Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

aliqui actus ſūt indifferentes. qui ſcꝫ mediūtenet īter bonū et malū. vn̄ ſūt moral̓r boni nec mali Sꝫ alio poſſumꝰ loqͥ de actōequantū ſcꝫ ad modū agētis. et dupʳ. qꝛ qͥdāē actio hoīs ut rōnal̓. ē actio nature ut natura. vt bibe et comedere et hmōi. et de ſeē indr̄ns et p̄t idrus ī agēte ut nec actunec habitu deliberat qͣre hmōi debent agi qꝛſūt actꝰ nature ut ē deliberatīa. Alia v̓o ēactio hoīs ut ē rōnal̓ et deliberatiuꝰ ut loq̄diſputare. facta exteriora res ordīare. et hiactꝰ de ſe in gn̓ali loquēdo ſūt indrntes. Dicūt tn̄ aliqͥ qn̄ ſūt ī exercitio vl̓ ī hoīe actuagēte ſūt indrntes. ꝯpetūt em̄ ei ut ē deliberatiuꝰ. et ſi tales actꝰ ſūt reſpectu obiectidebiti et debitis circūſtātijs et ad debituꝫfinē relati ſūt moral̓r boni. ſi āt aliqͥd hoꝝdefuerit ſūt moral̓ r mali. et diʳ dn̄s Math̓xxj. de verbo ocioſo reddet rōeꝫ ī dieiudicij et ꝯn̄s de oꝑe ocioſo. ſuꝑ v̓bodiʳ greg̓. ocioſū verbū ē qd̓ caret rōe iuſteneceſſitatis vl̓ pie vtilitatis. Gual̓. et eſtopi. Gual̓. et tho. Et videt̉ rōnabilior ſcd̓mrich̓. Alij dicūt eſt aliqͣ oꝑatio ſiue īteriorſiue exterior nec ē moral̓r bona nec mala. actio ꝓcedēs a volūtate deliberatīa aūtē ad deū ordīata aūt. et eſt diuiſio immēdiata ſi ſic ē bonā et meritoria vite eternevl̓ merito ꝯdigni ſi fiat ex caritate. vel merito ꝯgrui ſi fiat exͣ caritatē. Si ē ordīata addeū. aūt ē inordinata ꝯuerſionē ad creaturā. et ſic ē mala ex ꝯuerſiōe. aut ꝓpʳ oꝑātisnegligētiā. et ſic ē mala ex omiſſiōe. aut ꝓpt̓oꝑantis īfirmitatē et miſeriā. et neutroē mala ſꝫ eſt indrn̄s. Deꝰ tn̄ ex ſua pietate decreuit ꝓpter nr̄aꝫ īfirmitate multas oꝑatōesn imputare nobis neqꝫ ad meritū nec ad demeritū. et ex ꝯn̄ti tales actōes reſpectū nr̄ividen̉ bone moral̓r nec male. vt qͥs loq̄ialicui ex naturali pietate vel aliuꝫ ſalutat exvrbanitate vel facit aliqͥd ex īdigētia naturevt qꝛ ābulat ut recreet̉ cōmedit ut reficiat̉nec tn̄ refert ī deū. tales em̄ actōes ſuntmeritorie. qꝛ ad deū referunt̉. dicere v̓oeſſent demeritorie duꝝ videt̉ fiāt ꝓpteriordīata ꝯuerſione ad creaturā. nec omitturad deū referri ꝓpter loquētis negligētiaꝫ ſedtm̄ ꝓpter qͣndā īfirmitate ē in nobis ex corꝑe corruptibili aggͣuāte aīaꝫ. hꝰ ſnīe ē bon̄li. ij. di. xlj. vbi optime tractat q̄ſtione iſtaꝫ.Huic etiā opi. ꝯcordare vidẻ hieroꝰ in epl̓aqͣdā ad augͥ. eſt ī numero epl̓aꝝ eiꝰ. xvj. dices ābuīare digerere aluo ſtercora ꝓijcere. ꝓijcere ſputū nec bonū nec malū eſt. Siobiciat̉ illd̓. j. coꝝ. x. ſiue māducatis ſiue bibitis ſiue aliqd̓ aliud faciatis oīa in gl̓aꝫ deifacite. Dicūt illd̓ ē ꝯſiliū p̄ceptū. et ideoilld̓ omittere ē ſꝑ peccatū. Ad illd̓ qd̓ diciꝓpͥma opi. de v̓bo dn̄i p̄t dici actꝰ refert̉ ad bonū fine ē ocioſus. ſed ſꝑ oꝑtetreferat̉ explicite ad finē ē deꝰ ad ſitocioſus. ſꝫ ſufficit referat̉ ad aliquē bonūfine ciuile corꝑis honeſtā recreatōꝫ nec tn̄oīs tal̓ actꝰ ē remuneratōe dignꝰ. hec rich̓. Sꝫ nūqͥd vnꝰ et idē actꝰ p̄t eſſe bonꝰ et malus. Rn̄det Gual. duplex ē actꝰ ſcꝫ īterioſimplex et īdiuiſibil̓ ſtatim trāſies. et exteriorꝯtinuꝰ et diuiſibil̓ diu manes. primꝰ p̄t ſil̓eſſe bonꝰ et malꝰ ſꝫm more ſit īdiuiſibilisſcd̓s āt p̄t qꝛ ī ſui inicio p̄t bonꝰ et in finemalꝰ. Nm̄ōī tn̄ actꝰ licꝫ ſit vnꝰ ſꝫm naturāē tn̄ vnꝰ ſꝫm morē. ſꝫ ſūt due oꝑatōnes morales ut quis incepit p̄dicare ꝓpter deum. etꝓpter vana gloria finit. De bonitate et malicia interioris actꝰvolūtatis titulꝰ terciuſOſtea ꝯſiderand ē de bonitate et malicia īterioris actꝰ volūtatis. et primo īſe. ſcd̓o ī ꝯꝑatōe ad ꝯſcīaꝫ. tercio ī ꝯꝑationead volūtate diuinā. Circa primū pl̓a q̄rūtſcꝫ quid facit volūtatē bonā. ℟º ſꝫm anſꝫ. degra et li. ar. c. xj. triplex ē volūtas. prima eſtinſtri ſiue potētiā aīe. et ē bona ex habitubono v̓tute. ſic̄ paries ē albꝰ albedie. bonūem̄ ē qd̓ hꝫ qͣlitatē bonā vt d̓r. j. topi. Scd̓a ēhabitꝰ et diſpoſitio ſiue affecto volūtatis derelicta ex actu volūtatis ſiue vſu. et voluntas ē bonā ex bona actōe et mala ex mala. qꝛqͣles ſūt actꝰ tales gn̓ant̉ habitꝰ vel diſpoſitōes ex. iij. eth̓. c. iij. Terciā ē actꝰ volūtatispotētīe. et p̄ter naturalē boītate quā hꝫ eo ē quedā actio hꝫ totā boītatē ex eiꝰ ordineſufficiēti ad debitu fine. Ad hmōi āt ordineꝫalicꝰ actꝰ reqͥrunt̉ qͣtuor ſcꝫ duo ex ꝑte finisprimū ē ut illd̓ qd̓ qͥs appetit vl̓ vult ut fineꝫſit ī ſe bonū. qꝛ et ꝓpter fine oꝑat̉ qͥs qꝛ fīsſꝫ qꝛ bonū. et dr̄. iij. ph̓i. bonū et fīs ſūtidē. Scd̓m ē ſit tm̄ ī ſe bonū ſꝫ etiā meliˢhis appetūt̉ ꝓpter ip̄m. et diʳ augꝰ. vj.ci. dei. c. iij. laudat deuꝫ ꝓpter pecunia nhꝫ bonū fine neqꝫ bonā volūtatē. Terciuꝫ eſtex ꝑte eoꝝ ordinant̉ ī fine .ſ. ſint ſꝫm rationē rectā ordīabilia et aptā ad talē fine aſſequēdū. Quartū ē ex ꝑte ordinātis ſcꝫ volūtas rōe regulata ordinet vl̓ velit bona ingn̓e vl̓ in differētia ad bonū finē. His qͣtūorꝯcurrētibꝰ volūtas ē actꝰ ē bōa. et ſi aliqͣdhoꝝ defuerit ē bona. qꝛ ut dicit dyoꝰ. iiij.c. de diuīs noībꝰ. bonū eſt ex tota ſua. hecGual̓. et bon. Vtꝝ vniꝰ bone volūtatis ſitvnꝰ ſolꝰ fīs. ℟º ſic ſcꝫ fīs pn̄cipalis. ꝓpterqd̓ ītelligend̓ actū hr̄e pl̓es fines p̄t tripliciter. vnoº ita vnꝰ ſit ſub altero et ꝓpterillū. Scd̓o vnꝰ finis ſit prīcipal̓. et alterprīcipal̓. ita tn̄ fīs prīcipalis refert̉ adprīcipalē actū. tercio ita vterqꝫ ſit prīcipalis. Exēplū de eo vad̉ ad ecl̓aꝫ diſtributōibꝰ. ā̓ em̄ prīcipal̓r intēdit dei honorem. et ſil̓ intedit hr̄e pecuniā vt ad honoreꝫdei pauꝑibꝰ diſtribuat ī alios vſus licitosꝯuertat. aut ītedit dei honorē et ſil̓ intedit acqͥrere pecunia. ita tn̄ acqͥſitōeꝫ illāredegerit ad dei gl̓am. nec tn̄ pecunia illamfinē prīcipalem ſtatuit qꝛ ꝓpter ſe diligit. Aut intēdit deo placere et ſil̓ etiā pecuniā acq̄rere. ut poſſit theſauꝝ ſuū augere et ieo delectari. diuerſos fines ſtatuere. primo ꝑtinet ad bona volūtatē et eſt meritoriū.