Via rapiendo vl̓ damnū dando fiūtiniurie. videamus de iniurijs quarumex maleficio naſcit actio. vl̓ obligatio. vt. s. t. iij. in pͥn. Videndum ergo quot modis dicat̉ iniuria. et quis poſſit iniuriam facereet quis ſentire. quot modis fiat et cui det̉ hecactio et ꝯtra quos. et in qͣntum et qualis ſit. qd̓dic vt notaui in ſumma. C. e. t.¶ De obligationibus que ex quaſi delicto naſcunturOſt tractatū obligatōnū que ſunt exꝯtractu vel qͣſi. Item ex maleficio ꝓſequendo diuiſionem ſuā quam fecitg. de obligationibꝰ. ponit de his obligatōnibꝰque ſunt ex quaſi maleficō ſiue de actionibꝰ. necem̄ curo qd̓cunqꝫ eoꝝ dicas. qꝛ nec curauit auctor. licet em̄ diu̓ſa ſint. valde tn̄ ſunt ꝯnexa. vtvnguis cū digito. potuit aūt de qͣtuor actōnibꝰin factum que omnes poſſunt dici vna in genere. i. de ea que ꝯtra iudicem ꝯpetit. Item de eaque ꝓ de eiecto et effuſo datur. Item de ea q̄cōpetit ob hoc. quod aliquid appenſum qd̓ poteſt ſi ceciderit alicui nocere. Item de ea quecōtra caupones vel ſtabularios vl̓ nautas ul̓ ꝓamiſſis eoꝝ quoꝝ oꝑa vtūtur ꝯpetit. De hisergo ſuo ordine aliquid eſt ꝑſtringenduꝫ. Iudex igit̉ ſi male iudicat. ſi quidem dolo tenet̉ exmaleficio. Si vero ꝑ impericiam renet̉ ex quafimaleficio et hmōi rei tractatū plene ꝯp̄hendi.in ſumma. C. d̓ pena iudi. male iudi. vſqꝫ ad illū§. pena aūt. nec diſtinguo ſit iudex ordinariusan delegatus. an arbit̓ cōpromiſſarius. nam etarbiter facit litem ſuā ſi male arbitrat̉. licet inarbitro qͥdam dixerūt contra. ſed facit cōtraeos aꝑte qd̓ eſt in. C. de pactis ſi qͥs in ꝯſcribēdo in fi. ſed excipio caſuꝫ vnū hoc eſt cum arbiter ſine pena eſt electus. dato ſacramento. namin eo caſu nihil ei. i. vt arbitro erit p̄ter ſacramentum. vt in aut̓. de iudicibꝰ. 8. quia cognouimus. Sequitur de actione in factum que pro deeiectis et effuſis datur. et certe illa locū habetcum ex alicuius cenaculo vel ip̄ius ꝓprio nel cōducto vel gratis conceſſo. vel deiectum vl̓ effuſum eſt aliquid vt alicui noceret̉. obligatur em̄p̄dictus inhabitator quaſi ex maleficio non heres eius niſi lite conteſ. contra defunctum et nōꝓprie ex maleficio obligatus intelligitur. quiaplerunqꝫ ob alterius culpam tenetur. aut ſeruiaut liberi. et ei ſil̓is eſt is qui ea ꝑte quā vulgoiter fieri ſolet id poſitum aut ſuſpenſum habetqd̓ poteſt facile ſi ceciderit alicui nocere quo ꝓximo caſu pena. x. aureoꝝ conſtituta eſt. et eſthec actio ānalis in factum et popularis. In heredem aūt non datur. quia penalis eſt. vt. jͣ. e. §.

Via rapiendo vl̓ damnū dando fiūtiniurie. videamus de iniurijs quarumex maleficio naſcit actio. vl̓ obligatio. vt. s. t. iij. in pͥn. Videndum ergo quot modis dicat̉ iniuria. et quis poſſit iniuriam facereet quis ſentire. quot modis fiat et cui det̉ hecactio et ꝯtra quos. et in qͣntum et qualis ſit. qd̓dic vt notaui in ſumma. C. e. t.

