¶ Ii

probatus tutor vel teſtamento vel a pretoredatus pupillum quem apud ſe habuit in dieꝫlitis tenetur. ¶ Is vero qui ſe patrem dicit ſiſuſpectus eſt quaſi calumniator. differri liteꝫnon oportebit. Si vero vtraqꝫ perſona ſuſpecta eſt. aut tanꝙͣ infirma. aut tanꝙͣ turpis diſponet iudex apud quem puer interim educētur. et controu̓ſiam in tempus pubertatis differet ne per colluſionem vel ꝑ imperitiam alterutrius contendentium aut aliene poteſtatis paterfamil̓. addicatur aut filius alienꝰ loco patriſfamil̓. conſtituatur. Illud etiam inhoc interdicto ſtatuitur. vt donec res iudicetur femina p̄teſtata. vel maſculus preteſtatꝰiſqꝫ qui ꝓxime preteſtati etatem accedit niterim apud matremfamil̓. deponatur. ꝓximeautem etatē p̄teſtati accedere dicitur qui puberem etatem nunc eſt ingreſſus. Preteſtatꝰergo dicitur qui adhuc eſt impubes a pretext̄a que erat ſpecies veſtis qua vtebantur impuberes tantum. ¶ Dicitur autem materfamil̓. note auctoritatis femina. vt. ff. eo. l. deinde. §. vlti. et pe. Quomō autem patri det̉ hocinterdictum. et qͣndo implorare permittaturiudicis officium. et quando detur ei rei vendicatio p̄iudicialis vel adiecta cauſa de iure quiritum plene dixi. sͣ. de rei vendicat̉. et dicitur.ff. eo. l. vlt̓. et penl̓. et de rei ven. l. i. §. ꝑ hanc¶ Eſt autem pͥmum interdictum pͥuatum etꝑpetuum ſui iure tuendi cauſa comꝑatum. vtfilius exhibeatur. Secūdum ſimiliter. ꝑpetuum et priuatum eſt et iure tuendi cauſa inductum. eſt tamen ꝓhibitorium quia prohibetpretor vim fieri volenti ducere filium. Nuncvideamus de. tercio interdicto ſcilicet de libero homine exi. et certe illud habet locum cuꝫquis detinet hominem liberum dolo malo puberem vel impuberem. maſculum vel femināvnum vel plures ſui iuris vel alieni. hoc enimtantum ſpectamus. an liber ſit. ¶ Ideo auteꝫdixi dolo malo quia excuſatur ille qui detineteū quem habet in poteſtate ſua. vel eum quēredemit ab hoſtibus cum ei non ſit preciumſolutum. nec ei offeratur. nec ip̄e remiſerit.vel eum qui eſt libertus ſuus vel alumnus velnoxe dedituſ. et generaliter qui iuſtam habꝫcauſam hominis liberi apud ſe retinend̓i. nonvidetur dolo malo facere. nullus enim videturdolo malo facere qui vtitur iure ſuo. ¶ Itemnec facit dolo qui retinet volentem niſi retineat uolenttm calliditate circumuentum velſeductum vel ſollicitatum neqꝫ bona vel ꝓbabili ratione facit. ¶ Item nec facere preſumitur dolo pater qui retinet filium emancipatūpietas enim geminna efficit quia homo eſt ⁊pater ſine dolomalo retinet niſi euidens dolus intercedat. ¶ Item caret dolo qui neſcitapud ſe hominem liberum eſſe. ſed vbi certioratus retinet dolo non caret ¶ Item et ſi dubitat vtrum ſit liber an ſeruus. vel ſi facit cō

terdicto et agenda eſt cauſa libertatis. tuncenim demum locum habet interdictum quot̓quis pro certo liber eſt. Ceterum ſi queriturde ſtatu non oportet p̄iudicium fieri aliene cōdictioni et probantur hec. ff. de libero ho. exhiben. l. ꝙ et lex. §. i. vſqꝫ ad illum. §. ait p̄tor.¶ Proponitur hoc interdictum ꝓ exhibitōne facienda .i. vt homo perducatur in publicum et videndi et tangendi hominis facultasprebeatur. ꝓprie autem eſt exhibere extra ſecreta habere. vt. ff. eo. l. iij. §. exhibere. Conipetit hoc interdictum omnibus nō tamen ſeruis. neqꝫ eis qui ſuſpecti ſunt calumniari velcolludere. Mulier autem vel pupillus admittuntur ꝓ cognato vel parente vel affine ſollicitato. Nam et publico iudicio reos faciuntſi ſuas ſuorumqꝫ iniurias execuntur. ¶ Vbiautem ſunt plures qui exꝑiri uolunt hoc int̓dicto eligenduſ eſt a p̄tore is ad quē maximeres pertinet vel is qui idoneior eſt. et eſt optimum ex coniūctiōe. ex fide. ex dignitate. actorem hoc interdicto eligendū. ¶ Quid autēſi reus. conuentus eſt abſolutus ſi quidem abalio poſtea conueniat̉ habet exceptionem niſi actor doceat de p̄uaricatiōe primi accuſatoris et eum faciat condemnari. Si autem reuscondemnatus eſt ad hoc vt exhibeat ſtatimdebet exhibere nec modicum tempus dandūeſt ad eum exhibendū quoniam p̄teriti factipena p̄ſtandā eſt. ¶ Si vero reus condemnatus maluit litis extimationem ſufferre quamhominem exhibere iterum poterit conueniriab eodem actore. vel ab alio non obſtante exceptionē. vt. ff. e. l. ꝙ et ſex. §. hoc interdictuꝫet. l. vlti. 8. ij. Redditur hoc interdictum in p̄ſentem et in abſentem. et ſi abſens non defendatur in bona eius eſt eundum. ¶ Item ꝑpetuum eſt hoc interdictum. vt. ff. eo. l. iij. §. vl.¶ Illud ſciendum eſt creditori non dari hocinterdictum vt debitor exhibeatur. ſed in bona eius ex edicto mitti ſe poſtulabit. vt. ff. e..l. vltima.¶ Sequitur rubiica De p̄cario et ſali lano