Druckschrift 
Summa de casibus conscientiae
Einzelbild herunterladen
 

eſt diuine bonitatis ꝑticipatiua. latria vero ēhonor ſoli deo debitꝰ inꝙͣtum ē principiū oīſrei ꝓductm̄ et ꝯſeruatm̄. Dubitaret aūt aliquis de hoc qd̓ d̓r aquas ſub terra. ſꝫ intelligi debꝫ reſpectu aquaꝝ recipiūtur ī venis terre vn̄ fontes erūpunt et fluia. rōe etiāhāꝝ aquaꝝ d̓r eſſe terra ſuꝑ aquas ſcd̓m illd̓psͣ. qui fūdauit terrā ſuꝑ aquas. aūt ītelligit̉ reſpectu occeani qd̓ totā terrā circuit etei ſuꝑeminet vt natura minꝰ gͣuis. Et hec dicta ſunt ꝙͣtum ad ſuꝑficiē litere primi p̄cepti Ad ampliorē tn̄ intelligentiā notari p̄t īp̄dictis verbis tria ꝓhibent̉ nobis mensnr̄a auertit̉ a reuerētiā creatoris. prīo om̄sphane pactōnes demonū ibi. habebis deos alienos. et hoc ſiue fiant incātatōes verboꝝ ſiue inſcriptōes caracterū vel imaginūſiue īmolatōes ſacrificioꝝ. in his em̄ tribꝰꝯſiſtūt om̄s artes magice. ꝓhibent̉ igỉ om̄sꝓphane pactōes d̓monū ſiue ſint ad ludificatōꝫ ſenſuū vt faciūt hiſtriōes ſiue ad trāſmutatōꝫ naturaꝝ vt fecert magi pharaōis ſiue adīueſtigatōꝫ futuroꝝ ꝯtingentiū vt faciūt diuini. oīa hec vocat augͣ. pactōnes demonū. ītalibus em̄ attribuit̉ creature qd̓ debet attribui creatori. et peccat̉ ꝯtra primū verbumprimi p̄cepti ſcꝫ habebis deos alienos. Etde faciētibus hoc d̓r deū. xxxij. ꝓuocauerunt in dijs alienis. Et ſcd̓ꝫ apl̓m ad Ro. tradidit illos deꝰ in paſſiones ignominie. Scd̓oomēs falſe et ſuꝑſtitioſe adinuētiones erroꝝꝓhibent̉ d̓r fa. t. ſculp. omīs em̄ erroreſt fictio mētis. errore aūt facit fantaſia obnubilans rōem que facit illud qd̓ non eſt.eſſe vidētur. Huiōī aūt adinuentiones erroꝝꝓcedunt aūt ex imꝓbo auſu inueſtigatioīshibite vt errores philozophoꝝ ſic̄ ponē̓ mūd̓eternū et vnus intellectus eſt in om̄ibꝰ homībus. Aut ex ꝑuerſo intellectū ſacre ſcriptire. vt hereſes hereticoꝝ male ſentiūt de xde trinitate et de ſpūſancto. Aut ex inordīatōaffectū carnalitatis hūane vt errores epicuroꝝ dicentiū nullā aliam eſſe vitā ꝙͣ iſtam. etnicolaitaꝝ dicentiū licet cuilibet turpiteragere qualibꝫ. Omēs iſti errores tanꝙͣ ſtulti et vani ſūt deteſtabiles qꝛ ſunt ꝯtra verbuꝫprimi mādati ſcꝫ fa. t. ſculp. vn̄ hiere. ſtultus factꝰ eſt oīs homo a ſcīa ſua ꝯfuſus ē artifex in ſculptili ſuo. vana ſūt oꝑa eoꝝ et riſu digna et in tꝑe viſitatōis ſue ꝑibunt. Tercio ꝓhibent̉ omēs ꝑuerſe appreciatōes creaturaꝝ d̓r nec omēꝫ ſil̓itudīeꝫ ⁊cͣ. Oīs auteꝫꝑuerſa appreciatio creaturaꝝ ꝓcedit aut exſublimitate aūt ex cupiditate aūt ex delectatione. prīo eſt ijdolatria ſuꝑboꝝ. ſcd̓opidoꝝ. tercio laſciuoꝝ. ſic̄ dicit hiero. qd̓qͥs plus venerat̉ et amat hoc illi deus ē. Colit aūt ſuꝑbus ſil̓itudīeꝫ celeſtiū qꝛ ſuꝑ om̄iadiligit p̄ferri. Colit cupidus ſimilitudinē terreſtriū qꝛ ſuꝑ omīa diligit ditari col̓. iij. auaricia eſt ijdoloꝝ ſeruitꝰ. Colit laſciuꝰ ſimilitudinē aquātiliū qꝛ ſuꝑ om̄ia diligit delectari in delicijs huiꝰ mūdi que ſūt flexibiles