.i. et. ff. de his qui de. vel effu. l. ſi vero. §. p̄torait. et. §. ait p̄tor. et. 8. vl. ⁊ de ppl̓a. act̓. l. vl. Deeo vero qd̓ deiectuꝫ vel effuſum eſt dupli quantum damnum datum ſit conſtituta eſt actio daminum paſſo. et heredibus eius in ꝑpetuumOb hominem vero liberum occiſum qͥnquaginta aureoꝝ conſtituit̉ pena. nō poteſt dici vt extimetur damnum. quia libeꝝ corpus non receperit extimatiōeꝫ et eſt hͨ actio in factum ānal̓et popularis et penalis. dummō ſciamus ex pluribus deſiderantibꝰ hanc actionem ei potiſſimūdari debere cuius int̓eſt. vel qͥ affinitate ꝯgnatione ue defunctum contingit. Si vero liberohomini nocitum. dicetur eſſe quantum ob eamrem equū iudici videtur actio datur. iudex eniꝫꝯputare debet mercedes medicis p̄ſtitas. ceteraqꝫ impendia que in curatione facta ſunt p̄terea oꝑas quibus caruit vel cariturus eſt ob idqd̓ inutilis eſt factus cicatricum aut deformitatis nulla fit extimatio. quia libeꝝ corpus nōrecipit extimationem. Et eſt hec actio ꝑpetuaei cui nocitum eſt. Si autem alius velit expeririannua erit ei hec actio. nec enim heredibus iure hereditario competit quippe. qd̓ in corporelibero damnum datum eſt tranſire ad ſucceſſores non debet quaſi nō ſit damnum pecuniaꝝNam ex bono et equo naſcitur. vt. jͣ. eo. §. de eovero. et. 8. ob homineꝫ. et. §. ſi vero. et. ff. de hisqui deiece. l. ſi vero. et. §. hec autem actio. et. 8.que auteꝫ de eo. et. l. vl. et. l. i. 8. ſed cum homoIn quartu etiam caſu naſcitur obligatio ex qͣſimaleficio. Nam ſi aliquis eſt exercitor nauis a̓cauponiſ aūt ſtabili et dolo vel culpa eoꝝ quorum opera nauem aut cauponem. aut ſtabuluꝫexercet factum fuerit furtum. aut damnuꝫ datum vel ſimile delictuꝫ eſt admiſſum in eo quodſit illatum in nauem vel cauponem vel ſtabulūtenetur enim ip̄e exercitor nauis vel cauponisvel ſtabuli in duplum ſi modo ip̄ius nullum eſtmaleficium. cum neqꝫ enim ex contractu. velquaſi ſit obligatus. neqꝫ ex maleficio et aliquatenus culpe reus eſt. qd̓ opera malorum hominum vtitur. ideo quaſi ex maleficio teneri videtur actōne in factum que datur heredi. ſed nōin heredem. nec datur poſt annuꝫ. nec datur depeculio filij ul̓ ſerui exercētis nauem ſine domini vel patris voluntate. Nam ſi cum voluntateeorum exercerent patres vel domini tenerent̉in ſolidum. vt. jͣ. eo. 8. vlti. et. ff. nau. cau. ſta. l. vlti. 8. vlti. Datur tamen hec actio noxaliter nomine ſeruorum quoꝝ opera vtebatur in naueꝫnomine autem alienoꝝ vel liberorum hominūtenetur exercitor ex quaſi maleficio in ſolidumNam in ſuis venia dignus eſt. ſi quales habebat adhibuit. ſed cum alienos adhiber explori oportet cuius fidei et innocentie ſint. vt. ff.naū. cau. ſta. l. vlti. 8. hac autem actione. et. 8ſeruorum autem. neqꝫ diſtinguo in hac actiōeque eſt ex quaſi maleficio. vtrum exercitor receperit ſaluum fore an non. puta qd̓ eo ignorāte res illate ſunt. vel etiaꝫ quia p̄dixit. vt vnuſ-

31