti. et hō mprudēs diſſipabit illd̓. Nō em̄ hō ꝯtra pr. dentiā agit niſi diuertes ſe a regulis quibꝰ rauoprudētie rectificat̉. Et ſi hoc ꝯtingat ꝑ auerſione a r̄gulis diuīs ē peccatū mortale. Si vop̄ter eas agat ſine ꝯtemptū et detrimēto eoꝝque ſūt de ncc̄itate ſalutis ē veniale. Licet aūtimprudentia ſit ſpēale peccatū ſic̄ et prudētiācui opponit̉ eſt virtus ſpēalis. eſt tn̄ peccatugeneralē qd̓āmodo ſcꝫ ꝑ ꝑticipatōꝫ inꝙͣtū ſcꝫin quolibet peccato ē defectus ī aliquo acturōis dirigentis qd̓ ꝑtinet ad prudentiā ſic̄ ecprudentia ꝑticipat̉ in om̄ibus virtutibus aliquo mō inqͣtū eſt eaꝝ directiua. Eſt aūt īpridentiā generale peccatū reſpectu quorūdampeccatoꝝ que ſunt ſpēs eius quaꝝ quēdā ſumūtur ſꝫm ꝑtes eiꝰ potētionales. et hoc ſcd̓mtres actus rōis ꝙͣtū em̄ ad defectū ꝯſilij c̓caqd̓ eſt eubulia ē p̄cipitatio ſiue temeritas. Dicit̉ em̄ hec p̄cipitato in etatē quā ſcꝫ aliqͥs ꝑimpetū volūtatis vel paſſionis fert̉ ad aliqd̓agendum ꝑtranſitis gradibus medijs ꝑ quosoportet ordinate deſcendere recte ꝯſiliando.