Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

tropomorphite ſic dicti. quia deum putabanthoīem antropos em̄ grece d̓r hō latine. ꝑſonatn̄ filij ſcꝫ xp̄us ē deus et hō ex. de hereti. cūcſtꝰ. Iurare tn̄ ꝑ creaturas nō ē malū vbi ē ꝑmiſſum a iure neqꝫ illicitū. ſꝫm hoſt. et dicet̉infra poſt pauca. Qd̓ aūt dictū ē nō debere ꝑcreaturas vl̓ mēbra creaturaꝝ iurari veꝝ eſtab inicio. hoc eī ꝓhibet̉ ne dei honor ad creaturā trāſferat̉. porro exquo e iuratū. ꝓindehabẻ ac ſi eſſꝫ iuratū ꝑ deū. Nā q̄ iurat ī celoiurat in dei throno. et ī eo qͥ ſedet ſuꝑ ip̄m dtex. e. et ſi xp̄us. licet em̄ multa ꝓhibeat̉ tn̄ facta tenet ex. e. quēadmod̓. §. ꝙ ſi poſt huiōi.Alioº poteſt creatura īuocari in teſtē inꝙͣtūrelucet in ea diuīe veritatis veſtigiū. et ſic licet iurare ꝑ creaturā hoc em̄ nihil aliud ē ꝙiurare ꝑ eū q̄ relucet ī creatura. vn̄ tūc nō venerat̉ creaturā ſꝫ creatore. et ſic dicit apl̓us.j. coꝝ. ij. quotidie morior ꝑ gl̓am vram fratres. vbi ſꝫm augͥ. iurauit apl̓s. Sciend̓ aūtſꝫm hoſt. ꝙ iurare poſſumꝰ ꝑ crucē ſacratā et īmanū ep̄i. xxij. q. v. qui iurat. Itē ꝑ euāgeliū.xxij. q. j. ſi aliqua. Itē ꝑ ordinē. j. q. vij. quotiens. Ite ꝑ ſalute principis. ff. e. l. iij. §. fi. et īdicto. c. quotiēs. qꝛ intelligit̉ iurare ꝑ deumcuiꝰ iudicio ſalus prīcipis ꝯſiſtit. Sꝫ hodie n̄videt̉ ꝙ ſic ſit iurandū licꝫ hoc fuerit antiqͥspr̄ibus ꝯceſſū. ar. xxij. q. j. §. ſic etiā cū ī li. v.ſed on̄dit̉ ꝙ ioſeph. Iteꝫ ꝑ altare ſeu reliq̄as.xxij. q. j. habemꝰ. Itē ꝑ fidei interpoſitōꝫ exͣ.ꝙ me. ca. ad aures hec ho. gof. et ray. et bn̄.ex. e. et ſi xp̄s Qui āt iurat ꝑ creaturā n̄ ꝯceſſādebꝫ ſꝫm ray. acerrime fuſtigari. et ſi ꝑſtiteritin vico nolens ſe corrigere dꝫ excōicari. Quiaūt iurauerit ꝑ capillū dei vel aliter blaſphemiā dixerit ꝯtra deū. ſi ſit clericꝰ dꝫ deponi. ſiſit laycus dꝫ anathematizari. xxij. q. j. clericūſi qͥs ꝑ capillū blaſphemiā credit rod̓. eſſe qn̄aliquis iurat ꝑ mēbra dn̄i q̄ in alijs hoībꝰ reputant̉ inhoneſta. vn̄ talis mortaliter peccatqui v̓o iurat ꝑ mēbra dn̄i q̄ nō cenſent̉ turpiavl̓ inhoneſta n̄ peccat mortaliter niſi duceretin cōſuetudinē ſic̄ faciūt ribaldi. hec rod̓.Vtrū reciꝑe liceat iuramentū ab ydolatris factū. ℟℟º ꝙ ꝯtingit ydolatrā iurare ī forma cōceſſa et ī forma ꝓhibita. ſi iuret prīo mō n̄ iurat ſic̄ ydolatra. et ſic licet iuramētū ab eo reciꝑe in aliqͦ cāu et in aliquo nō. Aut em̄ illequi exigit e ꝑſona publica aut priuata ſi publica ꝙͣtū ē ex ordīe iuris p̄t et dꝫ vt iudex exigere. ſi priuata aut exigit ad veritatis ꝯfirmatōꝫ aūt ad veritatis ſubuerſiōꝫ aūt ad ſue dubitatōis remotōꝫ. Primo mō p̄t recipi iuramētum ſine aliquo pctō ſcꝫ cū ad hoc exigỉ ſolūvt firmior ſit illa ꝓmiſſio et veritatis aſſertioſcd̓o mō nō p̄t eē ſine mortali pctō vt cū quiscogit alique iurare q̄ꝫ nouit iurare fl̓m. 3º qꝛſuſpicả ne hō ſine iuramēto dicat. ſibi fl̓itatētūc ſi ſuſpitō illa ſiſtat ī generali talis exactōtenet potiꝰ rōem pene ꝙͣ culpe. ſi v̓o deſcēdatad ſpēale ſic eſt pctm̄ veniale. dū de ꝓxīo ſuomalā hꝫ ſuſpitōꝫ. et iō dicit glo. ꝙ ampliꝰ ē amalo eſt ſcꝫ nō credētis. n̄ inꝙͣ ē ſꝑ a malo culpe. ſꝫ etiā a malo pene. et ſic licꝫ iuramētū