inſtar aquaꝝ. phil̓. iij. quoꝝ deus venter eſt.Equit̉ videre de tercio ſcꝫ de his mouere debet ad obſeruādū primū p̄ceptū queqͥdeꝫ ponūt̉ ī his verbis. Ego ſum dn̄s deustuus fortis ze. ⁊cͣ. Vbi ponūt̉ duo ſcꝫ ꝯminatio et ꝓmiſſio. ad obſꝫuatōꝫ em̄ p̄cepti p̄cipuemouet timor et amor. et ſic auis ad volandūindiget alis duabꝰ et ad ambuland̓ duobus pedibꝰ. ita timore et amore īducit̉ homoad impletionem p̄dicti precepti. timor autemaggenerả in hoīe ex ꝯſideratōe diuīe iuſticieamor vero ex ꝯſideratōe diuīe miſcd̓ie. Ad incutiendū ergo timore trāſgreſſiōīs prīo poniꝯminatō vt ſic timeamus diuinā iuſticiā. egoīquit ſum dn̄s deus fortis tuꝰ ze. i. fortiſſimūhabens zelū iuſticie viſitās .i. vindicās iniqͥtate patꝝ in filios. Sꝫ hoc videt̉ eſſe ꝯtraqd̓ dicit̉ ezech. xviij. filius portabit iniqͥtatē prīs. Ad qd̓ reſpōdet̉ illud qd̓ hic ſeqͥtur ſcꝫ eoꝝ qui oderūt me imitatōꝫ paternemalicie. Terciā vero et quartā generatōꝫ ponit quia tm̄ ſolēt viuere patres. puniūt̉ ergoin filijs ad quos exēplū male vite trāſmiſeriScd̓o ponit̉ ꝓmiſſio vt diuinā miſericordiamcōſideremus et amemus. faciens inquit miſericordiā in milia i. in infinitū. diligentibꝰet cuſtodientibus p̄cepta mea. in quo oſtedit̉quātum iuſticiā excedat miſericordia. De latria quid eſt. ti. v.Einde poſt expoſitōꝫ verboꝝ in quibꝰItradit̉ primū p̄ceptū ꝯſiderandum eſtpleniꝰ de ijdolatria que ꝓhibẻ ip̄ꝫEſt aūt ijdolatria latria ijdolis exhibita. Latria em̄ dupl̓r ſumit̉ ſcꝫ ꝓprie et ꝯuīter. ꝓprieſcd̓m dicit̉ cultꝰ deo debitus et deo exhibitꝰ et hoc opponit̉ ijdolatrie. ꝯuīter v̓oſumit̉ latria ſcd̓m qd̓ eſt cultꝰ ſoli deo debitus et hoc ijdolatria poteſt dici latria ſcꝫcum ille cultꝰ ijdolis exhibet̉. Et ad maiorem intelligentiā primo dicendū ē de latriapoſtea de ijdolatria. De latria aūt dicend̓ primo de ip̄a et poſtea de actibꝰ eius. Circa pri dicendū eſt prīo qd̓ ſit latria. ſcd̓o quomōdiffert a theoſebia et dulia. Quantū ad pri ꝯſiderand̓ latrīa grece idem eſt qd̓ religio latine vt vult augͥ. x. de ci. dei. c. iiij. vnd̓dicit̉ ibidē cultꝰ deo debitus quatuor noībꝰ vocatur ſcꝫ duobꝰ apud grecos et duobꝰapud latīos. Apud grecos d̓r latria et theoſebiā et euſebia id ē cultus diuinꝰ vel cultꝰ bonus. Apud vero latinos d̓r religio et pietasita hec duo noīa correſpōdent ill̓ duobꝰ licet qd̓āmō ſint in plus ꝙͣtum ad modū ꝯſuetūſic ergo latria idē eſt religio. religio aūt d̓ra relegendo ſcꝫ ꝑtinentia ad diuinū cultū vtdicit ijſi. li. ethi. qꝛ huiōi ſunt ī corde frequēter reuoluēda ꝓuer. iij. in oībꝰ vijs tuis cogiAta illū. vl̓ a reeligēdo ſcꝫ deū quē pctm̄ amiſimꝰ vt dicit augͥ. x. de ci. dei. vel a religādovnde augͥ. de vera religiōe. religet nos religio vni oīpotenti deo. Ideo patꝫ religio vndecūꝫ dicat̉ ꝓprie importat ordinē ad deū. vn̄augͥ. x. de ci. dei dicit religio diſtinctꝰ nonquēlibet ſed dei cultū ſignificare vidẻ. Exteſo tn̄ noīe r̄fert̉ ec̄ ad ea hūanis ꝯgnitōibꝰ