ꝙ inuolūtariū eſt qd̓ violentia uel ignorātiafactū eſt licet igit̉ violentia nō poſſit inferrivoluntati quantū ad primū eius actu qui atip̄a īmediate elicit̉ ſcilicꝫ velle poteſt tamenquantū ad actus qui ab ea imperant̉. ut ambulare et loqui inquantū ꝑ violentiam impediri poſſūt mēbra exteriora ne volūtatis imperiū exequāt̉. Cauſat igit̉ violētia īuolūtariū qꝛ directe opponit̉ volūtario cum volūtariū ſit a pͥn̄cipio ītrinſeco. violentū v̓o ab extrīſeco. et ſic ē ꝯtra volūtatē et ꝑ ꝯn̄s īuolūtariū Ignorātia āt eāt inuolūtariū ea rōe quapriuat ꝯgnitionē q̄ p̄exigit̉ ad volūtariū. volūtariū em̄ ſꝫm qd̓ diᵗ ph̓s. iij. ethi. et dam̄. ij.li. ē cuiꝰ prīcipiū ē in ſe ip̄o ꝯgnoſcēte ſingula et qͥ oꝑtꝫ oꝑari. i. cuiꝰ gr̄a oꝑtet. Nō tn̄ q̄libet ignorātīā priuat ꝯgnitōem hm̄ōi. Ignorantia em̄ tripl̓r ſe hꝫ ad actū volūtarium ſcꝫꝯcomitāter ꝯſequēter et antecedēter. ꝯcomitāter qn̄ ignorātia ē de eo qd̓ agit̉ et tn̄ etiāſi ſciret̉ nō ageret̉. et tal̓ ignorātia n̄ facᵗ inuolūtariū ut dicit ph̓s. qꝛ nō cāt aliqͥd repugnās volūtati. ſꝫ facit n̄ volūtariū. qꝛ n̄ p̄t eēactu volitū qd̓ ē ignoratum. Cōſequēter at ſehꝫ ignorātia ad volūtatē inquātū ip̄a ē volūtaria. et h̓ ꝯtingit dupʳ. vno mō qn̄ actꝰ volitatis refert̉ ī ignora̓tiā ut habeat excuſatōeꝫpeccati uel nō retrahat̉ a peccato. et h̓ dicit̉ignorātia affectata. Alio mō dicỉ ignorātiavolūtaria eiꝰ qd̓ qͦs ſcire p̄t et dꝫ. ſic at n̄ agere et n̄ velle d̓r volūtariū ut ſupra dictū eſt.Hoc at mō dr̄ ignorātīa dupl̓r. vno mō cū q̄ſn̄ ꝯſiderat qd̓ ꝯſiderare dꝫ q̄ ē ignorātiā maleelectōis ex paſſione vl̓ habitu ꝓuenies. de op̄t ītelligi illd̓ ꝓu̓. xxxiiij. errāt qͥ oꝑant̉ iniqͥtatē. Alio mō cū qͣs noticiā quā dꝫ hr̄e nō cūrat acqͥrere. et ſic ignorātiā iuris quā qͣs ſciretenet̉ volūtaria d̓r qͣſi ex negligētiā ꝓuenietet de hac̓ ītelligit̉ illd̓. j. coꝝ. xiiij. ignorasignorabit̉. et his modis ignorātia n̄ p̄t careīuolūtariū. cat em̄ ſꝫm qͥd īuolūtariū inqͣntuꝫp̄cedit motū volūtatis ad agend̓. q̄ n̄ eēt ſciāpexiſtēte. An̄cedēter ſe hꝫ ad volūtatē ignoratīa qn̄ ē volūtaria. et tn̄ eſt cā volēdi h̓ qd̓aliqͥs n̄ vellet. ſic̄ cū hō ignorat aliquā circūſtātiam actꝰ quā nō tenebat̉ ſcire et ex h̓ aliqͥd agit qd̓ n̄ ageret ſi eā ſciret. ut cū qͥs diligētiā adhibita neſciēs aliquā trāſire ꝑ viamꝓijcit ſagitta q̄ īterficit trāſenteꝫ. et tal̓ ignoratia cāt īuolūtariū ſimpl̓r. h̓ tho. ¶ Sꝫ qd̓ d̓mētū. ꝯcupiſcētia. ira. eprietate. nūqd̓ h̓ cauſant īuolūtariū. ℟º ꝙ no. mētꝰ em̄ nō cauſaiīmo ut dr. iij. eth. c. ij. et ide vult greg̓. naza.li. de hoīe. oꝑatōes q̄ mētu fiūt ꝑtim ſūt volūtarie ꝑtim inuolūtarie .i. mixte. magis tn̄ īmoqͣſi ſimpl̓r ſūt volūtarie qd̓ patꝫ ſic. vnūqd̓qꝫiudicand̓ ē ſꝫm illd̓ qd̓ ē qn̄ eſt ī actu. nō ſꝫmilld̓ qd̓ in app̄henſione ꝯſideratis ē. q̄ āt metu fiut cū ſūt in actu volūtarie fiūt. qꝛ voluntas mouet organa vt dr ibidē. inuolutaria ātſūt ex app̄henſione dām. vt patꝫ in eo q̄ ꝓijcmerces in mare. et hec ē ſentētiā ph̓i. et ratioſua ibidē. Nec