reciꝑe ab ydolatris et īfidelibꝰ ſicut a xp̄ianiset fidelibꝰ. Si aūt ydolatra iuret ī forma ꝓhibita tūc dico ꝙ in iuramēto facto ꝑ ydolūeſt duo ꝯſiderare ſcꝫ ydoli veneratōꝫ et exterioris verbi ꝯfirmatōꝫ. Si habeả reſpectꝰ adprimū nulli licꝫ iuramētū ab ydolatra reciꝑevl̓ exigere nec facere qꝛ ydoli veneratō ē oīodeteſtāda iō d̓r exo. xxiij. ꝑ nomē exteriorumdeoꝝ nō iurabitis. Si v̓o habeat̉ reſpectꝰ adſꝫm ſic licet ab eis reciꝑe maxīe ꝓ bono ꝯūniet ſic recepit jacob a laban ſocero ſuo. q̄ eratydolatra qd̓ pꝫ ꝑ hoc ꝙ rachel ſibi furata fuerat ydola ꝓ bono ſue poſteritatis ſic ec xp̄iani iuramētū a ſaracenis recipiūt ꝓ pace et vtilitate ꝯuītatis vn̄ licet iurare ꝑ ydolū ſit illicitū qꝛ illa ē forma ꝓhibita tn̄ vbi eſt ncc̄itaſet ꝯuis vtilitas hoc exigit lꝫ tl̓e rciꝑe iuramētum. et hoc vult augͥ. in epl̓a ad publicolā.hoc etiā habetur. xxij. q. j. mouet te. hec bon̄.Equit̉ videre de. iiij. ar. ſcꝫ de cōmitibuſiuramēti circa qd̓ ſciend̓ ꝙ iuramentū dꝫhr̄e tres comites ſcꝫ veritatē iudiciū et iuſticiam. hier̄. iiij. iurabitis viuit dn̄s ī veritate etiudicio et iuſticia. vt exͣ. e. ſi xp̄us. §. iacobuset. xxij. q. ij. aīaduertēd̓ et. ij. q. j. jurabūt. Ratio aūt huiꝰ ē ſꝫm bon̄. qꝛ iuramētū ꝯꝑat̉ adtria ſcꝫ ad iurātē a qͦ ꝓcedit et ſic d̓bẻ ſibi iudiciū. Ad rē de qͣ fit et ſic debet̉ ſibi v̓itas vtſit adeqͣcio ſermoīs et rei. Ad cāꝫ ꝓ qua fit ſicdebet̉ ſibi iuſticia ſcꝫ vt ꝓ cā iuſta fiat. et qom̄e iuramētū hꝫ iſtos tres reſpectus iō om̄eiuramētū iſtos tres comites debꝫ hr̄e. Sermoem̄ nr̄ dubiꝰ ē ſꝫm ꝙ d̓r ſap̄. ix. cogitatōs mortaliū timide et incerte ꝓuidētie nr̄e. iō vt ſermō nr̄ ꝑ diuinā veritatē ꝯfirmet̉ īdigꝫ cōmitibus ip̄m regētibus ne ſit diſſil̓is īuocate veritati. hec bon̄. Aliter v̓o p̄dicta tria diſtinguitalex. an. vt habitū ē in ti. p̄cedēti. dꝫ gͦ ibi eēv̓itas ſꝑ ī ꝯſcīa. i. vt firmiter ſciat ita eē. al̓sſi tm̄ credat n̄ dꝫ de ſcīa ſꝫ de credulitate iurare. dꝫ etiā eē ibi iudiciū .i. deliberatō diſcretaſcꝫ vt nō iurꝫ etiā veꝝ qͥs. niſi ꝓpter nccītatēvt qn̄ ꝑſuadet alicui aliqd̓ veꝝ qd̓ expedit eivel ē vtile credere. et tn̄ nō vult aſſertōi ſimplici credere. hec ray. iō ſꝫm hoſt. furioſi nonpn̄t iurare nec pupilli ꝓximi īfācie exͣ. de ſuc.ab īteſt. c. fi. et. xxij. q. v. ꝑuuli nec pueri et exͣq̄ mat. accu. poſ. c. fi. et eſt veꝝ ꝙ ī iudicō. i.corā iudice n̄ recipỉ iuramētū pupilli. vn̄ necp̄t eē teſtis. iiij. q. iij. c. j. ſꝫ exͣ iudiciū p̄t iurare et deierare exqͦ hꝫ ſenſū vt exͣ. de delic. pu.pueris. hoc ītellige ſi ſit capax doli. al̓r nō tenet̉. vel forte capax doli nō obligat̉ niſi pr̄eꝯſentiēte iurauerit vel ſi pr̄ nō ꝯtradixerit ꝙͣcito ſciuit. al̓ ꝯtra vt. xxij. q. v. pueri. In cautn̄ ꝯueniri p̄t qͥs rōe iuramēti p̄ſtiti dū erat impubes vt ſi īpubes iurauerit ſe p̄ſtituꝝ oꝑasip̄e poſtea factꝰ pubes de hoc p̄t ꝯueīri. ff. d̓libera. cā. l. vlt. tl̓e aūt ſacramētū qd̓ ſcꝫ carꝫiudicio .i. diſcretōe d̓r temerariū et iō n̄ ſeruadū vt exͣ. e. ſic̄. hec hoſt. debet etiā in iuramēto eſſe iuſticia vt ſcꝫ illd̓ qd̓ iurat̉ ſit licitū ethoneſtū. xxij. q. j. ita ergo et exͣ. e. ſi xp̄usEquit̉ videre de quinto ſcꝫ de cais ꝓpterc