etiā ꝯcupiſcētiā cat inuolūtariū. vt vult ph̓us. iij. ethi. c. iiij. qꝛ ꝯcupiſcentia eſt principiū mouēs intrinſecū nō extriſecun īferēs violentiā ſꝫ alliciēs ꝑ ꝯplacentiāEt multo minꝰ cāt inuolūtariū ira qꝛ ē paſſiomagis volūtaria cū ſit minꝰ a naturā ꝙ ꝯcupiſcētia. vn̄ greg̓. nazā. li. de hoīe. c. xxix. iratus et ebriꝰ malū volūtarie agūt. De ebrietate tn̄ diſtigue qꝛ ſi hō ſit ca eiꝰ nō facit inuolūtariū. ſi v̓o hō nō ſit cauſa eiꝰ facit īuolūtariū. Aliqͥs em̄ inexꝑtus virtutē vini volēs jbibere ſi ſciret eaꝫ nō biberēt ſi tꝑate bibit etīebriat̉. puto ꝙ opus ſeques hmōi ebrietateꝫiudicandū ſit inuolūtariū. hec Gual̓.¶ De bonitate et malicia actuum humanoꝝ in ꝯmuni ti. ſcd̓us.Sinde ꝯſiderand ē de bonitate et maliciā actuū hūanoꝝ. et prīo ī ꝯmuniſcd̓o ī ſpeciali de bonitate et malicia actuuꝫinterioꝝ et exterioꝝ. tercio de boītate et maliciā actuū exterioꝝ. qͣrto de his q̄ ꝯſequunbonitatē vel maliciā actuli hūanoꝝ ¶ Circaprimū eſt vidend̓ vtꝝ bonū et malū ſint dr̄ieet qͣles dr̄ie actuū hūanoꝝ. et vtrum aliquisactꝰ ſit indifferēs. Sciend igit̉ ꝙ actuū ip̄iˢhoīs quidā ſūt nō morales ut illi qui nō ꝓcedūt ab hoīe ꝑ actū libere volūtatis. et taliuꝫdifferētie eſſentiales n̄ ſūt bonū et malū. quidā v̓o ſūt morales ut illi qͥ ꝓcedūt ab homīeꝑ actū libere volūtatis. et iſti pn̄t dupl̓r cōſiderari. vno mō inquantū ſāt quēdā eſſentie l̓nature. Alio mō inquātū ſūt morales. et hocſcd̓o mō nō primo diuidunt̉ ꝑ bonū et malūmorale tanꝙͣ ꝑ dr̄ias eſſentia les et ſpecificatſicut etiā artificialiū inquantū ſūt hmōi ſuntaliq̄ drie eſſentiales q̄ tam rōne materie de qͣſunt eis ſūt accidētales. Eſt aūt triplex differentia boni moral̓ et ſil̓r mali. qd̓dam em̄ eſtbonū ſꝫm ſe ut diligere deū. qd̓daꝫ ē bonū excircūſtantia ut occidere hoīem ꝓpter iuſticiaꝫEt bonū ex genere n̄ ꝙ ꝓprie ſit genꝰ ſꝫ qꝛ eſtꝯforme generi qꝛ ſic̄ genꝰ de ens in potentiaad ens ꝯpletū. q̄ potētia ꝯplet̉ et ſpecificat̉ꝑ actū driaꝝ. ſic actꝰ trāſiēs ſuꝑ materiā debita eſt bonū moris tn̄ imꝑfectū. qꝛ ē indr̄nsad hoc ꝙ bene fiat uel male. et cū ꝑ circūſtātias determinat̉ qd̓ammō ſpecificat̉ et ꝯpletur. ut cū aliqͣs dr̄ dare elemꝯſinā ꝓpter deuꝫSil̓ᶠ ē triplex malū moris .ſ. malū ſꝫm ſe vt odire deū. malū ex circūſtātia vt dare elemoſinā ꝓpter vanā gloriā. et malū ex genere ut occidere hoīem. Inter hec aūt oīā eſt reꝑire mediū. Nā inter bonū et malū ſꝫm ſe ſunt qͣſi media illa que nec ſūt bona ſꝫm ſe nec mala ſꝫmſe. vt ſūt bona vel mala ex genere vel ex circūſtantia. Inter bonū etiā et malū ex circūſtātia ſūt media tam indr̄ia tam bona ꝙ mala exgenere. que omnia indifferēter fieri poſſuntbona vel mala ex cirtūſtantia. Inter bonū atet malū ex genere cadit mediū indifferēſ ſimpliciter vt comedere vel feſtucā leuare q̄ nōdicunt bonitatē uel maliciā moris. et ſic patꝫꝙ diuiſio actionis ꝑ bona et malaꝫ quantumad genꝰ oꝑis ſiue actōis n̄ ē ꝑ īmediata et īhͦ ꝯueniūt cōiter oēs. Ex p̄dictis pꝫ ꝙ loquedo de actibꝰ ꝙͣtū ad genꝰ oꝑis ſeu actionis.